Uzasadnienie
Wpis od skargi kasacyjnej wynosi...,- zł.
Skarżący R. L., reprezentowany przez pełnomocnika doradcę podatkowego P. S. złożył sporządzony w dniu... na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał m.in., że od listopada 2005r. Urząd Kontroli Skarbowej zablokował jego konta bankowe oraz wszelkie ruchomości i majątek jaki posiadał. Od marca 2006r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. jako bezrobotny. Obecnie nie otrzymuje żadnych świadczeń finansowych i jest bez pracy. Znajduje się na utrzymaniu syna. Oświadczył, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów, nie uzyskuje również żadnych dochodów.
Na wezwanie z dnia...do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy R. L. w piśmie z dnia... (wpływ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu...r. /karta nr... akt sądowych/) podał, że w 2007r. nie składał zeznania podatkowego, gdyż nie osiągnął żadnego dochodu. Wskazał, że nie posiada lokat i rachunków bankowych. Wszystkie rachunki bankowe zajął w listopadzie 2005r. Urząd Skarbowy. Oświadczył, że nie posiada samochodu osobowego, wszystkie ruchomości i nieruchomości również zajął Urząd Skarbowy. Podał, że nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów, nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny od marca 2006r. Koszty utrzymania skarżącego w wysokości od...do...,- zł ponosi jego syn w ramach obowiązku alimentacyjnego. Mieszkanie, w którym mieszka, należy do jego synów J. L.i M. L., powierzchnia użytkowa mieszkania wynosi...
Skarżący oświadczył, że działalność gospodarczą wyrejestrował w dniu 17 stycznia 2006r. Do pisma załączył kserokopię decyzji o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, zeznania rocznego podatkowego za 2006r., zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy.
Na kolejne wezwanie z dnia.... wzywające R. L. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, skarżący w ogóle nie odpowiedział. Pismo doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu.... (wtorek), a zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął w dniu... /wtorek/. W tych okolicznościach referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarządzeniem z dnia...., sygn. akt.... pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Na to zarządzenie skarżący pismem z dnia.... wniósł sprzeciw.
Wobec wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zakwestionowane zarządzenie utraciło moc na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W sprzeciwie R. L. podniósł, że wbrew twierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego dostarczył podatkowe oświadczenie uzupełniające wniosek. Do pisma załączył kserokopię odpowiedzi z dnia 15 listopada 2008r.
Zarzut podniesiony przez skarżącego w sprzeciwie jest bezzasadny.
Z akt sądowych wynika bowiem, że skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 22 grudnia 2008r., w którym wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- 1. podanie w jakiej wysokości syn skarżącego uzyskuje miesięczne dochody,
- 2. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za 2006 i 2007r. złożonych przez syna skarżącego,
- 3. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych, rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do syna skarżącego,
- 4. podanie czy syn skarżącego posiada samochody osobowe, jeżeli tak to należy podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową,
- 5. podanie czy syn skarżącego uzyskuje jakieś dodatkowe dochody (np. z pracy dorywczej, sezonowej, zasiłków itp.),
- 6. podanie kosztów miesięcznego utrzymania jakie ponosi syn skarżącego na swoje, osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i skarżącego utrzymanie z rozbiciem na poszczególne wydatki (np. czynsz, najem, energia elektryczna, ogrzewanie, gaz, woda, wyżywienie, środki czystości, odzież, koszty leczenia i zakupu lekarstw, abonament RTV, telefon stacjonarny, telefony komórkowe, raty – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, w jakiej wysokości, jaki jest harmonogram spłat rat itp.).
Informacje, o które wystąpił referendarz sądowych, a których nie udzielił skarżący miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie w kwestii przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.
Zauważyć należy, że mający zastosowanie w sprawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nakłada na ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z omawianej regulacji wynika bowiem wprost, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, "gdy osoba ta wykaże", iż w jej przypadku partycypowanie w kosztach procesu wiązałoby się z ryzykiem wystąpienia negatywnych konsekwencji, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy (por. post. NSA z dnia 21 kwietnia 2006r., sygn. akt II FZ 240/06).
Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 w.w ustawy, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że poniesienie kosztów postępowania, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających Sądowi na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej strony.
Zgodnie z art. 252 § 1 cyt. ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zatem przepisu art. 252 cyt. ustawy nie można interpretować wąsko, gdyż pojęcie "stanu majątkowego strony" nie jest tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt I OZ 657/06).
Zauważyć należy, że Sąd nie ma możliwości poszukiwania z urzędu faktów mających przemawiać na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, może jedynie oceniać te fakty, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym Sądowi prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie art. 255 w.w ustawy. Zgodnie z art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak wynika jednak z tego przepisu, i w tym wypadku odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący.
Rola Sądu ogranicza się tu jedynie do poinstruowania wnioskodawcy, jakimi środkami dowodowymi może on uprawdopodobnić zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy (por. post. NSA z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. akt II FZ 797/06). Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 14 września 2005r., sygn. akt II FZ 575/05).
Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 160 oraz art. 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji.
/-/ St. Małek
V.M.