Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając w oparciu o art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, odmówił M. S. umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za grudzień 2001r., marzec, od maja do października 2002r., luty, marzec, od czerwca do października 2003r. w łącznej kwocie 13.410,20 zł.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wnioskiem z dnia[...] podatnik zwrócił się o umorzenie zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym. Podatnik składał już wcześniej wniosek o umorzenie w/w zaległości. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] w sprawie o sygn. [...] oddalił skargę wniesioną przez zainteresowanego.
W niniejszej sprawie organ ustalił, że podatnik w okresie od [...] do [...] prowadził działalność w zakresie usług ogólnobudowlanych. Jego przychód w kolejnych latach wyniósł: w 2001- 214.807,09 zł; w 2002- 207.009,91 zł; w 2003 – 70.665,95 zł. Wprawdzie podatnik przystąpił do postępowania restrukturyzacyjnego, ale z uwagi na niespełnienie warunków wynikających z ustawy organ umorzył postępowanie.
Ze złożonego oświadczenia o stanie majątkowym wynikało, że podatnik jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jego żona nie uzyskuje żadnych dochodów. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej od listopada 2006r. wypłaca zasiłek na syna w wysokości 65 zł. Miesięczny dochód rodziny wynosi 500-700 zł. Koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą 297,35 zł. Podatnik mieszka z żoną i synami w mieszkaniu własnościowym o pow. 61 m 2.
Uzasadniając odmowę umorzenia zaległości podatkowych organ wskazał, że zawarte w art. 67a Ordynacji podatkowej pojęcie "ważnego interesu podatnika" nie zostało w prawie podatkowym zdefiniowane, niemniej interes ten powinien być ważny według obiektywnych kryteriów, a nie może być tylko wyprowadzony z własnego przekonania strony. W ocenie organu za umorzeniem zaległości mogą przemawiać: trudna sytuacja ekonomiczna podatnika, perspektywa pozostawienia strony i jej rodziny bez niezbędnych środków do życia i konieczność korzystania ze środków pomocy społecznej, czynnik losowy.
Powyższe nie oznacza jednak, że wystąpienie jednej ze wskazanych przyczyn musi skutkować obligatoryjnie umorzeniem zaległego zobowiązania. Podatnicy prowadzący działalność gospodarczą muszą mieć świadomość ryzyka związanego z przeprowadzeniem nietrafnych transakcji, a ponadto muszą mieć świadomość o ciążących na nich obowiązkach podatkowych. Tymczasem podatnik nie poczynił żadnych kroków i prób w celu zapłaty jakiejkolwiek części swojego zadłużenia.
W odwołaniu z dnia [...] M. S. zarzucił decyzji błędy w ustaleniach faktycznych, pominięcie istotnych dowodów, nietrafność przyjętych kryteriów oceny oraz przekroczenia granic przyznanego organowi uznania administracyjnego. Jednocześnie podatnik wskazał, że skoro nie może zaspokoić potrzeb życiowych swojej rodziny ze względu na niemożność zarobkowania, to niezrozumiały jest zarzut o braku dyscypliny w spłacie zaległości podatkowych.
Decyzją z dnia[...]. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do zarzutu nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego, organ odwoławczy wskazał,że w sprawie dokonano analizy uzyskiwanych przez podatnika dochodów i ponoszonych kosztów, a także stanu zaległości i sposobu ich powstania. Wskazano przy tym na nieścisłości zawarte w informacjach podanych przez podatnika. Otóż z oświadczenia o stanie majątkowym z [...] wynika,że zobowiązany mieszka z żoną i uczącym się synem. Z kolei w protokole z [...] podatnik podał,że z żoną nie mieszka od 1999r. i nie zna miejsca jej pobytu.
Organ wskazał, że wobec zobowiązanego prowadzono postępowanie egzekucyjne. Jednak organ nie umniejszył posiadanych przez podatnika zaległości ponieważ na jego koncie bankowym stwierdzono brak środków finansowych.
Z kolei w dniu [...]. skierowano do sądu wniosek o dokonanie wpisu na hipotece spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w zakresie posiadanych przez zobowiązanego zaległości podatkowych.
Organ zauważył, że strona posiada również zaległości w podatku od towarów i usług oraz wobec ZUS. W ocenie organu na sytuację ekonomiczną strony nie mogły mieć wpływu niezapłacone przez kontrahentów należności z lat 1992, 1994 i 1996.
W skardze z dnia [...] M. S. zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 67a Ordynacji podatkowej przez niewłaściwą jego interpretację oraz błędy w ustaleniu stanu faktycznego.
Zdaniem skarżącego, mimo,iż jego sytuacja życiowa i majątkowa zmieniła się od czasu poprzedniego postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych, organy nadal nie znajdują podstaw do wydania rozstrzygnięcia korzystnego dla wnioskodawcy.
Według podatnika organy nie wyjaśniły, dlaczego dowody przez niego przedstawione nie zasługiwały na uwzględnienie.
Wskazał ponadto na wiele orzeczeń sądów administracyjnych, z których wynika,że to na organie podatkowym ciąży obowiązek zbadania, czy za umorzeniem zaległości podatkowych przemawia ważny interes podatnika.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami i skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W przedmiotowej sprawie skargą okazała się zasadna.
Zgodnie z treścią art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Tak więc z treści przepisu wynika wprost, że do uznania organu podatkowego pozostawiono ustalenia istnienia szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, w tym umorzenia zaległości podatkowych.
O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowanie kryteria, na podstawie których organ rozstrzyga o umorzeniu zaległości.
W piśmiennictwie zwraca się uwagę, aby przez ważny interes rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika.
W orzecznictwie wskazuje się ponadto, że ważny interes podatnika należy widzieć również mając na uwadze normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów oraz konieczność ponoszenia wydatków np. związanych z kosztami leczenia członków najbliższej rodziny.
Najważniejszym jednak jest, aby w postępowaniu określonym w analizowanym art. 67 a Ordynacji podatkowej, organ podjął decyzję po dokonaniu prawidłowych ustaleń faktycznych. Ocena występowania w każdej sprawie przesłanek do zastosowania ulgi może być dokonana tylko po wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego.
W przedmiotowej sprawie Sąd pragnie stwierdzić, co następuje.
Po pierwsze – organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji skonstatował istnienie rozbieżności w informacjach udzielonych przez podatnika, a odnoszących się do faktu zamieszkiwania z żoną w lokalu przy ul. (str. decyzji – k. akt administracyjnych). Organ nie poczynił na powyższą okoliczność żadnych dodatkowych ustaleń.
Należy przy tym zauważyć, że w "Oświadczeniu o stanie materialnym" z [...]. zawarto informację, że we wspólnym gospodarstwie pozostają – oprócz podatnika - jego żona oraz dwóch synów (k.18). Również we wniosku z dnia [...] skarżący wspomina, że ma dwoje uczących się dzieci (k.1). W tej sytuacji należałoby precyzyjnie ustalić liczbę osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, a co za tym idzie - koszty ich utrzymania, uzyskiwane przychody.
W tym kontekście należałoby również ustalić, czy żona podatnika uczestniczy w kosztach utrzymania dzieci.
Konieczne będzie też ustalenia zakresu wsparcia otrzymanego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.
Po drugie – organ odwoławczy odnotował fakt podejmowania przez podatnika starań o odzyskanie należności od jego kontrahentów z lat 1992, 1994 i 1996. Ograniczono się jednak w tym względzie do analizy dokumentów przedłożonych przez skarżącego (str. 3 decyzji – k. 54). Brak natomiast ustaleń, czy i jaki wpływ na sytuację podatnika miało nierzetelne zachowanie się dłużników.
W tym miejscu należy zauważyć, że skarżący dopiero w skardze podał, że na spłatę zaległości związanych z niewypłacalnością kontrahentów zaciągnął kredyt, który długofalowo spłacał.
Rozpoznając ponownie sprawę, organy, mając na uwadze art. 122 Ordynacji podatkowej, winny uzupełnić materiał dowodowy tak, aby dokonać pełnej analizy sytuacji rodzinnej i materialne podatnika, a następnie, uwzględniając dokonaną wyżej wykładnię przepisu art. 67 a Ordynacji podatkowej, rozważyć wystąpienie indywidualnego interesu skarżącego w przyznaniu mu stosownej ulgi.
W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przyznanie, ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi z urzędu, wynagrodzenia znajduje oparcie w treści art. 250 w/w ustawy i w § 15 w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
/-/K.Pawlicki /-/M. Skwierzyńska /-/S. Zapalska
M.R-Ś