Uzasadnienie
Wpis sądowy od skargi wynosi [...].
M F pismem z dnia [...] wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Jednocześnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że nie stać go na uiszczenie wpisu stosunkowego od skargi w wysokości co najmniej [...]. Podał, że mieszka z rodziną w domu o pow. [...], łączny dochód siedmioosobowej rodziny wynosi [...]. Wskazał, że żona nie pracuje, gdyż musi się zajmować córką, która jest osobą niepełnosprawną. Wskazał, że jego dochód z tytułu działalności gospodarczej wynosi około [...], jednakże w niektórych miesiącach takiej kwoty nie uzyskuje. Podał, że dwoje dzieci uczy się. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z trzema córkami, z synem i z teściową. Posiada dom o powierzchni [...] na działce gruntu o powierzchni [...], nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów.
Osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają tylko wynagrodzenie ze stosunku pracy lub świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Oświadczył, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskuje miesięczny dochód brutto w wysokości około [...], córka otrzymuje rentę w wysokości [...], druga córka z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości [...], teściowa z tytułu renty otrzymuje [...].
Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy MF w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że głównym zajęciem żony jest praca w gospodarstwie rolnym, najmłodszy syn ma [...] lat i się uczy. Oświadczył, że on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują dodatkowych dochodów i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Wskazał następujące koszty miesięcznego utrzymania: [...]. Podał, że on jak i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają telefony komórkowe na karty i wobec tego trudno określić mu koszt użytkowania tych telefonów, z wyciągów bankowych wynika zaś, że w miesiącu [...] zasilenie telefonu komórkowego wynosiło [...]. Nie wskazał w jakiej wysokości ponosi koszty zakupu lekarstw, gdyż – jak oświadczył - nie posiada rachunków za lekarstwa, jednakże wskazał, iż jedno z dzieci jest osobą niepełnosprawną.
Skarżący wraz z osobami pozostającymi we wspólnym gospodarstwie domowym posiada dwa samochody osobowe: marki D, rok prod. [...], o wartości [...] (składka OC [...] na rok) oraz O, rok prod. [...], o wartości [...] (składka OC [...]). Do pisma załączył m.in. kserokopie: dowodów rejestracyjnych samochodów D i O, rachunków za wodę, energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne, zeznań podatkowych za [...], orzeczenia o stopniu niepełnosprawności córki, wyciągów z rachunków bankowych. Wnioskodawca, pomimo wezwania, nie podał w jakiej wysokości ponosi inne koszty miesięcznego utrzymania, np. koszty zakupu żywności.
W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia skarżącemu prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należało stwierdzić, że MF w przedmiotowej sprawie nie jest w stanie uiścić całej kwoty wpisu od skargi i dlatego zwolniono go w części, t.j. od kwoty powyżej [...]. Z informacji udzielonych przez wnioskodawcę wynika bowiem, że posiada stałe źródło dochodu, posiada dom i działkę gruntu oraz dwa samochody osobowe, majątek ten może być źródłem finansowania kosztów sądowych.
Zatem za określeniem zdolności płatniczych skarżącego do uiszczenia w części kosztów sądowych przemawia: stały miesięczny dochód, posiadana nieruchomość i ruchomości. Natomiast zwolniono wnioskodawcę od ½ wpisu od skargi, ponieważ uzyskiwane przez niego, jego córki i teściową dochody nie są wysokie, żona nie pracuje, gdyż opiekuje się jedną z córek, która jest osobą niepełnosprawną, nadto zajmuje się gospodarstwem rolnym, najmłodszy syn nie pracuje, gdyż się uczy.
Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącego od ewentualnych, przyszłych kosztów sądowych. W sytuacji, gdyby skarżący był zobowiązany do ich poniesienia, a nie miałby na to środków może zwrócić się ponownie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
W tych okolicznościach na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.
/-/V. Mielcarek