Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] października 2020 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 18, art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1427 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 270 ze zm.), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] o uznaniu za nieuzasadniony zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2020 r. o numerach [...], [...], [...], obejmujących podatek od towarów i usług za okresy 09/2019, 11-12/2019.
Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. prowadzi wobec "A" Sp. z o.o. w [...], postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytułu wykonawcze z dnia [...] czerwca 2020 r. o numerach [...], [...], [...] obejmujących podatek od towarów i usług za okresy 09/2019, 11-12/2019. Wierzycielem ww. należności jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w L..
Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. Spółka wniosła zarzuty na prowadzenie egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. podnosząc, że ww. tytuły wykonawcze zostały nieprawidłowo wystawione z uwagi na brak podpisu osoby upoważnionej. W uzasadnieniu Spółka wskazała, że ww. tytuły wykonawcze zamiast podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela zawierają bliżej nieokreślony znak graficzny. Spółka wniosła również o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. na podstawie art. 59 § 1 pkt 5 i art. 35 § 1 u.p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec Spółki do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. uznał wniesiony zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec Spółki za nieuzasadniony. W uzasadnieniu wskazał, że zarzut jest niezasadny, ponieważ ww. tytuły wykonawcze zawierają podpis i pieczątkę z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby podpisującej tytuły wykonawcze w imieniu wierzyciela.
Spółka na ww. postanowienie złożyła zażalenie, w którym wniosła o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zarzuciła naruszenie art. 27 § 1 pkt 7 w zw. z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. W uzasadnieniu podniosła m.in., że organ I instancji nie ma racji twierdząc, że tytuł wykonawczy nie musi być podpisany czytelnie imieniem i nazwiskiem.
Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał m.in., że tytuły wykonawcze zostały wystawione prawidłowo i mogą stanowić podstawę prowadzenia egzekucji administracyjnej, bowiem zostały opatrzone podpisem osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Podpis ten pozwala ma jednoznaczną identyfikację tej osoby w sposób nie budzący żadnych wątpliwości. Organ wskazał, że pani D. S., jako osoba upoważniona do wystawiania tytułów wykonawczych posiada w zakresie swoich obowiązków i uprawnień upoważnienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. do wystawiania tytułów wykonawczych. Organ wskazał, że identyfikacji osoby oraz stanowiska służbowego służy imienna pieczątka czytelnie odciśnięta przez osobę sporządzającą tytuł wykonawczy. Organ wskazał, że przepis art. 27 § 1 u.p.e.a. nie wymaga składania czytelnych podpisów.
Skarżąca w skardze z dnia [...] listopada 2020 r. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, i w tym zakresie orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonych postanowień w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, przeprowadzenia postępowania dowodowego z dowodów wymienionych w uzasadnieniu skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów:
- 1) postępowania, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a mianowicie:
- a) art. 122 o.p., przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że znak graficzny złożony przez Panią D. S. na tyt. wykonawczych został złożony w formie zwykle używanej przez podpisującą, jest "podpisem", a nie "parafą",
- 2) przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
- a) art. 27 § 1 pkt 7 w zw. z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., przez bezzasadne dorozumiane przyjęcie, że pod pojęciem "podpis" ustawodawca dopuszcza stosowanie "parafy".
W uzasadnieniu spółka powołała się m.in. na orzeczenia Sądu Najwyższego i wniosła o przeprowadzenie następującego dowodu: wezwania pani D. S. do przedłożenia do akt sprawy kserokopii dokumentu tożsamości z jej podpisem, na okoliczność ustalenia czy podpis na tyt. wykonawczych został złożony w formie zwykle używanej przez podpisującą - wezwanie na adres Urzędu Skarbowego w L..
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Spór pomiędzy stronami dotyczy tego czy ww. tytuły wykonawcze zostały podpisane. W ocenie skarżącej w tytułach wykonawczych nie został spełniony wymóg określony w art. 27 u.p.e.a. poprzez brak podpisu, albowiem – jak wskazała skarżąca – za podpis nie można uznać parafki, która nie pozwala na identyfikację pracownika, który w rzeczywistości podpisał tytuł wykonawczy.
Sąd zauważa, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
W tym miejscu wskazać należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. I tak, zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
- 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
- 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
- 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
- 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
- 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
- 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
- 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
- 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art.
- 27. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. w egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym organ egzekucyjny rozpoznaje zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7 i 9 i 10 u.p.e.a. po uzyskaniu stanowiska wierzyciela z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. występuje w roli wierzyciela. Organem egzekucyjnym jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K..
Skarżąca jako podstawę zarzutu podała przepis art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art.
27. Wymogi formalne tytułu wykonawczego zostały sformułowane w art. 27 § 1 u.p.e.a., przy czym skarżąca zarzuciła niespełnienie przez tytuły wykonawcze wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, tytuł wykonawczy zawiera m.in.: datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela (pkt 7).
Sąd zauważa, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że żaden przepis, a w szczególności regulacje ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie nakładają obowiązku złożenia na formularzu tytułu wykonawczego podpisu czytelnego. Wobec zaś braku definicji pojęcia "podpis" należy odwołać się do potocznego rozumienia tego pojęcia, które obejmuje każdy rodzaj stale stosowanego przez daną osobę sposobu podpisywania (sygnowania) dokumentów. Niewątpliwie powinien to być podpis złożony własnoręcznie przez osobę wskazaną w tytule wykonawczym z imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. nie wynika natomiast, aby te dane miały być zamieszczone w ramach podpisu. Odmienna interpretacja tego przepisu prowadziłaby do wniosku, że takie stanowisko służbowe osoby składającej podpis powinno być nakreślane własnoręcznie, co już wyraźnie wykracza poza rozumienie pojęcia "podpis".
Podkreślić również należy, że jeśli ustawodawca uznaje, że w danym przypadku podpis musi być czytelny, wyraźnie to reguluje, jak np. w powoływanym przez skarżącą art. 89 ust. 6 pkt 5 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym stosownie do którego, wymienione tam oświadczenie powinno zawierać m.in. "czytelny podpis składającego oświadczenie". W ocenie Sądu znajdujące się w aktach sprawy tytułu wykonawcze odpowiadają wymogom z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Tytuły te zawierają bowiem w polu przeznaczonym na podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Podpis ten, choć nieczytelny, to uzupełniony pieczęcią pozwala na bezsporne ustalenie personaliów osoby, która je złożyła. Skoro zatem, w rozpatrywanym przypadku, w rubryce F.7 ww. tytułów wykonawczych, została wskazana osoba podpisująca, tak jak tego wymaga powoływany przepis, a to poprzez wskazanie jej imienia, nazwiska i stanowiska służbowego, to brak jakichkolwiek powodów do zarzutu, że zachodzą wątpliwości co do tego przez kogo ww. dokumenty zostały podpisany.
Zauważyć należy, że Sąd Najwyższy w uchwale z 28 kwietnia 1973 r., III CZP 78/72, uznał, że w utrwalonej praktyce obrotu za ważny podpis uważa się nie tylko podpis imieniem i nazwiskiem lub podpis samym nazwiskiem, lecz także – i najczęściej – skrót podpisu ("podpis nieczytelny"), którego wystawca zwykle używa przy podpisywaniu dokumentów i który jest "godłem" jego podpisu. Ponadto wskazać należy, że przy składaniu podpisów na dokumentach urzędowych ogólnie przyjętą regułą jest korzystanie przez osoby upoważnione z pieczęci imiennej wraz z podpisem w formie skróconej. Wobec tego w ocenie Sądu znajdujące się w aktach sprawy tytuły wykonawcze odpowiadają wymogom określonym w art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a.
Natomiast co do powołanych przez skarżącą poglądów wyrażonych w orzeczeniach Sądu Najwyższego wskazać należy, że w wyroku z dnia 27.04.2016 r., sygn. akt II CSK 518/15 wyjaśniono, że w prawie cywilnym nie ma legalnej definicji podpisu, dalej SN wskazał, że podpis niezupełnie czytelny, skrócony, czy nieczytelny, nadal jest podpisem zgodnie z art. 92 § 1 pkt 8 ustawy Prawo o notariacie. SN wskazał jakie obowiązki spoczywają na notariuszu i stwierdził m.in., że ma on obowiązek skonfrontować treść podpisów, z podpisem widniejącym w dokumencie tożsamości, zwłaszcza, jeśli dopuszcza składanie podpisów w formie skróconej czy nieczytelnej. W powołanej uchwale z dnia 30.12.1993 r., III CZP 146/93 Sąd Najwyższy wskazał, że podpis wystawcy weksla musi obejmować co najmniej nazwisko.
Dalej stwierdził, że Prawo wekslowe nie wymaga dla ważności weksla, aby podpis był czytelny. Podpis nieczytelny powinien jednak być złożony w formie zwykle używanej przez wystawcę. W powołanym przez skarżącą postanowieniu z dnia 17.06.2009 r., IV CSK 78/09 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że podpis powinien wykazywać cechy indywidualne i powtarzalne. W wyroku z 27.06.2007 r., II CSK 124/07 Sąd Najwyższy uznał, że podpis może złożyć osoba umiejąca i mogąca go nakreślić i że jest to znak napisany i identyfikowany z osobą, która go dokonała. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie wyrażone w ww. orzeczeniach stanowisko Sądu Najwyższego nie ma jednak wpływu na rozpoznawaną sprawę, gdyż ww. orzeczenia zapadły w sprawach dotyczących m.in. obrotu nieruchomościami, czy prawa wekslowego, które podlegają odrębnej regulacji prawnej.
Odnosząc się do sformułowanego w skardze wniosku o wezwanie pracownika Urzędu Skarbowego w L. - pani D. S. do przedłożenia do akt sprawy kserokopii dokumentu tożsamości z jej podpisem, na okoliczność ustalenia czy podpis na tyt. wykonawczych został złożony w formie zwykle używanej przez podpisującą Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), przed sądem administracyjnym możliwe jest jedynie przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu. Na Sądzie nie spoczywa obowiązek skonfrontowania treści podpisów widniejących na wystawionych tytułach wykonawczych z dokumentem tożsamości pracownika Urzędu Skarbowego, który został upoważniony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego do wystawiania tytułów wykonawczych. Taki obowiązek również nie został nałożony w żadnym miejscu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na wierzycielu, z którego upoważnienia pracownik wystawia tytuły wykonawcze. Jak już wyżej wskazano, kwestionowane przez skarżącą tytuły wykonawcze zostały wystawione zgodnie z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.