Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. działając na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], prowadził wobec M. W. postępowanie egzekucyjne. Wnioskiem z dnia [...] marca 2011r. podatnik przebywający w Zakładzie Karnym we W. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o umorzenie "zaległości wobec Urzędu Skarbowego w P.". Prośbę swoją umotywował tym, że obecnie przebywa w Zakładzie Karnym, nie pracuje i poważnie choruje. Jednocześnie wskazał, że jego osobę reprezentować będzie córka A. G. Na podstawie akt egzekucyjnych organ stwierdził, iż podatnik posiada nie tylko zaległości podatkowe ale także zaległości z tytułu kosztów egzekucyjnych. Organ zdecydował, iż wniosek podatnika w części umorzenia kosztów egzekucyjnych rozpatrywany będzie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. działającego jako organ egzekucyjny. W pozostałej części wniosek rozpatrzony będzie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. działającego jako wierzyciel.
Jednocześnie zważywszy na okoliczność, że do organu wpłynął wyłącznie wniosek zobowiązanego bez stosownego pełnomocnictwa, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., działając na podstawie art. 50 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: Kpa) pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] wezwał wnioskodawcę w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, do przedłożenia wszelkich dowodów świadczących o jego sytuacji finansowej oraz pełnomocnictwa dla A. G.. W dniu [...] maja 2011r. do Urzędu Skarbowego w P. wpłynęło pismo zobowiązanego, z którego wynika, że pełnomocnictwo wraz z dokumentami świadczącymi o sytuacji majątkowej wnioskodawcy zostało złożone w Urzędzie Skarbowym w P., w związku z postępowaniem prowadzonym w sprawie umorzenia zaległości podatkowych. W treści pisma podatnik wskazał również, że przebywając w Zakładzie Karnym nie pracuje.
Koniec kary oznaczony jest na dzień [...] września 2014r. Z uwagi na to, że nie posiada żadnego majątku poprosił o przychylne rozpatrzenie wniosku w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych. W dniu [...] kwietnia 2011 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo z Zakładu Karnego we W., z którego 2 wynika, że podatnik nie jest zatrudniony odpłatnie, jak również w depozycie nie posiada żadnych środków finansowych.
W związku z pismem zobowiązanego z dnia [...]maja 2011 r., do niniejszej sprawy dołączono pełnomocnictwo udzielone córce A. G., jak również dokumentację złożoną do wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. Dowody te potwierdzały, że zobowiązany obecnie nie osiąga żadnego dochodu, nie posiada żadnych ruchomości oraz nieruchomości, z których możliwe byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji. Zobowiązany ma zniesioną wspólność majątkową z żoną. Przedłożona została również dokumentacja medyczna o stanie zdrowia wnioskodawcy, z której wynika, że Zespół Biegłych Lekarzy orzekł, iż podatnik jest trwale niezdolny do pracy.
Pismem z dnia [...]czerwca 2011 r., działając na podstawie art. 10 § 1 Kpa, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. poinformował pełnomocnika zobowiązanego, że w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł, stronie przysługuje czynny udział w każdym stadium tego postępowania. Stosownie do treści ww. przepisu organ egzekucyjny, przed wydaniem postanowienia w przedmiotowej sprawie, umożliwił stronie wypowiedzenie się oraz zgłoszenie żądań co do zebranych materiałów i dowodów. Wezwanie doręczono w dniu [...] czerwca 2011r. strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa, jak również do Urzędu Skarbowego w P. do dnia wydania przedmiotowego postanowienia, nie wpłynęły nowe dowody w sprawie.
Rozpoznając wniosek strony, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., wydał w dniu [...] czerwca 2011 r. postanowienie nr[...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł, naliczonych w związku z prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. postępowaniem egzekucyjnym na podstawie własnych tytułów wykonawczych.
Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie, podatnik pismem z dnia [...]czerwca 2011 r., złożył na nie zażalenie, wnosząc o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Wskazał przy tym, iż jego zdaniem w niniejszej sprawie zachodzą określone w przepisie art. 64 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: u.p.e.a.) przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika i Urzę- 3 du Skarbowego w P.. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, iż z treści wniosku strony z dnia [...] marca 2011 r., uzupełnionego wnioskiem z dnia [...] maja 2011r. wynika, że zobowiązany wnosił o umorzenie zaległości wobec Urzędu Skarbowego w P., w tym również o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Przedmiotem rozstrzygnięcia postanowienia był wniosek w części dotyczącej umorzenia kosztów egzekucyjnych. W pozostałej części Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wydał odrębne postanowienia. Dyrektor Izby Skarbowej w treści wydanego rozstrzygnięcia wskazał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., do którego wpłynął wniosek Strony w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, jest organem egzekucyjnym, który na podstawie art. 64e u.p.e.a. może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne.
Mając na uwadze treść przepisu art. 10 § 1 Kpa oraz dążąc do zapewnienia stronie możliwości realizacji wynikających z tego przepisu uprawnień (organ administracji publicznej obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań), Dyrektor Izby Skarbowej w P. wyznaczył stronie 7-dniowy termin do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, liczony od dnia otrzymania niniejszego zawiadomienia i wskazał jednocześnie, iż w przypadku nieskorzystania z przysługującego uprawnienia, organ nadzoru wyda postanowienie w oparciu o zebrany dotychczas materiał dowodowy.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. podatnik poinformował, iż z powodu braku środków finansowych nie może przybyć do Izby Skarbowej w P. i wskazał jednocześnie, iż podtrzymuje w całości swoje stanowisko wyrażone w przedmiotowym zażaleniu z dnia [...] czerwca 2011 r.
Organ wskazał, iż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia art. 64e u.p.e.a. przewiduje możliwość a nie obowiązek umorzenia kosztów egzekucyjnych, a istotną przesłanką decydująca o zastosowaniu instytucji jest ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego organ uznał, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki i okoliczności mające charakter nadzwyczajny uzasadniające udzielenie ulgi w postaci umorzenia kosztów. Trudna sytuacja finansowa zobowiązanego oraz zły stan zdrowia, w ocenie organu odwoławczego, nie może stanowić argumentu, który uzasadniłby pozytywne rozpatrzenie wniosku. Organ egzekucyjny musi mieć na względzie interes Skarbu Państwa, ponieważ koszty egze- 4 kucyjne są należnościami budżetowymi. Organ zwrócił także uwagę, iż egzekwowane zaległości powstały w związku z tym, iż podatnik dobrowolnie nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku pieniężnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
Na wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w P. postanowienie podatnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz umorzenie kosztów postępowania związanych z wniesieniem skargi, z powodu braku źródła dochodu. W uzasadnieniu skargi zobowiązany zarzucił ww. rozstrzygnięciu naruszenie prawa polegające na niewłaściwej ocenie przesłanek określonych w przepisie art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., pozwalających na umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny. Powołał się jeszcze raz na swoją ciężką sytuację życiową oraz zdrowotną. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem wskazał, iż przepisy dotyczące ważnego interesu podatnika i interesu publicznego odnoszą się tylko i wyłącznie do osób bogatych, które stać na zapłacenie jakiegoś zadłużenia a tego nie robią i zostaje im to umorzone, bo stać ich na adwokatów, którzy wywalczą dla niech te umorzenia.
Podkreślił także, iż przedmiotowe zaległości wynikały z tego, że nie otrzymał własnych należności od inwestorów z P., u których wykonywał prace budowlane, a którzy ogłosili upadłość. Zwrócił także uwagę, iż otrzymał przerwę w odbywaniu kary pozbawienia wolności, komisja lekarska uznała, że ma całkowity zakaz pracy a także orzeczono wobec niego stopień niepełnosprawności.
Dyrektor izby Skarbowej w P., po zapoznaniu się z argumentami przedstawionymi w skardze wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
Badając zgodność z prawem zaskarżanego postanowienia Sąd zważył, iż skarga okazała się bezzasadna albowiem postanowienie nie narusza prawa w stopniu zobowiązującym Sąd do jego uchylenia.
Zgodnie z art. 64e § 1-2 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne jeżeli:
- 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej,
- 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny,
- 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.
Analiza powołanego przepisu prowadzi do wniosku, iż zastosowanie omawianej instytucji należy do uznania administracyjnego. Kontroli sądowej w takiej sytuacji nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2002r III SA. 830/00). Piśmiennictwo wskazuje, iż ocenie może podlegać legalność działania organu podatkowego, a nie natomiast zasadność i celowość odmowy (por. J. Kotecki - [w:] "Odmowa umorzenia zaległości podatkowej - uznaniowość decyzji organów podatkowych", Doradca podatkowy, t. 2, 2000/3/58). Kontrolą sądu objęta zatem będzie ta część postępowania administracyjnego, która odnosi się do ustalenia przez organy podatkowe faktu istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie umorzenia. W postępowaniu sądowym nie można natomiast kwestionować rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w zaskarżonym postanowieniu, będącego wynikiem dokonanego przez organ wyboru, jego celowości i słuszności.
Poza polem rozważań w tym postępowaniu pozostaje więc ocena przesłanek "znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej" i "interesu publicznego", których znaczenie jest każdorazowo ustalane przez organ podatkowy. Jeśli zatem sąd nie dopatrzy się uchybień organów w sposobie procedowania i oparcia rozstrzygnięcia o kompletne dowody (w dacie wydania zaskarżonego postanowienia), to nie ma podstaw praw- 6 nych do eliminowania rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (patrz, wyrok WSA w Poznaniu sygn. akt I SA/Po 781/10).
Biorą powyższe pod uwagę, zdaniem Sądu można uznać, iż organy nie przekroczyły w niniejszej sprawie granic uznania administracyjnego. Pomimo, że uzasadnienia rozstrzygnięć zarówno organu pierwszej jak i drugiej instancji są bardzo lakoniczne, to jednak w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie pozwala na dokonanie oceny jego prawidłowości przez organ władzy sądowniczej.
Sąd podziela ocenę organu, iż art. 64e § 2 u.p.e.a. mówiący o "znacznym uszczerbku dla sytuacji finansowej" a więc wiążący się z ważnym interesem strony należy łączyć ze szczególnymi, nadzwyczajnymi okolicznościami, które w niniejszej sprawie nie miały miejsca. Podatnik nie zadbał we właściwym czasie o spłatę należności budżetowych, więc musiał się liczyć z ewentualnym wszczęciem egzekucji. Wbrew twierdzeniom strony przedstawione orzeczenie wskazuje na umiarkowany stopień niepełnosprawności, co nie wyklucza pracy zarobkowej.
W ocenie składu sądzącego w sprawie nie występuje także interes publiczny przemawiający za umorzeniem kosztów egzekucyjnych. Nie należy zapominać, iż interes publiczny wiąże się z obowiązkiem ponoszenia przez podatników ciężarów publicznych, w tym płacenia podatków czy kosztów egzekucyjnych. Zatem względy społeczne wymagają i przemawiają za tym, żeby należności były realizowane a podatnik bez należytej rozwagi nie był z nich zwalniany.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia zarówno prawa materialnego jak i przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Dlatego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.