Uzasadnienie
Pismem z dnia 20 grudnia 2000 r. skarżący złożył pismo, którym wnosił o umorzenie odsetek za zwłokę. Skarżący wskazał, iż w toku przeprowadzonej w spółce cywilnej [...] kontroli decyzją z dnia [...]nr [...] (k. 21 akt administracyjnych) określono skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1994 rok w wysokości [...] zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1994 r. w wysokości [...] oraz odsetki za zwłokę naliczone na dzień wydania decyzji, liczone od następnego dnia po dokonaniu przez urząd zwrotu nadpłaty z zeznania podatkowego PIT - 30 w kwocie [...].
Decyzją z dnia [...] nr [...] (k. 3 akt administracyjnych) Drugi Urząd Skarbowy [...] umorzył postępowanie w sprawie wniosku skarżącego T. W. dotyczącego umorzenia odsetek od zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych.
Uzasadniając decyzję organ podał, iż na dzień wydania decyzji brak było zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Postępowanie w sprawie uznano więc za bezprzedmiotowe.
Pismem z dnia 19 stycznia 2001 r. skarżący złożył odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący podał, iż w dniu 20 grudnia 2000 r. dokonał wpłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami stosownie do decyzji z dnia 18 grudnia 2000 r. Skarżący wskazuje, że wobec konieczności uregulowania kwoty głównej wraz z odsetkami, dokonał wpłaty całego zobowiązania. Skarżący wniósł o zwrot nadpłaconych odsetek za niezawinioną zwłokę w uiszczaniu zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1994 r.
Decyzją z dnia [...] nr [...] (k. 26 akt administracyjnych) Izba Skarbowa [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję urzędu skarbowego.
Uzasadniając organ wskazał, iż skarżący złożył odwołanie w którym domaga się zwrotu wpłaconych odsetek za zwłokę. Powołując się na art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) gdy postępowanie stało się z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Postępowanie stało się bezprzedmiotowe w związku z zapłatą kwoty zaległości wraz z odsetkami. Zobowiązanie podatkowe wygasło przez zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami, więc nie mogła być przedmiotem rozpoznania sprawa umorzenia odsetek za zwłokę, gdyż nie istniały one w momencie złożenia wniosku i wydania decyzji przez organ podatkowy.
Na decyzję organu drugiej instancji wniesiono skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając rażące naruszenie prawa poprzez przyjęcie, iż zapłata zobowiązania powoduje bezprzedmiotowość postępowania o umorzenie odsetek za zwłokę.
W odpowiedzi na skargę izba podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył co następuje
Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące, a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.).
W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa - nawet tych nie podnoszonych w skardze - a związanych z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius).
Zasadniczym przedmiotem sporu między stronami jest to, czy w świetle przepisu art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej - organy podatkowe władne były obligatoryjnie umorzyć postępowanie o umorzenie odsetek od zaległości podatkowej w kwocie [...] wszczęte na skutek złożenia pisma w tej sprawie u Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] w dniu [...] (data nadania listu poleconego). Niesporne natomiast między stronami jest to, iż T. W. powstałą zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie [...] oraz odsetki za zwłokę w kwocie [...] uregulował w dniu 20 grudnia 2000 r. Strona skarżąca przed wszczęciem postępowania o umorzenie jej zaległych odsetek - uregulowała zarówno zaległość podatkową, jak i związane z nią odsetki za zwłokę w całości.
Sąd administracyjny rozstrzygając powyższy spór między stronami wskazuje przede wszystkim na treść art. 59 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowy stwierdzający, iż zobowiązanie podatkowe wygasa wskutek jego zapłaty. Oznacza to w niniejszej sprawie, iż w dniu 20 grudnia 2000 r. zaległość podatkowa wraz z odsetkami na skutek zapłaty przez T. W. wygasła. W doktrynie prawa podatkowego ugruntowane jest stanowisko (por. np. C.Kosikowski, H.Dzwonkowski, A.Huchla, Ustawa Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2004, s. 222 czy B.Adamiak, J.Borkowski, R.Mastyalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Wrocław 2003, s.253-254), iż późniejsze postępowanie podatkowe w sprawie zobowiązania podatkowego, które wygasło w całości, podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej). Także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyjaśniano, że zapłata zaległości podatkowej stwierdzonej decyzjami wymiarowymi, powoduje, na skutek wygaśnięcia zobowiązania, że podatnik nie ma uprawnienia do żądania umorzenia nieistniejącej zaległości podatkowej (por. np. wyroki NSA z dnia 29 września 1999 r, sygn. akt S.A./SZ 1291/98 czy z dnia 2 grudnia 1999 r, sygn. akt III S.A. 7973/98).
W niniejszej sprawie nie nastąpiło wykonanie zobowiązania podatkowego w czasie toczącego się postępowania o umorzenie odsetek od zaległości podatkowych. Tylko w takiej sytuacji nie czyni to postępowania o umorzenie odsetek od zaległości bezprzedmiotowym i nie uzasadnia umorzenie takiego postępowania (por. np. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 1997, sygn. akt III S.A. 1972/95, Prawo \Gospodarcze 1998, Nr 8, s. 28).
Z tych zatem powodów, organy podatkowe obu instancji nie naruszyły obowiązującego prawa podatkowego - orzekając zgodnie z art. 165 §3 w związku z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej o umorzeniu postępowania wszczętego na wniosek strony w dniu 21 grudnia 2000r. jako bezprzedmiotowego. Dlatego na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.
J.Małecki /-/S.Marciniak /-/S.Zapalska
LF