Uzasadnienie
Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika pismem z 30 lipca 2018 r. wniosła skargę na decyzję wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia. W skardze wniesiono m.in. o zwolnienie skarżącej od poniesienia kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Do skargi dołączono sporządzony przez skarżącą na urzędowym formularzu 23 lipca 2018 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawczyni podała w nim, że nie posiada majątku ruchomego jak i nieruchomego. Jest osobą zubożałą, doprowadzoną do bankructwa. Z oświadczenia o stanie rodzinnym wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe oraz jest osobą po rozwodzie. Skarżąca oświadczyła również, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych. Wnioskodawczynię obciąża obowiązek spłaty leasingu. Skarżąca posiada samochód [...] z 2003 r. Wnioskodawczyni pracuję przez agencję pracy w [...], zarabia [...] euro z czego na pokój potrącane jest [...] euro oraz [...] euro na ubezpieczenie. Ubezpieczenie pojazdu skarżącej kosztuje [...] euro miesięcznie. Pozostałe środki są przeznaczane na życie.
Zarządzeniem referendarza sądowego z 30 sierpnia 2018 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych wyjaśnień i dokumentów. Pismem z 10 września 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przedłużenie terminu na uzupełnienie wniosku. Zarządzeniem referendarza sądowego z 13 września 2018 r. powtórnie wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W piśmie z 18 września 2018 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że skarżąca nie uzyskuje żadnych innych dochodów poza tymi wykazanymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Wyjaśniono, że zobowiązanie z tytułu leasingu zaciągnięto w celu korzystania z samochodu osobowego. Umowa leasingu została jednak wypowiedziana 08 marca 2018 r., a przedmiot umowy zwrócono. Do omawianego pisma dołączono:
- – załącznik PIT/B do deklaracji podatkowej, z którego wynika, że skarżąca w 2016 r. osiągnęła dochód z działalności gospodarczej w kwocie [...]zł, przy przychodach w kwocie [...]zł oraz kosztach w wysokości [...] zł;
- – fragment (strony od 3 do 6) zeznania PIT-36, nie przedłożono przy tym żadnej deklaracji podatkowej za 2017 r.;
- – wyciąg z rachunku bankowego skarżącej za okres od marca do września 2018 r.;
- – zaświadczenie pracodawcy skarżącej, z którego wynika, że w 2017 r. osiągnęła ona dochód w kwocie [...]euro, nie przedłożono przy tym zaświadczenia o aktualnej wysokości zarobków z uwagi na odmowę wydania takiego dokumentu przez pracodawcę, zaznaczono jednak, że wysokość zarobków w 2018 r. jest zbliżona do dochodów uzyskiwanych w 2017 r.;
- – wyrok SO w P. z 03 września 2010 r., [...] rozwiązujący małżeństwo skarżącej przez rozwód.
Przedłożono również dokumenty wskazujące na koszty utrzymania skarżącej. Koszty te obejmują opłaty: za wodę w kwocie [...]euro miesięcznie, za prąd w kwocie [...]euro, składkę na ubezpieczenie w kwocie [...]euro oraz czynsz w kwocie ok. [...] euro.
Zarządzeniem referendarza sądowego z 21 września 2018 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: (1) złożenie sporządzonych w języku polskim bądź też przetłumaczonych przez tłumacza przysięgłego wyciągów z wszystkich rachunków bankowych, lokat bankowych, rachunków kart kredytowych skarżącej obrazujących operacje dokonane w ich ramach w okresie od początku marca do końca sierpnia 2018 r.; (2) złożenie sporządzonego przez tłumacza przysięgłego przekładu na język polski zaświadczenia o zarobkach skarżącej za 2017 r.; (3) złożenie kompletnych zeznań podatkowych skarżącej za 2017 r.; (4) przedłożenie odpisu dwóch pierwszych stron deklaracji PIT-36 dołączonej do pisma z 18 września 2018 r.
Pismem z 03 października 2018 r. pełnomocnik skarżącej przedłożył zeznania podatkowe swojej mandantki za 2016 oraz 2017 r. Z uwagi na brak możliwości uzyskania tłumaczenia przysięgłego wyciągu z rachunków bankowych oraz zaświadczenia o zarobkach za 2017 r. w zakreślonym terminie wniesiono o wydłużenie terminu do złożenia tych dokumentów o 7 dni. Z dołączonego do omawianego pisma zeznania PIT-36 skarżącej za 2017 r. wynika, że osiągnęła ona dochód ze stosunku pracy w kwocie [...]zł. Z zeznania PIT-36 za 2016 r. wynika zaś, że wnioskodawczyni osiągnęła dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...]zł przy przychodach w kwocie [...]zł i kosztach w kwocie [...]zł.
Zarządzeniem referendarza sądowego z 09 października 2018 r. powtórnie wezwano pełnomocnika wnioskodawczyni do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie sporządzonych w języku polskim bądź też przetłumaczonych przez tłumacza przysięgłego wyciągów z wszystkich rachunków bankowych, lokat bankowych, rachunków kart kredytowych skarżącej obrazujących operacje dokonane w ich ramach w okresie od początku marca do końca sierpnia 2018 r.
Pismem z 18 października 2018 r. pełnomocnik skarżącej przedłożył sporządzone przez tłumacza przysięgłego tłumaczenie wyciągów z rachunków bankowych oraz karty kredytowej wnioskodawczyni.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek o przyznanie prawa pomocy okazał się bezzasadny.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej w skrócie: "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwrot "gdy wykaże" świadczy o tym, że ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Strona, która chce skorzystać z omawianego prawa powinna podać we wniosku okoliczności wskazujące na brak środków wystarczających na pokrycie kosztów związanych z uczestnictwem w postępowaniu sądowym oraz z własnej inicjatywy bądź też na wezwanie referendarza sądowego przedstawić dowody potwierdzające taki stan rzeczy. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych i zaspokoić fundamentalnych potrzeb życiowych [tak: postanowienie NSA z 29 maja 2013 r., II OZ 405/13, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl].
Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady zgodnie z którą każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Zwolnienie strony od kosztów sądowych jest bowiem przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł [tak: postanowienie NSA z 16 stycznia 2015 r., II OZ 1152/14].
Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że strona skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analizując sytuację wnioskodawczyni należy zauważyć, że w 2017 r. osiągnęła ona dochód w kwocie [...]euro. Z udzielonych wyjaśnień wynika, że wysokość wynagrodzenia uzyskiwanego w obecnym roku jest zbliżona do kwoty wynagrodzenia otrzymywanego w 2017 r. Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że średniomiesięczny dochód skarżącej wynosi ok. [...] euro, zaś średniomiesięczna kwota wydatków [...] euro. Z zestawienia powyższych danych należy wysnuć wniosek, że skarżąca co miesiąc dysponuje wolnymi środkami w kwocie [...]euro. Z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że rachunek skarżącej został w sierpniu 2018 r. uznany na łączną kwotę [...]euro (k. [...], [...]) przy obciążeniach w kwocie [...]euro (k. [...], [...], [...], [...] i [...], [...], [...], [...], [...]).
W lipcu 2018 r. rachunek skarżącej uznano zaś kwotą [...]euro (k. [...], [...]). W zeznaniu podatkowych za 2017 r. wnioskodawczyni wykazała dochód ze stosunku pracy w kwocie [...]zł. Z zeznania podatkowego za 2016 r. wynika, że skarżąca osiągnęła dochód z działalności gospodarczej w kwocie [...]zł (przy przychodach w kwocie [...]zł oraz kosztach w wysokości [...] zł). Dodatkowo należy zauważyć, że zawisła przed tutejszym sądem sprawa wiąże się z prowadzoną przez skarżącą w przeszłości działalnością gospodarczą. W tym kontekście należy wskazać, że w orzecznictwie podnosi się, iż przedsiębiorca w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej.
Tym samym w przypadku wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, z bieżącej działalności lub zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu [tak: postanowienie NSA z 04 sierpnia 2014 r., I FZ 252/14].
Konkludując rozważania w powyższym zakresie należy stwierdzić, że analiza przedłożonych dokumentów prowadzi do wniosku, że wnioskodawczyni po opłaceniu kosztów utrzymania dysponuje środkami, które mogą stanowić źródło finansowania kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.