Uzasadnienie
Wójt Gminy [...] decyzją z [...] czerwca 2014 r., nr [...] ustalił S.S. opłatę adiacencką w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] położonej w miejscowości S. (obręb S.) o pow. [...] m2 w związku ze stworzeniem warunków podłączenia nieruchomości do gminnej kanalizacji sanitarnej.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z [...] września 2014 r., nr [...].
Skarga na wskazaną decyzję Kolegium została odrzucona postanowieniem WSA w Poznaniu z [...] lutego 2015 r., [...].
Pismem z [...] kwietnia 2015 r. skarżący J. S. i S. S. wystąpili, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2013 r. poz. 267 ze zm. – dalej: "k.p.a."), z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wymienionej na wstępie decyzji Wójta Gminy D. wobec faktu, że w postępowaniu zwykłym nie brała udziału J. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] października 2019 r., nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważność wymienionej na wstępie decyzji Wójta Gminy D. Zdaniem Kolegium wady wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a. jako przesłanki nieważnościowe mają charakter materialnoprawny i występują w samej decyzji, w wyniku czego dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych albo prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Występując z żądaniem stwierdzenia nieważności skarżący nie podali jaki przepis prawa materialnego został naruszony w stopniu kwalifikowanym.
Wskazali jedynie, że organ pominął J.S. Jednakże rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może zostać zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W opinii Kolegium w niniejszej sprawie nie ma podstaw do uznania, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Zobowiązanym do uiszczenia opłaty jest właściciel z dnia stworzenia warunków do korzystania z kanalizacji. Strony zawarły umowę majątkową małżeńską [...] grudnia 2013 r. gdy tymczasem kanalizacja została odebrana [...] czerwca 2011 r., a zatem ponad dwa lata przed momentem, gdy współwłaścicielem nieruchomości stała się J.S.
Pismem z [...] listopada 2019 r. skarżący J.S. oraz S.S. wnieśli o ponowne rozpoznanie sprawy domagając się uchylenia decyzji Kolegium z [...] października 2019 r. i stwierdzenie nieważności wymienionej na wstępie decyzji Wójta Gminy D. z [...] czerwca 2014 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lutego 2020 r., nr [...] utrzymało w mocy swoją decyzję z [...] października 2019 r. W ocenie Kolegium odmowa stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy D. jest uzasadniona, z tym, że powinno to nastąpić z innych powodów niż wskazane w decyzji Kolegium z [...] lutego 2020 r. Kolegium wyjaśniło, że system wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności. Powyższe oznacza, że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa. W tym kontekście zaznaczyło, że występująca z żądaniem stwierdzenia nieważności J.S., jako właścicielka nieruchomości, nie brała udziału w postępowaniu zwykłym. Okoliczność tego rodzaju stanowi przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Weryfikacja wadliwej decyzji w trybie stwierdzenia nieważności w oparciu o przesłankę wznowieniową jest niedopuszczalna. W sprawie brak jest przeszkód aby skarżąca wystąpiła z żądaniem wznowienia postępowania.
Pismem z [...] marca 2020 r. J.S. oraz S.S. wnieśli skargę na omówioną powyżej decyzję Kolegium z [...] lutego 2020 r. wnosząc o jej uchylenie oraz stwierdzenie nieważności wymienionej na wstępie decyzji Wójta Gminy D. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
- 1) art. 7 w zw. z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez niepełną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego, a przy tym brak podjęcia czynności w celu wszechstronnego zebrania materiału dowodowego przez co naruszony został słuszny interes strony;
- 2) przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji z [...] czerwca 2014 r. wobec braku skierowania decyzji do wszystkich właścicieli jako stron postępowania;
- 3) art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 28 w zw. z art. 61 § 4 w zw. z art. 50 § 1 k.p.a. w zw. z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji z 27 czerwca 2014 r. wobec uznania, że decyzja Wójta Gminy D. z [...] czerwca 2014 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w spawie wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się bezzasadna.
Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji orzekającej o utrzymaniu w mocy decyzji SKO w Poznaniu z [...] października 2019 r., nr [...]. Wskazaną ostatnio decyzją odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D. z [...] czerwca 2014 r., nr [...]. W ocenie Kolegium okoliczności, w których skarżący upatrują podstawę stwierdzenia nieważności decyzji Wójta stanowią przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W skardze skarżący podnoszą, że kwestionowana przez nich decyzja Wójta została wydana przy pominięciu J.S. będącej współwłaścicielką nieruchomości, której dotyczyła opłata adiacencka.
Rację w sporze sąd przyznał organom administracji publicznej.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W świetle zaś art. 145 § 1 pkt 4 powołanego aktu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z uwagi na treść art. 147 zdanie drugie k.p.a., wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony.
Na tle przytoczonych przepisów sąd stwierdza, że postępowania nadzwyczajne są względem siebie niekonkurencyjne, ponieważ poszczególne tryby mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie lub łącznie. Naruszenie w danej sprawie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. Dlatego też żadna z przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. nie może jednocześnie skutkować nieważnością postępowania [tak: wyrok NSA z 24 lipca 2018 r., II OSK 2044/16, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl].
W konsekwencji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie można powoływać się na podstawy wznowienia postępowania. Nie jest dopuszczalne przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby zarazem stanowić jedną z podstaw stwierdzenia nieważności decyzji. Pozbawienie strony możliwości wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym, powodujące zaistnienie podstawy wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie może być zarazem uznane za wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W przeciwnym razie doszłoby do obejścia ustalonego w art. 148 k.p.a. terminu do wniesienia podania o wznowienie [tak: wyrok NSA z 16 maja 2018 r., II OSK 1588/16].
Organ administracyjny wydając decyzję prawidłowo przyjął, że niezapewnienie przez organ udziału w postępowaniu osobie, która powinna być jego stroną, nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Uchybienie to zostało bowiem wprost zakwalifikowane przez ustawodawcę w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jako podstawa wznowienia postępowania. W konsekwencji prawidłowa jest ocena organów, że wskazywane przez skarżących okoliczności nie mogą uzasadniać stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D. z [...] czerwca 2014 r., nr [...].
Konkludując sąd stwierdza, że decyzja SKO w Poznaniu odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.