Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] orzekł o odpowiedzialności podatkowej płatnika, tj. "[...]" Spółka z o.o. i określił wysokość należności z tytułu pobranych, a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące sierpień - grudzień 2009 r. Od powyższej decyzji nie złożono odwołania.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. organ wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej A., członka zarządu "[...]" Spółka z o.o. za zaległości Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pobranych, a niewpłaconych przez płatnika zaliczek na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące sierpień - grudzień 2009 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.
Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], na podstawie art. 207, art. 107 § 1, § 2 pkt 1, pkt 2 i pkt 4, art. 108, art. 116 § 1 i § 2, art. 47 § 1, art. 53 § 3, § 4, art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. – dalej: "O.p."), orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej A. za zaległości podatkowe "[...]" Spółka z o.o. w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pobranych, a niewpłaconych przez płatnika zaliczek na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące sierpień - grudzień 2009 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł.
W odwołaniu z dnia [...] czerwca 2014 r. strona wniosła o uchylenie decyzji, ewentualnie o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania, prowadzonego przed Sądem Rejonowym [...] w Poznaniu IX Wydział Gospodarczy sygn. akt [...]. Decyzji zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że "[...]" Spółka z o.o. w dniu [...] grudnia 2011 r. nie posiadała majątku, pozwalającego na skuteczną egzekucję zobowiązań z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, a także że nie złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło z winy A. jako członka zarządu ww. Spółki. Strona wniosła o przeprowadzenie następujących dowodów:
- - z pozwu o zapłatę w postępowaniu upominawczym z dnia [...] marca 2012 r., wniesionego przez [...] Sp. z o.o. przeciwko [...], A., [...] w oparciu o treść przepisu art. 299 k.s.h. - na okoliczność prowadzenia tego rodzaju postępowania;
- - z kserokopii odpisu zwykłego księgi wieczystej [...] z dnia [...] marca 2013 r. oraz KW [...] - na okoliczność braku podstaw do stwierdzenia w dniu [...] grudnia 2011 r. bezskuteczności prowadzonej egzekucji przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] [...];
- - przesłuchania w charakterze świadka [...] - Prezesa Zarządu spółki "[...]" Sp. z o.o. - na okoliczność złożenia przez ww. wniosku o ogłoszenie upadłości spółki "[...]" Sp. z o.o. na prośbę A.;
- - z akt postępowania sądowego, prowadzonego przed Sądem Rejonowym [...] IX Wydział Gospodarczy w [...] w sprawie sygn. akt [...] - na okoliczność wskazane w uzasadnieniu pisma.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. odwołujący wyjaśnił, iż wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki złożony przez Spółkę [...] Sp. z o.o. został oddalony, gdyż brak było innych wierzycieli. Zdaniem odwołującego oznaczało to, że sytuacja finansowa "[...]" Spółka z o.o. w tamtym okresie była taka, że jedynie jeden wierzyciel złożył wniosek o ogłoszenie upadłości. Tym samym nie było podstaw prawnych do jej ogłoszenia, a w związku z tym zaskarżona decyzja powinna podlegać uchyleniu.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 107 § 1, § 2 pkt 2 i 4, art. 108 oraz art. 116 § 1, § 2 i § 4 O.p., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że dla przyjęcia odpowiedzialności podatkowej członka zarządu istotne było ustalenie, czy zaległość podatkowa powstała w czasie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu. W rozpatrywanej sprawie A. nie kwestionował tej okoliczności. Z materiału dowodowego wynikało bowiem, iż od momentu powstania Spółki z o.o. "[...]" A. pełnił funkcję prezesa zarządu i do dnia wydania zaskarżonego orzeczenia nie został z tej funkcji odwołany. Powyższe potwierdzało więc, iż zobowiązany pełnił funkcję członka zarządu w czasie powstania przedmiotowych zaległości Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pobranych a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące sierpień - grudzień 2009 r.
W ocenie organu zebrane w sprawie akta nie pozostawiały jakichkolwiek wątpliwości, że obecnie nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku Spółki. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...] postanowienia z dnia [...] października 2012 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Egzekucja z ruchomości, wierzytelności i kont bankowych Spółki z o.o. "[...]" okazała się bezskuteczna.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, iż kwestionowanie przez zobowiązanego bezskuteczności egzekucji było bezpodstawne tym bardziej, iż właśnie prowadzona w 2011 r. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] egzekucja z ww. nieruchomości Spółki, doprowadziła do ich sprzedaży.
Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wskazał ponadto, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w odpowiedzi na wezwanie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. w dniu [...] lipca 2011 r. pismem Nr [...] złożył wykaz przedmiotowych zaległości Spółki z o.o. "[...]" w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieuiszczonych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy za miesiące sierpień - grudzień 2009 r., jednakże z tego tytułu nie uzyskano żadnej kwoty.
Organ wyjaśnił, że w celu dochodzenia w drodze postępowania egzekucyjnego przedmiotowych zobowiązań wystawione zostały tytuły wykonawcze, a Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] podejmował rozmaite środki egzekucyjne w celu zaspokojenia wierzyciela - Skarbu Państwa. Egzekucja z ruchomości, wierzytelności i kont bankowych okazała się jednak bezskuteczna.
Organ zaznaczył, że w toku prowadzonego postępowania odwoławczego zobowiązany nie wskazał aktywów Spółki, z których egzekucja mogłaby w znacznej części zaspokoić przedmiotowe zaległości podatkowe Spółki. Za takie aktywa nie można było bowiem uznać nieruchomości, które strona wskazywała w odwołaniu, gdyż nie stanowiły już one własności Spółki. Również fakt, iż rzeczona Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, potwierdził bezskuteczność egzekucji.
W ocenie organu powyższe oznaczało również, iż zaskarżona decyzja o odpowiedzialności członka zarządu za przedmiotowe zobowiązania Spółki nie została wydana przedwcześnie. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu podkreślił, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jest dokumentem urzędowym i przysługuje mu domniemanie zgodności z prawdą. Dokument ten stanowi podstawę domniemania faktycznego, iż organ egzekucyjny wyczerpał wszelkie sposoby, prowadzące do zaspokojenia wierzyciela. Argumenty strony nie mogły więc podważyć ustaleń, zawartych w ww. dokumentach, zwłaszcza że ustalenia te znalazły odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a zobowiązany nie wskazał żadnego konkretnego majątku Spółki, do którego można byłoby skierować postępowanie egzekucyjne.
W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że w sytuacji, gdy z akt sprawy wynikało, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] prowadził aktywnie postępowanie egzekucyjne oraz że podejmowane były przez niego rozmaite środki egzekucyjne w celu ściągnięcia nieuiszczonych zobowiązań podatkowych, a także w sytuacji, gdy z akt sprawy nie wynikało, by istniał jakikolwiek inny majątek Spółki, wobec którego można by prowadzić dodatkowe postępowanie egzekucyjne, organ odwoławczy nie miał podstaw do kwestionowania stwierdzenia Komornika Sądowego, że postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne.
Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, powyższe jednoznacznie potwierdziło stanowisko organu I instancji o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, prowadzonego względem całego majątku rzeczonej Spółki.
Zebrane w sprawie akta nie pozostawiały bowiem jakichkolwiek wątpliwości, że obecnie nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanych wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku Spółki, natomiast argument strony, że "[...]" Spółka z o.o. w dniu [...] grudnia 2011 r. posiadała majątek, pozwalający na prowadzenie skutecznej egzekucji zobowiązań z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, okazał się bezzasadny, gdyż majątek ten został sprzedany w postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto wskazano, iż postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej wszczyna się w momencie, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się bezskuteczna, co w niniejszym postępowaniu zostało udokumentowane.
Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu podkreślił, iż w niniejszym postępowaniu nie zgłoszono ani wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, ani nie wszczęto postępowania, zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego). W odwołaniu strona wniosła o przeprowadzenie szeregu dowodów, mających na celu wskazanie, iż zobowiązany nie ponosił winy w niezgłoszeniu wniosku. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu odmówił zawieszenia postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności A. za ww. zaległości podatkowe "[...]" Spółka z o.o. gdyż uznał, iż regulacja, dotycząca odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki z o.o. zawarta w art. 116 O.p., ma charakter autonomiczny wobec przepisów prawa cywilnego, a w szczególności wobec Kodeksu spółek handlowych.
Ponadto postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu odmówił przeprowadzenia wnioskowanych przez podatnika dowodów.
Organ odwoławczy zapoznał się jednak z aktami postępowania sądowego, prowadzonego przed Sądem Rejonowym [...] IX Wydział Gospodarczy w [...] w sprawie sygn. akt [...] i stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził braku winy zobowiązanego w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości ww. Spółki w rozumieniu przepisu art. 116 § 1 O.p. Jak wynikało bowiem z opinii przygotowanej przez biegłego sądowego, [...] w czerwcu 2014 r., badana Spółka do 2007 r. znajdowała się w dobrej kondycji majątkowo - finansowej oraz rozwijała swoją działalność. W 2008 r. nastąpił spadek osiągniętych przychodów i zysku netto, co miało swoje odzwierciedlenie w obliczonych przez biegłego dla Spółki wskaźnikach finansowych. Zarząd Spółki nie złożył sprawozdań finansowych i bilansu za 2009 r., w związku z czym ze względu na brak możliwości wglądu do dokumentów finansowych Spółki za 2009 r. kondycję majątkowo-finansową danego podmiotu gospodarczego po 2008 r. oceniono na podstawie innych zgromadzonych dokumentów.
Wynikało z nich, że przeciwko Spółce występowali jej wierzyciele oraz inne podmioty, nie uzyskując zapłaty swoich wierzytelności. Wobec Spółki prowadzone były liczne postępowania komornicze, które umarzano z uwagi na fakt, iż z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów postępowania. Powyższe świadczyło o załamaniu w 2009 r. kondycji majątkowo - finansowej badanego podmiotu. Podkreślono również, iż zobowiązany w piśmie z dnia [...] lipca 2014 r., skierowanym do Sądu Rejonowego [...] w [...] Wydział IX Gospodarczy oświadczył, że nie kwestionuje ww. opinii oraz nie wnosi o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na rozprawie.
Mając na uwadze treść opinii biegłego sądowego, organ odwoławczy uznał, iż zarząd Spółki zobowiązany był w 2009 r. zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości "[...]" spółka z o.o., gdyż Spółka trwale zaprzestała regulowania swoich wymagalnych zobowiązań wobec licznych podmiotów.
Ponadto fakt, iż jedynie jeden wierzyciel wystąpił z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, nie przesądzał, zdaniem organu odwoławczego, o braku podstaw faktycznych i prawnych do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości podmiotu. Wprawdzie A. w toku postępowania wskazywał, iż prosił o to [...] - Prezesa Zarządu spółki "[...]" Sp. z o.o., jednak złożony przez wyżej wymienionego wniosek został przez Sąd zwrócony, a [...] nie starał się złożyć go ponownie. W sytuacji więc, gdy A. podjął starania w celu zgłoszenia przedmiotowego wniosku przez [...], winien był dochować należytej staranności i dopilnować, by wniosek ten został zgłoszony skutecznie, tj. by nastąpiło wszczęcie postępowania upadłościowego.
Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu powyższe działanie A. - prezesa zarządu Spółki, jednoznacznie wskazywało, że zobowiązany jako prezes zarządu Spółki miał pełną świadomość pogarszania się jej sytuacji finansowej i majątkowej, jednak nie dopełnił swoich obowiązków jako prezes zarządu i nie zgłosił przedmiotowego wniosku, ani nie dopilnował, by wniosek ten, na jego prośbę, zgłosił wierzyciel Spółki, Spółka [...] Sp. z o.o. W związku z powyższym organ odwoławczy nie mógł uznać, iż strona wykazała istnienie przesłanki egzoneracyjnej w rozumieniu przepisu art. 116 § 1 O.p.
W sprawie nie wystąpiły również okoliczności obiektywne, jak np. choroba, uniemożliwiające A. złożenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości. Ponadto zobowiązany w toku niniejszego postępowania nie wskazał majątku Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części, za takie bowiem nie można było uznać wskazanych przez Stronę nieruchomości, gdyż, jak wskazano wyżej, nie stanowiły już one własności Spółki.
W skardze z dnia [...] lutego 2015 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, przeprowadzenie wskazanych w skardze dowodów, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Przedmiotowej decyzji zarzucono naruszenie:
- - art. 120 O.p. poprzez wydanie decyzji sprzecznej z porządkiem prawnym,
- - art. 121 § 1 O.p. poprzez legitymizację postępowania prowadzonej w sposób nierzetelny, co doprowadziło do utraty zaufania do organów podatkowych,
- - art. 122 O.p. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym pominięcie dowodów zgłaszanych przez skarżącego,
- - art. 180 § 1 O.p. poprzez bezpodstawną odmowę przeprowadzenia dowodów, wskazanych przez skarżącego w odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2014 r.,
- - art. 187 O.p. poprzez zebranie materiału dowodowego w sposób przypadkowy i nierzetelny,
- - art. 188 O.p. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych, mających znaczenie dla sprawy.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Badając zaskarżone decyzje według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."), Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wbrew jej zarzutom zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, a jej wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone postępowanie, wbrew twierdzeniom skarżącej, czyniło zadość zasadom procesowym przewidzianym w przepisach O.p. W decyzjach organów podatkowych obu instancji zostały przytoczone wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy wyjaśniły podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, które w sprawie znalazły zastosowanie.
W decyzjach organów podatkowych obu instancji zostały przytoczone wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy wyjaśniły podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, które w sprawie znalazły zastosowanie. Organ odwoławczy dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na dokonanie oceny decyzji organu I instancji.
W ocenie Sądu żadna z zasad ogólnych postępowania podatkowego nie została naruszona przez organy w trakcie prowadzenia przedmiotowego postępowania. Zarówno przedstawiony stan faktyczny sprawy jak i uzasadnienie decyzji są szczegółowe. Zgodnie z art. 120 O.p., organ podatkowy przeprowadził postępowanie podatkowe na podstawie obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie. Skarżący w żaden sposób nie sprecyzował, w jakim zakresie przepis ten został naruszony i dlaczego uznał, że postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem treści art. 121 O.p. i w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych. W toku prowadzonego postępowania organ podatkowy podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zgodnie z art. 122 O.p. W rozpatrywanej sprawie organy działały również w zgodzie z art. 180 § 1, art. 181, art. 187 i art. 188 O.p. W trakcie prowadzonego postępowania zarówno organ I, jak i II instancji, respektował zasady dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadził w tym celu rzetelny materiał dowodowy.
Każda powoływana przez stronę okoliczność była badana oraz oceniana zgodnie z zasadą logicznego powiązania wyprowadzonych wniosków z treścią zebranego materiału dowodowego. W związku z powyższym, organy podatkowe realizowały nałożony na nie obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej poprzez wyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego, a następnie jego pełne rozpatrzenie (art. 122 i art. 187 § 1 O.p.). Poza zakresem zainteresowania organów nie pozostała żadna okoliczność, która mogłaby stanowić o zaniechaniu podjęcia czynności zmierzających do pełnego zgromadzenia materiału dowodowego, o skutku stanowiącym o jej wadliwości.
Wbrew twierdzeniom skarżącego w sprawie nie wystąpiły jakiekolwiek niejasności czy wątpliwości, dotyczące okoliczności faktycznych lub prawnych orzeczenia o odpowiedzialności A. za przedmiotowe zaległości podatkowe Spółki z o.o. "[...]". Przede wszystkim wątpliwości nie budził czas pełnienia przez A. funkcji członka zarządu w czasie powstania przedmiotowych zaległości podatkowych. Od momentu powstania Spółki z o.o. "[...]" pełnił on funkcję prezesa zarządu i do dnia wydania zaskarżonego orzeczenia nie został z tej funkcji odwołany, ani też nie złożył rezygnacji z jej pełnienia (k. 11-14 akt adm.). Powyższe potwierdzało więc, iż zobowiązany pełnił funkcję członka zarządu w czasie powstania przedmiotowych zaległości Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pobranych, a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące sierpień - grudzień 2009 r.
W ocenie Sądu zebrane w sprawie dowody nie pozostawiały również jakichkolwiek wątpliwości, że obecnie nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku Spółki, co potwierdził Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...], który postanowieniami z dnia [...] października 2012 r. umorzył postępowanie egzekucyjne wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji (k. 4, 5 akt adm.). Egzekucja z ruchomości, wierzytelności i kont bankowych Spółki z o.o. "[...]" okazała się bezskuteczna.
W zaskarżonej decyzji szczegółowo wyjaśniono stronie kwestię bezskuteczności egzekucji ze wskazanych przez nią nieruchomości, zapisanych w księgach wieczystych. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono bowiem, iż w dniu wydania ww. postanowień, tj. w dniu [...] października 2012 r., nieruchomości te nie stanowiły już własności ww. Spółki. Ze wskazanych przez skarżącego ksiąg wieczystych wynikało, iż ich właścicielem jest [...]. Organ odwoławczy nie negował, iż nieruchomości te stanowiły uprzednio majątek ww. Spółki, jednak wskazał, iż w dniu umorzenia postępowania egzekucyjnego Spółka już tego majątku nie posiadała, a w związku z tym organ egzekucyjny zasadnie przedmiotowe postępowanie umorzył.
W tym miejscu należy podkreślić, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 299 ustawy dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm. – dalej: "k.s.h."), nie jest tożsame z postępowaniem, prowadzonym na podstawie art. 116 O.p. W związku z powyższym bezzasadny jest zarzut skarżącego, że organ podatkowy ustalając znaczenie sformułowania "bezskuteczność egzekucji" winien mieć na względzie również poglądy orzecznictwa, ukształtowane na gruncie art. 299 k.s.h. Odpowiedzialność członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, przewidziana w art. 299 k.s.h., oraz odpowiedzialność, wynikająca z art. 116 O.p. mają różny charakter. Pierwsza z nich ma charakter odszkodowawczy, druga zaś gwarancyjny (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2008 r. sygn. akt II FPS 6/08 – publ. Orzecznictwo NSA i WSA 2009/2/19). W odróżnieniu od odpowiedzialności cywilnoprawnej, w prawie podatkowym nie ma domniemania winy, a organ podatkowy nie bada istnienia związku przyczynowego.
Procedura dochodzenia do odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych jest skomplikowana, co odpowiada i realizuje zasadę określoną w art. 107 § 1 O.p., a odpowiedzialność tych osób ma charakter odpowiedzialności wyjątkowej. Charakterystyczne jest również to, że ustawodawca w przypadku orzekania o odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych w art. 116 § 1 - 3 O.p. zaostrzył wymogi i przesłanki wydania decyzji poprzez konieczność przesądzenia w postępowaniu bezskuteczności egzekucji w stosunku do spółki, a w przepisie art. 108 § 2 pkt 3 O.p. wprost sformułował wymóg wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Tym samym dla stwierdzenia zaistnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji na gruncie odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych konieczne jest wszczęcie egzekucji, a bezskuteczności egzekucji nie można stwierdzić w inny sposób poza postępowaniem egzekucyjnym, co w niniejszej sprawie nastąpiło.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego trafnie organy stwierdziły, że wobec Spółki z o.o. "[...]" prowadzone było postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do całego majątku, które następnie zostało umorzone z uwagi na brak majątku Spółki.
W sprawie orzeczenia o odpowiedzialności A. za wskazane zaległości podatkowe Spółki z o.o. "[...]" nie wystąpiły również wątpliwości odnośnie braku winy zobowiązanego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości ww. podmiotu gospodarczego. Jak wynikało bowiem z akt sprawy, taki wniosek nie został zgłoszony. Okoliczność braku zgłoszenia wniosków o ogłoszenie upadłości spółki "[...]" Sp. z o.o. została stwierdzona pismami Sądu Rejonowego [...] w [...] (k. 35, 147, 156 akt adm.), jak również wyjaśnieniami [...] - Prezesa Zarządu spółki "[...]" Sp. z o.o. Z wyjaśnień tych wynikało, iż wprawdzie A. prosił [...] - Prezesa Zarządu spółki "[...]" Sp. z o.o. o złożenie takiego wniosku, jednak złożony przez wyżej wymienionego wniosek został przez Sąd zwrócony, a [...] nie starał się złożyć go ponownie (k. 263-264 akt adm.).
W myśl art. 116 O.p. przesłanką egzoneracyjną jest zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości podmiotu gospodarczego, a nie jedynie złożenie go we właściwym organie. Złożenie takiego wniosku winno doprowadzić do ogłoszenia upadłości, chyba że wcześniej zaszłyby okoliczności, uzasadniające odstąpienie od tego zamierzenia, np. spłata długów, dofinansowanie ze strony wspólników czy innych inwestorów. Wniosek taki winien zatem być złożony skutecznie. W sytuacji więc, gdy A. podjął starania w celu zgłoszenia przedmiotowego wniosku przez [...], winien był dochować należytej staranności i dopilnować, by wniosek ten został zgłoszony skutecznie, tj. by nastąpiło wszczęcie postępowania upadłościowego, czego skarżący nie uczynił.
W skardze skarżący ponownie podkreśla, iż zeznania [...] miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zarówno jednak w toku prowadzonego postępowania, jak i w złożonej skardze zobowiązany nie wykazał, na czym konkretnie istotność miałaby polegać i w jaki sposób zeznania te zakwestionowałyby fakty, ustalone przez organy podatkowe na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Podkreślić w tym miejscu należy, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności, uniemożliwiające A. zgłoszenie takiego wniosku, a fakt, iż wniosek taki na jego prośbę złożyła osoba trzecia świadczy o tym, że zobowiązany dysponował wiedzą odnośnie trudnej sytuacji finansowej Spółki z o.o. "[...]".
Wbrew zarzutom podniesionym w skardze organ odwoławczy uwzględnił te wnioski dowodowe strony, które mogły pomóc w dogłębnym wyjaśnieniu sprawy, a zwłaszcza wskazać przesłankę braku winy strony w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. W związku z powyższym, zgodnie z wnioskiem strony, organ odwoławczy zapoznał się z aktami postępowania sądowego, prowadzonego przed Sądem Rejonowym [...] IX Wydział Gospodarczy w [...] w sprawie sygn. akt [...] i stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził braku winy zobowiązanego w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości ww. Spółki w rozumieniu przepisu art. 116 § 1 O.p. (k. 217-265 akt adm.). W aktach tych znajdowała się m.in. opinia przygotowana przez biegłego sądowego, [...] w czerwcu 2014 r., z której wynikało, iż badana Spółka, do 2007 r. znajdowała się w dobrej kondycji majątkowo-finansowej oraz rozwijała swoją działalność (k. 254-236 akt adm.).
Zgromadzony przez biegłego materiał dowodowy wykazał, iż w 2009 r. kondycja majątkowo-finansowa badanego podmiotu uległa załamaniu. Powyższe wskazuje na konieczność zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, do czego jednak nie doszło. Zobowiązany w piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. skierowanym do Sądu Rejonowego [...] w [...] Wydział IX Gospodarczy oświadczył, że nie kwestionuje ww. opinii oraz nie wnosi o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na rozprawie (k. 235-236 akt sąd.).
Ubocznie należy wskazać, że w dniu [...] października 2014 r. Sąd Rejonowy [...] w [...] Wydział IX Gospodarczy wydał wyrok, w którym zasądził od A. solidarnie z Panem [...] na rzecz [...] Sp. z o.o. w [...] zapłatę kwoty [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę (k. 217-218 akt adm.).
W skardze zobowiązany zarzuca organom podatkowym, iż dały wiarę jedynie dowodom, świadczącym na jego niekorzyść, jednak nie przedstawia żadnych dokumentów, które kwestionowałyby ustalenia, poczynione przez organy podatkowe. Za takie bowiem nie można było uznać wskazanych przez skarżącego dowodów, co zostało stronie wyjaśnione w postanowieniu z dnia [...] października 2014 r. (k. 199-200 akt adm.). Z treści art. 180 § 1 oraz art. 188 O.p. wynika, że zasadą winno być dopuszczanie dowodów, zawnioskowanych przez stronę. A contrario z powyższych przepisów wynika, że odmówić dopuszczenia dowodu można wówczas, gdy:
- - nie mógłby on przyczynić się do wyjaśnienia sprawy,
- - dotyczyłby okoliczności dla sprawy nieistotnych;
- - przeprowadzenie dowodu byłoby sprzeczne z prawem;
- - okoliczności objęte tezą dowodową są wystarczająco stwierdzone innym dowodem.
Prawidłowe jest wydane w niniejszym postępowaniu postanowienie z dnia [...] października 2014 r. Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, iż przeprowadzenie dowodów:
- - z pozwu o zapłatę w postępowaniu upominawczym z dnia [...] marca 2012 r., wniesionego przez [...] Sp. z o.o. przeciwko [...], A., [...] w oparciu o treść przepisu art. 299 k.s.h. - na okoliczność prowadzenia tego rodzaju postępowania;
- - przesłuchania w charakterze świadka [...] - Prezesa Zarządu spółki "[...]" Sp. z o.o. - na okoliczność złożenia przez ww. wniosku o ogłoszenie upadłości spółki "[...]" Sp. z o.o. na prośbę A. było bezzasadne. Okoliczność prowadzenia postępowania upominawczego z pozwu o zapłatę w ww. postępowaniu upominawczym z dnia [...] marca 2012 r. w oparciu o treść przepisu art. 299 k.s.h. nie stanowiła okoliczności, mającej znaczenie w postępowaniu, dotyczącym orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej na podstawie art. 116 O.p. Także przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka [...] na okoliczność złożenia przez niego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki [...] Sp. z o.o. na prośbę A. uznano za niecelowe, gdyż okoliczność składania wniosków o ogłoszenie upadłości spółki [...] Sp. z o.o. została stwierdzona wystarczająco innymi dowodami, tj. pismami Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] marca 2014 r., [...] sierpnia 2014 r. oraz [...] października 2014 r. Ponadto, po przeprowadzeniu dowodu z akt postępowania sądowego, prowadzonego przed Sądem Rejonowym [...] IX Wydział Gospodarczy w [...] w sprawie sygn. akt [...], uzyskano zeznanie [...], które potwierdziło słowa skarżącego, że prosił [...] o złożenie takiego wniosku. Jednak złożony przez wyżej wymienionego wniosek został przez Sąd zwrócony, a [...] nie starał się złożyć go ponownie. Sam fakt prośby, jak również złożenie tego wniosku nie mogło stanowić przesłanki egzoneracyjnej w niniejszym postępowaniu.
Zasadnie organy stwierdziły, że żaden z dowodów przedstawionych przez skarżącego nie potwierdza, iż będąc członkiem zarządu Spółki dochował on należytej staranności w prowadzeniu przedsiębiorstwa, w taki sposób, aby każdy z wierzycieli był zaspokojony przez dłużnika (podatnika) w sposób równomierny. Wprawdzie zobowiązany podjął działania w celu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości ww. Spółki, jednak działania te okazały się nieskuteczne.
W zaskarżonej decyzji przedstawiono stan faktyczny sprawy oraz mające zastosowanie w sprawie przepisy prawne, dokonano ich prawidłowej wykładni. Organ odwoławczy w sposób szczegółowy uzasadnił, dlaczego dał wiarę przywołanym w decyzji dowodom, wskazując przyczyny takiej oceny, tym samym wskazał, dlaczego innym dowodom nie dał wiary. Zawarta w uzasadnieniu decyzji ocena okoliczności sprawy została dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego sprawy, jest prawidłowa, logiczna i zgodna z doświadczeniem życiowym, zaś wywody - konsekwentne i zrozumiałe. O uchybieniu wskazanym przez skarżącego zasadom nie może natomiast stanowić podjęcie przez organ podatkowy rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez zobowiązanego. Okoliczność, iż strona nie została przekonana co do przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia nie oznacza naruszenia zasady przekonywania.
Biorąc powyższe pod uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.