Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 13.08.2002 r. sygn. akt I SA/Po 638/00 oddalił skargę E.W. na decyzję z dnia [...]r. Prezesa Głównego Urzędu Ceł nr [...] stwierdzając, że brak uchybień w postępowaniu organów celnych obu instancji związanego z wymiarem cła od samochodu osobowego. Z protokołu rozprawy z dnia [...]r. wynika, że sąd postanowieniem, którego treść została zamieszczona w protokole, odmówił dopuszczenia J.C. do udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika skarżącej, ponieważ sprawa dotyczyła wymiaru cła, a wymieniony jest doradcą podatkowym.
Wobec powyższego doradca podatkowy J.C. złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie " w zakresie dotyczącym wydanego ustnie na rozprawie w dniu [...]r. postanowienia o odrzuceniu pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą".
Postanowieniem z dnia 9.08.2000r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu odrzucił wniosek wskazując przede wszystkim, że postępowanie przed tym sądem może być wznowione tylko w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem. Ponadto wniosek o wznowienie postępowania złożyć może tylko uczestnik postępowania, a J. C. nie jest uczestnikiem postępowania w niniejszej sprawie, ani też jego pełnomocnikiem. Wreszcie, wniosek o wznowienie postępowania musi opierać się przynajmniej na jednej z wymienionych w przepisach podstaw wznowienia, lecz wniosek złożony przez J. C. żadnej z takich postaw nie przytacza.
Skarżąca E.W. zastąpiona przez doradcę podatkowego J.C. wnioskiem opatrzonym datą [...]r. ponownie domagała się wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 13.08.2002r. NSA OZ w Poznaniu sygn. akt. I SA/Po 638/00. W uzasadnieniu stwierdziła, że wyrok ten jest krzywdzący wskutek pozbawienia jej skutecznej obrony prawnej przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Wyeliminowanie ustanowionego pełnomocnika - doradcy podatkowego, ustnym postanowieniem sądu na rozprawie w dniu [...] r. nastąpiło w oderwaniu od faktu występowania w ścisłym związku z wymierzonymi należnościami celnymi, również podatku VAT. Ta okoliczność daje przyzwolenia ustanowionemu pełnomocnikowi uczestnictwa w sądowej kontroli decyzji administracyjnej w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych.
W piśmie procesowym z dnia [...]r. pełnomocnik skarżącej podał, że przedmiotem postępowania w sprawie ze skargi E.W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł są należności celne oraz należności podatkowe co wynika z upomnienia i decyzji z dnia [...]r. nr [...] wydanej przez Dyrektora Urzędu Celnego. W tym stanie rzeczy, zgodnie z nowym brzmieniem art. 41 i art. 41a ustawy o doradztwie podatkowym, doradca podatkowy uprawniony jest do występowania w roli pełnomocnika, w postępowaniu przed organami administracji publicznej w sprawach ich obowiązków podatkowych, jak również w charakterze pełnomocnika w postępowaniu w zakresie sądowej kontroli decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzuca wniosek o wznowienie postępowania.
Powody
Skargę o wznowienie posterowania regulują przepisy działu VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270- zwanej dalej ustawą o p.s.a.) Ponieważ skarga o wznowienie dotyczyła postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem sądowym z dnia 13.08.2002r. (zatem wydanym przez Naczelny Sąd Administracyjny przed dniem 1 stycznia 2004r.), o wznowieniu postępowania orzekał wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy o p.s.a. (art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.)
W świetle przepisów działu VII ustawy o p.s.a., dopuszczalność skargi (podobnie jak innych środków zaskarżenia), zależy od szeregu warunków którymi są: istnienie zaskarżonego orzeczenia, właściwy dla danego orzeczenia środek zaskarżenia, legitymacja do wniesienia środka, interes we wniesieniu środka, zachowanie terminu do wniesienia środka, zachowanie przepisanej formy. Czynność procesowa wniesienia skargi o wznowienie postępowania jest przede wszystkim czynnością prawną. Ma pewne cechy specjalne, które wynikają z jej procesowego charakteru. Powinna być dokonana w przepisanej formie, w oznaczonym czasie oraz przez uprawnione i zdolne do powzięcia woli i jej przejawiania podmioty procesowe w celu wywołania określonych skutków prawnych przewidzianych przez prawo procesowe. Uprawniony podmiot zdolny do powzięcia woli i jej przejawiania może działać w tym przypadku osobiście lub przez pełnomocnika procesowego.
W osądzanej sprawie celnej, pełnomocnikiem skarżącej (będącej osobą fizyczną), zgodnie z art. 35 § 1 ustawy o p.s.a., mógł być ustanowiony adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Skarżąca nie udzieliła pełnomocnictwa żadnemu podmiotowi wymienionemu w powyższym przepisie. Jeżeli chodzi o "przepisy szczególne", to ustawa z dnia 5.07.1996r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 86 ze zm.) w przepisie art. 2 ust.
1. wylicza co obejmują czynności doradztwa podatkowego. Wśród tych czynności nie występują sprawy z zakresu praca celnego. Nie czyni tego również przepis art. 41 ust. 1i tej ustawy, który przewiduje, że doradca podatkowy jest uprawniony do występowania w charakterze pełnomocnika, w postępowaniu w zakresie sądowej kontroli decyzji administracyjnych, tyle, że w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych. Skarżąca w swojej sprawie celnej zdecydowała się na udzielenie pełnomocnictwa doradcy podatkowemu, który - jak wyraźnie wynika z przepisu - nie może być pełnomocnikiem sądowym w sprawach celnych.
W stanie prawnym, w którym wydany został prawomocny wyrok dotknięty skargą o wznowienie postępowania, organy celne były jedynie płatnikami podatku VAT. Urząd Celny jako płatnik podatków granicznych odpowiadał tylko za niewpłacenie w terminie pobranego podatku na rachunek urzędu skarbowego. Nie odpowiada zatem, choć był do tego zobowiązany, za prawidłowość obliczenia oraz pobór należnych podatków. Dlatego w razie stwierdzenia np. w wyniku kontroli celnej wadliwości zgłoszenia celnego, organ celny wydawał jedynie decyzję, w której nie uznając zgłoszeń celnych za prawidłowe np. co do zastosowanej stawki celnej, określał na nowo wysokość długu celnego. Wydawane przez organy celne decyzje pozostawały więc wciąż decyzjami celnymi, a nie podatkowymi. Organem właściwym w zakresie orzekania o podatkach związanych z importem towarów, był wyłącznie organ podatkowy.
W ocenie sądu przepis art. 20 ustawy z dnia 27.06.2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz zmianie niektórych ustaw (...) Dz. U. nr 137, poz. 1302, która weszła w życie z dniem 01.09.2003r. znowelizował ustawę z dnia 29.08.1997r. O.P., stanowiąc m.in., że naczelnik urzędu celnego i dyrektor izby celnej są organem podatkowym, stosownie do swej właściwości (art. 13 § 1 pkt 1 i 2 O.p.). Jednakże okoliczność, że organy administracji celnej od dnia 01.09.2003r. otrzymały również status organów podatkowych - w niczym nie zmieniła uprawnień doradców podatkowych, a w szczególności nie rozszerzyła uprawnień doradców podatkowych na czynności z zakresu prawa celnego. I chociaż wysokość należności wynikających z długu celnego ma wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, co między innymi wynika z art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 08.01.1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11,poz. 50 ze zm.), który stanowi m.in.., że podstawą opodatkowania w imporcie towarów jest wartość celna powiększona o należne cło, to decyzja celna, w której organy celne w ograniczonym zakresie orzekają w sprawach podatkowych, pozostaje nadal tylko decyzją celną.
W tej sytuacji doradcy podatkowemu przysługiwał w rozpatrywanej sprawie co najwyżej status osoby trzeciej, która dokonała czynności procesowej, mając pełnomocnictwo, ale nie mogąc być pełnomocnikiem ze względu na brak przesłanek art. 35 § 1 ustawy o p.s.a. Działania tego nie można jednak traktować jako działania osoby trzeciej bez zlecenia, jednakże ważność czynności dokonanej przez taką osobę - podobnie jak w wypadku działania osoby trzeciej bez zlecenia - zależała od zatwierdzenia przez zainteresowaną stronę. Jednakże skarżąca skargi o wznowienie nie złożyła i nie potwierdziła czynności dokonanych przez doradcę podatkowego. Brak upoważnienia do prowadzenia sprawy lub do podjęcia czynność procesowej bierze sąd pod uwagę z urzędu, w każdym stadium postępowania.
Ponadto doradca podatkowy dokonując czynności nie wykazał, aby dochował terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, nie sprecyzował żądania w stosunku do wyroku, jak i nie wskazał wymaganych prawem podstaw (art. 279 ustawy o p. s. a.).
Z tych powodów na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), mając na względzie literalne brzmienie wskazanego wyżej przepisu, orzekł jak w sentencji postanowienia.
/-/B. Koś /-/W. Zygmont /-/T. M. Geremek