Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] września 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] lipca 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. P. na podstawie 3 tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...].
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wszczął postępowanie wobec skarżącego na podstawie trzech tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], obejmujących zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005, 2006 i 2008 r. w kwocie należności głównej [...] zł (na dzień [...] kwietnia 2018 r.).
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] pismem z [...] grudnia 2010 r. skierował w oparciu o ww. tytuły wykonawcze zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę skarżącego w [...] S.A.. Odpis zawiadomienia o zajęciu doręczono dłużnikowi [...] grudnia 2010 r., a skarżącemu [...] stycznia 2011 r. (doręczenie zastępcze). W odpowiedzi na zawiadomienie dłużnik pismem z [...] stycznia 2011 r. przekazał informację, że do wynagrodzenia za pracę skarżącego nastąpił zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] przekazał tytuły według właściwości Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...] pismem z [...] czerwca 2012 r., który, z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania skarżącego, przekazał przedmiotowe tytuły zgodnie z właściwością Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...].
Pismem z [...] września 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w oparciu o ww. tytuły wykonawcze skierował zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę w [...] S.A. Odpis zawiadomienia doręczono dłużnikowi [...] września 2015 r., a skarżącemu [...] września 2015 r. W odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu dłużnik zajętej wierzytelności pismem z [...] października 2015 r. przekazał informację, że do wynagrodzenia za pracę skarżącego nastąpił zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej.
W piśmie z [...] stycznia 2018 r. uzupełnionym [...] stycznia 2018 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., wskazując na wygaśnięcie zobowiązań wskutek przedawnienia.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wystąpił do wierzyciela (Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]) o zajęcie stanowiska w sprawie, który w piśmie z [...] marca 2018 r. stwierdził, że na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych zastosowane zostały skuteczne środki egzekucyjne przerywające bieg terminu przedawnienia, o których skarżący został zawiadomiony, zatem zaległości objęte tytułami wykonawczymi są nadal wymagalne i na dzień [...] marca 2018 r. wynoszą [...] zł należności głównej.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, w którym podniósł nieskuteczność doręczenia zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia [...] stycznia 2011 r. Wskazał, że we wskazanym w postanowieniu terminie nie mieszkał przy [...] w [...] (tj. adresem wskazanym w tytułach wykonawczych), ponieważ [...] września 2010 r. przeprowadził się i mieszkał przy [...] Jako dowód załączył kserokopie umowy abonenckiej, w której wskazany został ten drugi adres. Ponadto informację o nowym adresie skarżącego pracodawca umieścił w dokumencie [...] złożonym do Urzędu Skarbowego [...]. Pod poprzednim adresem zamieszkania nie pozostał nikt z rodziny skarżącego, nie mogło zatem dojść do doręczenia zastępczego.
Ponadto organ wszczynając egzekucję nie poinformował skarżącego o konsekwencjach wypływających ze zmiany adresu, co skutkuje brakiem możliwości zastosowania instytucji doręczenia zastępczego w przypadku zawiadomienia z [...] grudnia 2010 r.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] czerwca 2018 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Za niedopuszczalne uznano działanie organu egzekucyjnego polegające na wydaniu rozstrzygnięcia bez dokonania ustaleń dotyczących prawidłowości doręczenia zawiadomienia w trybie zastępczym, co musi być oceniane jako naruszenie przepisów postępowania.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania skarżącego przekazał akta postępowania egzekucyjnego i wniosek skarżącego z [...] stycznia 2018 r. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...]
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] pismem z [...] lutego 2019 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z wnioskiem o zajęcie stanowiska w kwestii przedawnienia należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi przy uwzględnieniu argumentów podniesionych przez stronę i przesłanej kserokopii przesyłki listowej z zawiadomieniem o zajęciu z [...] grudnia 2010 r.
Wierzyciel pismem z [...] marca 2019 r. poinformował, że adres zamieszkania tj. [...] wskazany przez stronę jako aktualny od [...] października 2010 r. został zarejestrowany na podstawie deklaracji [...] złożonej osobiście w Urzędzie Skarbowym [...] [...] marca 2011 r. W dniu doręczenia zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę, tj. [...] stycznia 2011 r. adresem zgłoszonym przez podatnika był poprzedni adres ([...]). Prowadzenie postępowania było zatem prawidłowe, a zaległości objęte tytułami wykonawczymi na dzień [...] marca 2019 r. były wymagalne i wynosiły [...] zł. Ponadto pismem z [...] marca 2019 r. poinformował, że w stosunku do skarżącego do ww. należności nie wystąpiły przesłanki inne niż zastosowane środki egzekucyjne.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z [...] lipca 2018 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Stwierdził, że doręczenie zawiadomienia z [...] grudnia 2010 r. było skuteczne i nastąpiło [...] stycznia 2011 r., z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu od zawiadomienia przez operatora pocztowego o możliwości jego odbioru, ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] dokonując czynności zajęcia wynagrodzenia nie miał wiedzy na temat innego adresu skarżącego niż [...]. Z akt postępowania nie wynika, by obowiązek powiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca zamieszkania został dopełniony, a zgłoszenie [...] informujące o zmianie miejsca zamieszkania zostało złożone w Urzędzie Skarbowym [...] dopiero [...] marca 2011 r. z uwzględnieniem daty zamieszkania od [...] października 2010 r. Informacja o nowym adresie umieszczona przez pracodawcę w [...] została złożona [...] lutego 2011 r. (wpływ [...] marca 2011 r.).
Skarżący w zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie powtórzył zarzuty i argumentację poprzedniego zażalenia, wywodząc, iż wskutek nieskutecznego doręczenia zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia z [...] grudnia 2010 r. nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] września 2019 r., wskazanym we wstępie, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ przytoczył i omówił art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) oraz podzielił stanowisko organu I instancji. Wskazał m.in., że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym pouczenie, o którym mowa w art. 36 § 3 u.p.e.a. zostało dokonane [...] grudnia 2006 r. poprzez doręczenie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego oraz odpisu tytułu wykonawczego (jednego z trzech przedmiotowych w niniejszej sprawie). Wątpliwości organu odwoławczego zawarte w uzasadnieniu postanowienia z [...] czerwca 2018 r. zostały wyjaśnione i został zebrany materiał dowodowy w postaci kopii zgłoszenia [...] informującego o zmianie miejsca zamieszkania złożonego [...] marca 2011 r. oraz wydruk informacji [...] złożonej przez pracodawcę [...] lutego 2011 r. (wpływ [...] marca 2011 r.). Organ egzekucyjny podejmując czynność egzekucyjną dokonał jej na podstawie dostępnych mu informacji.
Organ odwoławczy wskazał również na obowiązek aktualizacji danych wynikający z art. 9 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przedawnieniu prowadzonego postępowania, ewentualnie o uchylenie obu postanowień i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie:
- 1. art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do przedawnienia dochodzonego obowiązku;
- 2. art. 7, art. 7a, art. 9, art.8, art, 41 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, zwanej dalej K.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie przez organ administracji publicznej obowiązku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, rozstrzygania istniejących wątpliwości na niekorzyść strony, prowadzenia postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, podjęcia rozstrzygnięcia pomimo nie zbadania całości materiału dowodowego.
W uzasadnieniu, odnosząc się do poszczególnych tytułów wykonawczych, wskazał m.in., że nie przywołano dowodów, na podstawie których uznano doręczenia tytułów wykonawczych za skuteczne, ponadto w tytułach wykonawczych nie ma pouczenia o skutku określonym w art. 41 § 2 K.p.a. Nie można zatem uznać, że doszło do prawidłowego doręczenia zajęcia i tym samym zastosowania skutecznego środka egzekucyjnego przerywającego bieg terminu przedawnienia. Skarżący powtórzył argumentację zażalenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Oś sporu w niniejszej sprawie koncentruje się wobec skuteczności doręczenia zawiadomienia z [...] grudnia 2010 r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę skarżącego dnia [...] stycznia 2011 r. poprzez instytucję tzw. doręczenia zastępczego, określoną w art. 44 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej K.p.a.), wskutek którego nastąpić miało przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązań należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2005, 2006 i 2008 określonych w trzech tytułach wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]
Zgodnie z art. 70 § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm., zwanej dalej O.p.) bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
Zasadą wynikającą z art. 40 § 1 w zw. z art. 42 § 1 K.p.a. jest doręczanie pism stronom (osobom fizycznym) w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, przy czym o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania – stanowi o tym art. 43 K.p.a. Zgodnie natomiast z art. 41 § 1 pkt 1 K.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata, o czym stanowi art. 41 § 2 K.p.a. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 41 § 4 K.p.a.).
Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestionowanego przez skarżącego doręczenia tytułu wykonawczego [...], z akt sprawy i wyjaśnień organu wynika, że przesyłkę zawierającą ten tytuł doręczono stronie [...] grudnia 2006 r. (k. 15 akt adm.). W tytule tym znajduje się pouczenie o treści art. 36 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) i możliwości nałożenia kary pieniężnej w przypadku niezrealizowania tego obowiązku, zgodnie z którym zobowiązany, przeciwko któremu wszczęto postępowanie egzekucyjne, jest obowiązany do powiadomienia, w terminie 7 dni, organu egzekucyjnego o każdej zmianie miejsca swego pobytu, trwającej dłużej niż jeden miesiąc. O obowiązku tym oraz o skutkach jego zaniechania poucza się zobowiązanego przy doręczaniu mu tytułu wykonawczego.
Kluczowe znaczenie dla sprawy ma również przywoływany przez organ art. 9 ust. 1 ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 269, poz. 2681, zwanej dalej u.z.e.i.p.p.). Zgodnie z jego treścią w brzmieniu obowiązującym od [...] marca 2009 r. do [...] stycznia 2012 r. podatnicy mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do właściwego naczelnika urzędu skarbowego określonego w art. 4, z zastrzeżeniem ust. 1c:
- 1) wymienieni w art. 6 ust. 1 - nie później niż w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych;
- 2) wymienieni w art. 6 ust. 2-7 - nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych, z zastrzeżeniem ust. 1a;
- 3) wymienieni w art. 6 ust. 8 - wraz ze złożeniem pierwszej w roku podatkowym deklaracji podatkowej lub w terminie dokonania pierwszej w roku podatkowym wpłaty podatku.
Zgodnie natomiast z art. 6 ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym od [...] marca 2009 r. do [...] stycznia 2012 r.:
- 1. Podatnicy podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego są obowiązani dokonać zgłoszenia identyfikacyjnego przed dokonaniem pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu jednym z tych podatków. Zgłoszenia identyfikacyjnego dokonuje się niezależnie od zgłoszenia rejestracyjnego, o którym mowa w art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, z późn. zm.) oraz w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11).
- 2. Podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych obowiązani są dokonać zgłoszenia identyfikacyjnego nie później niż w terminie złożenia pierwszej, od dnia wejścia w życie ustawy, deklaracji dotyczącej zaliczki na ten podatek.
- 3. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do podatników, którzy na mocy odrębnych przepisów są zwolnieni z obowiązku składania deklaracji na podatek dochodowy od osób prawnych.
- 4. Jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, niebędące podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych, które:
- 1) zatrudniają pracowników - dokonują zgłoszenia identyfikacyjnego nie później niż w terminie złożenia pierwszej, od dnia wejścia w życie ustawy, deklaracji dotyczącej zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych;
- 2) nie zatrudniają pracowników - dokonują zgłoszenia identyfikacyjnego w terminie miesiąca od dnia dokonania wpisu w ewidencji działalności gospodarczej lub we właściwym rejestrze.
- 5. Podatnicy, o których mowa w ust. 4 pkt 2, wpisani do ewidencji działalności gospodarczej lub właściwego rejestru przed dniem wejścia w życie ustawy, składają zgłoszenie identyfikacyjne w terminie 5 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.
- 6. Podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych, którzy samodzielnie obliczają zaliczki na ten podatek lub samodzielnie opłacają go w formach zryczałtowanych, dokonują zgłoszenia identyfikacyjnego nie później niż w terminie złożenia pierwszej, od dnia wejścia w życie ustawy, deklaracji dotyczącej tej zaliczki albo dokonania wpłaty zryczałtowanego podatku.
- 7. Podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych niewymienieni w ust. 6 dokonują zgłoszenia identyfikacyjnego nie później niż wraz ze złożeniem pierwszego, od dnia wejścia w życie ustawy, zeznania rocznego, w terminie przewidzianym do jego złożenia, z zastrzeżeniem art. 8.
- 8. Podatnicy będący wyłącznie podatnikami podatków stanowiących dochody budżetów gmin dokonują zgłoszenia identyfikacyjnego nie później niż w terminie:
- 1) złożenia pierwszej deklaracji na podatek rolny, leśny lub od nieruchomości,
- 2) dokonania pierwszej wpłaty podatków wymienionych w pkt 1
- - od dnia wejścia w życie ustawy.
Tym samym skarżący miał obowiązek aktualizacji danych w terminie 30 dni od dnia, w którym nastąpiła ich zmiana.
W tym miejscu warto odwołać się do orzecznictwa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 września 2015 r., sygn. akt II FSK 1757/13, stwierdził, że Nie można zgodzić się z poglądem, jakoby zaniechanie dokonania zgłoszenia aktualizującego nie pociągało dla opieszałego podatnika żadnych skutków, a organy podatkowe winny poszukiwać informacji o ewentualnej zmianie danych wynikających z prowadzonych przez nie ewidencji także w innych ewidencjach publicznych, w tym w ewidencji działalności gospodarczej. Otóż prowadzenie ewidencji przez organy podatkowe, jak również związany z tym obowiązek identyfikacyjny i aktualizacyjny, ciążący na podatnikach, służą - między innymi - zapewnieniu właściwego toku postępowania przez jednoznaczne zadeklarowanie, czy podatnik prowadzi działalność gospodarczą oraz określenie adresów: zamieszkania lub siedziby, a także miejsc wykonywania tej działalności.
W konsekwencji zaniechanie dokonania przez podatnika zgłoszenia aktualizującego w przypadku zmiany adresu zamieszkania, siedziby lub miejsca wykonywania działalności, a tym bardziej zaniechanie powiadomienia organu podatkowego o zaprzestaniu jej wykonywania przez czynnego podatnika podatku od towarów i usług, prowadzi do skutku w postaci kierowania korespondencji przez organ podatkowy pod niewłaściwy adres. Mogące stąd wynikać ewentualne negatywne skutki obciążają jednak podatnika, a nie organ podatkowy. W wyroku z 13 lipca 2018 r., sygn. akt II FSK 2019/16 NSA wskazał, że organ podatkowy ma obowiązek dokonywania doręczeń na adres figurujący w rejestrze, także wtedy, gdy dysponuje nieformalnymi informacjami o jego nowym adresie, bowiem taki jest sens, istota, a także prawne znaczenie urzędowej ewidencji.
Ponadto wskazuje się, że zawiadomienie o nowym adresie ma wpływ na skuteczność doręczenia zastępczego jedynie wówczas, gdy organ otrzyma tę informację najpóźniej przed dniem podjęcia próby doręczenia pisma przez operatora pocztowego. W tej dacie adresat pisma może już powziąć wiadomość o jego nadejściu i ma możliwość jego odebrania i zapoznania się z jego treścią. Jego prawo do zapewnienia mu czynnego udziału w każdym stadium postępowania jest w związku z tym w pełni zabezpieczone (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 05 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 759/16).
W niniejszej sprawie zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę zostało uznane za doręczone [...] stycznia 2011 r., natomiast informacja [...] została złożona przez pracodawcę skarżącego [...] lutego 2011 r. (wpływ [...] marca 2011 r.), zaś zgłoszenie aktualizacyjne [...] informujące o zmianie miejsca zamieszkania skarżącego – [...] marca 2011 r. Nie można wobec powyższego czynić organom zarzutów, że skierowały zawiadomienie o zajęciu wierzytelności na jedyny znany organom adres, którego skarżący przez własne zaniechanie nie zaktualizował w terminie.
Organy zasadnie uznały, iż doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia i nie naruszyły tym samym art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zebrały wystarczający materiał dowodowy i należycie go rozpatrzyły, nie naruszając przy tym zasad postępowania, co przyczyniło się do wydania rozstrzygnięć odpowiadających prawu.
Mając powyższe na względzie, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.