Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] M. spółka z o.o., wniosła skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. Jednocześnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jako uzasadnienie wniosku podała stratę z działalności gospodarczej. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł. Strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi [...] zł. Spółka podała również, że stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy prowadzonego w [...] S.A. wynosi [...] zł. Do wniosku załączono kserokopię bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2010r. oraz rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2010r. do 31 grudnia 2010r.
Postanowieniem z dnia [...] referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oddalił wniosek. W treści uzasadnienia wskazał, iż sytuacja strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Nie ma więc na celu "wspierania" danego podmiotu w jego przedsięwzięciach gospodarczych, a ma jedynie charakter "ratunkowy" i stosowana być może tylko w wyjątkowych sytuacjach.
Od tego rozstrzygnięcia spółka złożyła sprzeciw. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., - dalej: p.p.s.a.) poprzez nie przyznanie prawa pomocy, pomimo tego, iż strona wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na ich uiszczenie. W uzasadnieniu strona podniosła, iż nie zostało wzięte pod uwagę, że spółka za ostatni rok obrotowy osiągnęła stratę w wysokości [...] zł, a to ogólna wartość zysku lub straty z prowadzonej działalności powinna być brana pod uwagę przez Sąd przy ocenie zdolności osoby prawnej do poniesienia kosztów sądowych. Zdaniem strony referendarz dokonał wybiórczej oceny przedłożonego materiału dowodowego - nie biorąc pod uwagę zobowiązań spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek jest bezzasadny.
Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania,
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Norma art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nakłada na osobę prawną ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych, musi być dokładna i wyczerpująca.
Mając na uwadze brzmienie przytoczonego uregulowania ustawy oraz treść wniosku i sprzeciwu należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał w sposób wystarczający, że konieczność uiszczenia kosztów postępowania jest dla niego nadmiernym obciążeniem. Sąd zauważa, iż spółka przyniosła w ostatnim roku obrotowym stratę w wysokości prawie [...] zł, to jednak wysokość kapitału zakładowego wynosząca [...] zł, wartość środków trwałych w wysokości [...] zł oraz stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynoszący [...] zł prowadzi do wniosku, iż strona jest w stanie ponieść koszty postępowania i przeznaczyć kwotę [...] zł celem uiszczenia wpisu od skargi. Skarżąca nie wykazała jakie posiada bieżące zobowiązania ani, że jej płynność finansowa jest zagrożona a Sąd nie ma obowiązku działania w tym zakresie z urzędu. Strata finansowa w wysokości [...] zł przy ww. wysokości kapitału zakładowego, wartości aktywów oraz gotówki zgromadzonej na koncie nie wskazuje, iż strona nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania a zatem, że wypełnia hipotezy art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Warto w tym miejscy powołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu 19 listopada 2004r. sygn. akt FZ 463/04 i powtórzone w postanowieniu z dnia 13 września 2011 r. w sprawie I FZ 215/11 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), iż nie można uznać, że skarżąca dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu, powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania.
Prawo pomocy stanowi w istocie pomoc Państwa dla podmiotów, które ze względu na trudną sytuację nie mogą uiścić opłat sądowych. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Nie oznacza to jednak, że instytucja ta pełni funkcję kredytu dla strony wiodącej spór. Ponadto, za słuszny, wbrew twierdzeniom skarżącej, należy uznać pogląd, iż spółka jako przedsiębiorca a więc podmiot profesjonalny, prowadzący działalność gospodarczą znacznych rozmiarów opartą na przewidywaniu, powinna w procedurze planowania wydatków uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnego postępowania i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2011 r. w sprawie II FZ 311/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) p.p.s.a. oraz art. 245 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 160 p.p.s.a. i art. 16 § 2 p.p.s.a.