Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] odrzucił skargę MK na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2010 r.
Skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie stać go na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Wnioskodawca wskazał, że nigdzie nie jest zatrudniony i nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżący podał, że nie zna się na prawie podatkowym i dlatego nie jest w stanie samodzielnie chronić swoich praw. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, nie uzyskuje dochodów.
Pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- 1. złożenie odpisu zeznania rocznego podatkowego za [...] złożonego przez skarżącego, jeżeli wnioskodawca złożył zeznanie roczne podatkowe za [...] należy również przedłożyć odpis tego zeznania,
- 2. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy należących do skarżącego,
- 3. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego z rozbiciem na poszczególne wydatki (czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, kablówka, środki czystości, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.),
- 4. podanie czy skarżący posiada pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak należy podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową pojazdu, ewentualnie czy użytkuje takie pojazdy, jeżeli tak to czyją są własnością, jaka jest ich marka i rok produkcji,
- 5. podanie od kiedy skarżący nie pracuje na stanowisku pracownika biurowego w firmie A Sp. z o.o., czy umowa o pracę została wypowiedziana przez Spółkę czy przez skarżącego,
- 6. podanie czy skarżący z tytułu pełnienia funkcji Prezesa w B Sp. z o.o. i w A Sp. z o.o. uzyskuje jakieś dochody, jeżeli tak to w jakiej wysokości,
- 7. podanie czy skarżący poza udziałami w w.w spółkach posiada udziały w innych spółkach, jeżeli tak należy podać w jakich, jaka jest nominalna wartość udziałów w tych spółkach, czy pełni funkcje członka zarządu lub prokurenta w innych spółkach niż wyżej wymienione, jeżeli tak należy podać w jakich i czy z tego tytułu uzyskuje jakieś dochody,
- 8. podanie czy skarżący uzyskuje jakieś dochody z tytułu udziału w spółkach, jeżeli tak to w jakiej wysokości,
- 9. podanie czy skarżący uzyskuje dodatkowe dochody np. z tytułu umowy zlecenia, umowy o dzieło, zbycia papierów wartościowych, prac dorywczych, sezonowych, czy korzysta z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji),
- 10. podanie do kogo należy nieruchomość przy ul. L [...] w P, czy skarżący ponosi koszty najmu z tytułu zamieszkiwania w tej nieruchomości, jeżeli tak to w jakiej wysokości,
- 11. przedłożenie dokumentów o zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym rachunków bankowych, majątku, wierzytelności, należy również podać jaka kwota w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego została wyegzekwowana,
- 12. podanie czy skarżący szuka pracy, od kiedy, czy jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny,
- 13. podanie czy skarżący pozostaje w związku małżeńskim, ewentualnie czy pozostawał w związku małżeńskim.
Pismo doręczono skarżącemu w dniu [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął z dniem [...]. Tymczasem skarżący do chwili obecnej wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełnił.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że to strona musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca.
Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na występującym z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Oznacza to, że zobowiązany był do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W tym celu skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku, gdyż w ocenie referendarza sądowego, informacje złożone na urzędowym formularzu okazały się niewystarczające. Wynika z nich, że skarżący pozostaje bez zatrudnienia, nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, nie uzyskuje dochodów. Skarżący - mimo wezwania – nie złożył zeznań rocznych podatkowych za [...], nie wyjaśnił nawet czy zeznanie roczne podatkowe za [...] składał, nie podał również czy złożył zeznanie roczne podatkowe za [...]. Ze złożonych natomiast przez skarżącego na wcześniejszym etapie postępowania oświadczeń i dokumentów wynika, że wnioskodawca od dnia [...] był zatrudniony na stanowisku pracownika biurowego za wynagrodzeniem w wysokości [...] brutto w A Sp. z o.o. ul. L [...] w P [por. karty nr [...] akt sądowych].
Zauważyć również należy, że z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego (stan na dzień [...]) wynika, że skarżący w A Sp. z o.o. ul. L [...] w P pełni funkcję Prezesa Zarządu. Ponadto skarżący pełni funkcję Prezesa Zarządu w Spółce B [por. karta nr [...] akt sądowych]. Wobec tego wezwano skarżącego do wyjaśnienia czy z tytułu pełnienia funkcji Prezesa w w.w spółkach uzyskuje jakieś dochody, jeżeli tak to w jakiej wysokości. Ponadto z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że skarżący posiada w w.w spółkach udziały, przy czym w spółce A [...] udziałów o łącznej wysokości [...] zł, w spółce B [...] udziałów o łącznej wysokości [...]) i wobec tego wezwano go do wyjaśnienia czy z tytułu posiadania udziałów w w.w spółkach uzyskuje jakieś dochody.
Skarżący nie wyjaśnił również czy poza udziałami w w.w spółkach posiada udziały w innych spółkach i czy w innych spółkach niż w.w pełni funkcje członka zarządu lub prokurenta. Skarżący nie wyjaśnił czy uzyskuje dodatkowe dochody, czy korzysta z pomocy opieki społecznej, nie podał również w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania. Wnioskodawca nie wyjaśnił czy posiada pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, czy użytkuje takie pojazdy, nie podał do kogo należy nieruchomość przy ul. L [...] w P, czy ponosi koszty najmu z tytułu zamieszkiwania w tej nieruchomości, jeżeli tak to w jakiej wysokości.
Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że nigdzie nie jest zatrudniony i że nie uzyskuje dochodu z tytułu zatrudnienia. Jednakże wnioskodawca – mimo wezwania -nie wyjaśnił czy szuka pracy, od kiedy i czy jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny. Skarżący nie podał, czy pozostaje w związku małżeńskim, ewentualnie czy pozostawał w związku małżeńskim.
Zatem skoro oświadczenia skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostały uzupełnione dodatkowymi wyjaśnieniami oraz potwierdzone stosownymi dokumentami, o których przedłożenie był wezwany, nie stanowią wystarczającej podstawy do uwzględnienia jego wniosku.
W świetle powyższego nie sposób przyjąć, aby stan majątkowy i sytuacja finansowa skarżącego została zobrazowana w sposób dostatecznie wyczerpujący. Nie budzi bowiem wątpliwości, że brak udzielenia przez skarżącego informacji, o podanie których został wezwany oraz brak złożenia przez niego odpisów dokumentów, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego w przedmiotowej sprawie.
Skarżący, pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie udzielił odpowiedzi. Natomiast złożone przez niego oświadczenie z dnia [...] złożone na urzędowym formularzu jest niewystarczające do stwierdzenia, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. Ponadto wskazać należy, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 418/05, z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 242/13, z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt I FZ 476/13, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro skarżący, pomimo wezwania, nie udzielił wyjaśnień i nie przedłożył odpisów dokumentów, o które został wezwany, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego strony, a zatem wniosek należało oddalić.
Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącym ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane.
Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.