Uzasadnienie
Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 listopada 2010r., o sygn. akt I SA/Po 540/10, wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, załączając wypełniony na urzędowym formularzu wniosek.
Postanowieniem z dnia 08 lutego 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie z uwagi na niewskazanie przez skarżącego w sposób wystarczający, że jego sytuacja materialna oraz bytowa nie pozwala na poniesienie wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości [...].
W ustawowym terminie skarżący reprezentowany przez radcę prawnego wniósł sprzeciw, w którym negatywnie ocenił wydane rozstrzygnięcie z dnia 08 lutego 2011 r. W uzasadnieniu zaznaczył, że wykazał swoją trudną sytuację majątkową, bowiem jego dochód nie wystarcza na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem, prowadzeniem gospodarstwa domowego, wyżywieniem oraz leczeniem. Nie posiada nieruchomości, a także żadnych wartościowych ruchomości, których sprzedaż umożliwiłaby szybkie pozyskanie gotówki. W ocenie skarżącego, złożone przez niego oświadczenie stanowi wystarczającą podstawę do zwolnienia go od kosztów sądowych. Na dochód skarżącego składa się kwota [...] zł brutto, która nie wystarcza na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem, a co dopiero na poczynienie oszczędności, które pozwoliłyby na poniesienie kosztów w niniejszej sprawie. Wydatek w kwocie [...] zł stanowiący wpis od skargi kasacyjnej oznacza dla niego uszczerbek konieczny w utrzymaniu poprzez ograniczenie wyżywienia i niezbędnych leków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. w skrócie p.p.s.a.) skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego powoduje, że postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - art. 245 § 3 p.p.s.a.
Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, przyznane prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę postępowania sądowego jego kosztów i jako wyjątek od zasady nie może być traktowany rozszerzająco. Pomoc tą należy kierować wyłącznie do osób, które z uwagi na wyjątkowo trudną sytuację materialną, obiektywnie nie są w stanie bez pomocy Państwa wygospodarować środków na pokrycie tych kosztów.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się bowiem, iż rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy. Tym samym to na wnioskującym spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 758/04, opubl. w bazie LEX nr 203329).
Badając całokształt okoliczności w sprawie, Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, że pozostaje w sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Z oświadczenia skarżącego oraz informacji zawartych w formularzu wynika, że osiąga z tytułu umowy o pracę dochód brutto w wysokości [...] zł. Nie posiada innych dodatkowych dochodów, nie korzysta z pomocy opieki społecznej, również syn nie posiada żadnych dochodów. Zatem dochód jaki uzyskuje jest niższy od kosztów miesięcznego utrzymania, jednakże skarżący nie podał z jakich środków powyższe koszty ponosi. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia wynika, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...] zł (telefon komórkowy [...] zł, lekarstwa [...] zł, abonament RTV [...]zł, środki czystości [...] zł, kredyt samochodowy [...] zł, orzeczenie sądowe [...] zł, ubezpieczenie [...] zł. Skarżący pomimo wezwania nie podał w jakiej wysokości ponosi wydatki na zakup żywności dla siebie i syna.
Skarżący posiada również samochód osobowy marki Ford Mustang rok produkcji [....] kupiony na raty. W tym zakresie skarżący pomimo wezwania nie podał wartości rynkowej samochodu. Sąd zauważa, że według Eurotax samochody tej kategorii należą do dóbr luksusowych.
Podkreślenia wymaga, że spłata rat zaciągniętych na zaspokojenie prywatnych potrzeb wnioskodawcy nie determinuje do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych i przerzucenia obowiązku ponoszenia kosztów postępowania prowadzonego w jego indywidualnej sprawie na ogół podatników.
Skarżący nie wykazał zatem w sposób wystarczający, że jego sytuacja materialna i bytowa nie pozwala na poniesienie wpisu od skargi kasacyjnej jaki w badanej sprawie wynosi [...]. Zwrócić należy także uwagę, na roczne zeznania podatkowe skarżącego, z których wynika, że w 2008 r. przychód skarżącego wyniósł [..] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, dochód [...] zł, natomiast w 2009 r. odpowiednio [...] zł, [....] zł i [....] zł.
W świetle powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Jerzy Małecki