Uzasadnienie
W dniu [...] Dyrektor Urzędu Celnego doręczył S.S. w trybie art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej decyzję z dnia [...] o uznaniu zgłoszenia celnego z dnia 22.07.1998 r. za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru (samochodu osobowego) i kwoty długu celnego oraz dokonał ich ponownego obliczenia (k. 14 akt administracyjnych).
W dniu 7 września 2001 r. pełnomocnik strony złożył odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku podano, że strona nie mogła złożyć odwołania w ustawowym, czternastodniowym terminie, ponieważ od 9 do 31 lipca przebywała na urlopie wypoczynkowym w Kołobrzegu i okolicach, a o fakcie wydania przedmiotowej decyzji dowiedziała się dopiero w dniu 31 sierpnia 2001 r., tj. z chwilą doręczenia jej upomnienia.
Prezes Głównego Urzędu Ceł postanowieniem z [...]r., Nr [...] wydanym na podstawie art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 ze zm.) w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]r.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że strona nie dotrzymała terminu z własnej winy, ponieważ wiedząc o ukończeniu postępowania celnego i mającej zapaść decyzji wyjechała na miesięczny urlop, nie ustanawiając pełnomocnika choćby do odbioru korespondencji. Ponadto wskazano, że awizacja przesyłki nastąpiła w dniu 6 lipca, zatem jeszcze przed datą rozpoczęcia urlopu przez stronę.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, S.S. reprezentowany przez pełnomocnika zarzucał zaskarżonemu postanowieniu naruszenie zasad postępowania, a w szczególności art. 136 i art. 163§ 2 ordynacji podatkowej i wnosił o jego uchylenie i obciążenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł kosztami postępowania. W uzasadnieniu podano, że ustanowienie pełnomocnika jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem strony (art. 136 ordynacji podatkowej) i do strony należy ocena celowości jego ustanowienia. Jedynie w przypadku wyjazdu za granicę na okres co najmniej 6 miesięcy istnieje taki obowiązek (art. 147 Ordynacji podatkowej).
Ponadto podniesiono, że organ celny poprzestał na doręczeniu decyzji w miejscu zamieszkania adresata, a nie podjął próby doręczenia decyzji w inny sposób i nie próbował ustalić miejsca pracy skarżącego, ani miejsca, w którym mógł on się znajdować. Strona twierdziła również, że na urlop wyjechała już w dniu 6 lipca i nie mogła podjąć awizowanej w tym samym dniu przesyłki.
Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zwłaszcza wskazanych w skardze przepisów postępowania.
Zgodnie z art. 162 § 1 ordynacji podatkowej termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]r. mógłby zostać przywrócony tylko w razie uprawdopodobnienia przez stronę, że nie wniosła odwołania w terminie bez swojej winy. "Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. orz. SN z 19.06.1962 r., 4 CZ 35/62 oraz z 14.01.1972 r., III CRN 448/71) i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem" (tak w: Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem pod redakcją Tadeusza Erecińskiego, tom I, Wyd. Prawnicze, Warszawa 1997 r., teza 8 do art. 168 kpc, str.271). Prezes Głównego Urzędu Ceł rozpoznające wniosek S.S. trafnie przyjął brak podstaw do stwierdzenia wskazanej przesłanki.
W szczególności za prawidłowe należy uznać zapatrywanie, że w wypadku, gdy strona zgodnie z art. 200 Ordynacji podatkowej zostaje powiadomiona w dniu 27 czerwca 2001 r. o zakończeniu postępowania przed organami administracji celnej i zamiarze wydania decyzji i w dniu 29 czerwca 2001 r. zapoznaje się z aktami sprawy, a następnie na początku lipca wyjeżdża na miesięczny urlop bez ustanowienia pełnomocnika do odbioru korespondencji, to takie postępowanie stanowi istotne, obciążające ją zaniedbanie, a zatem nie uwalnia ono strony od winy w niezachowaniu terminu. Nie ma przy tym znaczenia, iż przepisy Ordynacji podatkowej nie nakładają na strony obowiązku ustanawiania pełnomocnika. Chodzi tu bowiem o ocenę staranności strony w prowadzeniu konkretnej sprawy. Wyjazd na urlop nie był zdarzeniem nagłym, którego strona nie mogła przewidzieć. O zamiarze wyjazdu strona jednak nie powiadomiła organu celnego, jak też nie podała innego adresu dla doręczeń niż adres domowy, nie ustanowiła też co najmniej pełnomocnika do odbioru korespondencji.
Nieuzasadnione są w tej sytuacji pretensje strony do organu celnego, że nie prowadził poszukiwań w celu ustalenia jej miejsca pobytu. Wskazać należy, że przepis art. 146 Ordynacji podatkowej obciąża strony postępowania obowiązkiem powiadamiania organu podatkowego (tu: celnego) o każdej zmianie swego adresu. Skoro skarżący tego nie uczynił, doręczenie pod dotychczasowym adresem w trybie art. 150 § 1 pkt 1 w związku z art. 148 1 Ordynacji podatkowej i w związku z art. 262 Kodeksu celnego należy uznać za prawidłowe i skuteczne. Konsekwencją prawidłowego doręczenia decyzji jest rozpoczęcie biegu terminu do złożenia odwołania, któremu strona uchybiła wskutek własnego zaniedbania, nie podejmując żadnych działań mających na celu zapobieżenie uprawomocnieniu się decyzji organu pierwszej instancji.
Zaskarżone postanowienie wydał Prezes Głównego Urzędu Ceł, to jest organ właściwy do rozpoznania odwołania strony od decyzji z dnia [...], zatem zarzut naruszenia przepisu art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej jest również niezasadny.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
/-/ M. Skwierzyńska /-/ B. Koś /-/ T. Geremek
EW