Uzasadnienie
Skarżąca [...] pismem z dnia 27 lipca 2017 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...]. Następnie złożyła sporządzony w dniu 5 września 2017 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że jej sytuacja materialna jest bardzo trudna, nie posiada oszczędności, żadnego majątku, mąż jest schorowany, wnioskodawczyni podała na co małżonek choruje, małżonek ma orzeczenie o niepełnosprawności. Wnioskodawczyni wskazała, że nie jest w stanie zaoszczędzić kwoty [...],- zł na wpis od skargi. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i z 18-letnim synem. Wnioskodawczyni nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej [...],- zł, ma [...] zł oszczędności.
Skarżąca podała, że syn uczy się, pozostali synowie nie mieszkają z wnioskodawczynią, wyprowadzili się. Skarżąca podała, że z tytułu zatrudnienia otrzymuje wynagrodzenie netto w wysokości [...],- zł, mąż z tytułu renty chorobowej w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni podała, że zobowiązania i stałe wydatki wynoszą: czynsz [...] zł, woda [...],- zł, prąd [...] zł, lekarstwa męża [...] zł, wywóz nieczystości [...],- zł, opatrunki na rany męża [...],- zł.
Na wezwanie z dnia 17 października 2017 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia 25 października 2017 r. podała, że nie posiada lokat bankowych i wyjaśniła, że kwota [...],- zł, którą posiadała, była to kwota na bieżące niezbędne utrzymanie rodziny i opłaty. Wnioskodawczyni oświadczyła, że ona i jej mąż nie posiadają pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji, nie posiadają udziałów w spółkach, nie pełnią żadnych funkcji w zarządach, radach nadzorczych, nie są prokurentami. Skarżąca podała, że czynsz wynosi [...],- zł, woda [...],- zł, energia elektryczna [...],- zł, abonament wg obowiązujących stawek, telefon [...],- zł, gaz (butla) [...],- zł, koszty leczenia męża [...],- zł, na wyżywienie, ubrania i środki czystości przeznaczają środki, które im pozostają po dokonaniu w.w opłat. Skarżąca wyjaśniła, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza została wykreślona z rejestru 11 lutego 2014 r., a zawieszona 30 grudnia 2013 r. Skarżąca podała, że koszt najmu domu wynosi [...],- zł, dom jest własnością osoby, która jest dla niej osobą obcą.
Skarżąca podała, że nie posiadają nieruchomości, oszczędności, samochodów, przedmiotów o wartości powyżej [...],- zł. Skarżąca podała, że nie posiada żadnych środków ze sprzedaży domu w 2015 r., wszystkie środki przeznaczyła na spłatę zobowiązań (długów). Skarżąca oświadczyła, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają innych dochodów poza wskazanymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do pisma załączyła zeznania roczne podatkowe za 2015 i 2016 r., wyciągi z rachunków bankowych, kartę informacyjną z leczenia szpitalnego, wyciągi z CEIDG, skierowanie do szpitala, skierowanie do poradni specjalistycznej, faktury dokumentujące zakup lekarstw, recepty.
Na wezwanie z dnia 30 października 2017 r. skarżąca w odpowiedzi z dnia 13 listopada 2017 r. oświadczyła, że ona i jej mąż nie posiadali majątku ani oszczędności i nie dokonywali darowizn. Wnioskodawczyni podała, że nie posiadają środków ze sprzedaży domu w 2015 r., gdyż wszystkie środki przeznaczyli na spłatę zobowiązań. Długi spłacili w 2015 r. na rzecz osób trzecich – osób fizycznych. Po spłacie długów nie pozostała jej żadna kwota. Do pisma załączyła kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 10 listopada 2017 r.
W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącej i z przedłożonych przez nią kserokopii dokumentów wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jej od kosztów sądowych, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i z synem. Skarżąca uzyskuje dochody z wynagrodzenia za pracę, mąż z tytułu renty chorobowej, syn uczy się. Wnioskodawczyni i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym w całości przeznaczają uzyskiwane środki na miesięczne utrzymanie, w tym na koszty leczenia. Skarżąca wykazała zatem, że nie ma środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżąca nie ma również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów.
Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.