Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 06 października 2022 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "DIAS" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu zażalenia W. W. (dalej jako "skarżąca" lub "spółka"), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 29 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A., dokonaną zawiadomieniem z 28 lipca 2022 r. nr [...]
Postanowienie zostało przesłane na skrzynkę ePUAP skarżącej. Dokument został uznany za doręczony 21 października 2022 r.
Skarżąca pismem z 25 października 2022 r. przesłanym do DIAS na ePUAP zwróciła się z prośbą o wyjaśnienie skutków prawnych załączonego pisma w postaci elektronicznej, z wpisana datą 6 października 2022 r., nr [...], zatytułowanego,,POSTANOWIENIE".
Organ II instancji, pismem z 04 listopada 2022 r., poinformował skarżącą, że wskazane postanowienie z 6 października 2022 r. zostało podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym ([...]) z up. Dyrektora lzby Administracji Skarbowej w [...] przez Kierownika Działu - J. T.-S.. Podpis ten nie został załączony do postanowienia, przekazanego spółce na ePUAP, z powodu nieprzewidzianych przyczyn technicznych. Postanowienie zostało przesłane spółce ponownie na skrzynkę ePUAP wraz z plikiem zawierającym podpis elektroniczny 07 listopada 2022 r. i zostało uznane za doręczone 22 listopada 2022 r.
Pismem z 22 listopada 2022 r. spółka wniosła ponaglenie, z powodu braku doręczenia podpisanego postanowienia z 6 października 2022 r.
Spółka wskazała, że podpisane podpisem elektronicznym zostało jedynie pismo,,Odpowiedz na pismo z 25 października 2022 roku" z 4 listopada 2022 r., natomiast załączone postanowienie nadal nie zawierało elementów wskazanych w art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000; w skrócie "k.p.a."), czyli podpisu osoby upoważnionej do jego wydania.
DIAS po dokonaniu analizy systemu zarządzania dokumentami doszedł do wniosku, że postanowienie z 6 października 2022 r. nie weszło do obiegu prawnego, ponieważ nie zostało podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Podpisem elektronicznym [...] podpisane zostało z up. Dyrektora lzby Administracji Skarbowej w [...] przez Kierownika Działu J. T.-S. jedynie pismo przewodnie, nie zaś postanowienie stanowiące jego załącznik.
W tej sytuacji organ II instancji wydał postanowienie z 30 listopada 2022 r. nr [...], które zostało podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym przez Zastępcę Dyrektora A. U. S., działającą z up. Dyrektora lzby Administracji Skarbowej [...] Postanowienie wraz z pismem przewodnim zostało przekazane na skrzynkę ePUAP adresata 30 listopada 2022 r. i uznane za doręczone 15 grudnia 2022 r.
Skarżąca z ostrożności procesowej złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na "niepodpisane pismo w postaci elektronicznej" organu II instancji, wnosząc o:
- i) orzeczenie, że skarga jest przedwczesna, ponieważ została wniesiona przed doręczeniem postanowienia spełniającego wymogi ustawowe art. 124 k.p.a., ii) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, iii) wydanie orzeczenia na posiedzeniu niejawnym – zrzekając się prawa do rozprawy, iv) udostępnienie akt sprawy w portalu PASSA.
Spółka argumentując skargę, wskazała, że przedmiotowe pismo nie jest postanowieniem spełniającym wymogi prawa i nie wywiera skutków prawnych, ponieważ nie zawiera wszystkich danych, enumeratywnie wskazanych w art. 124 k.p.a., nie zawiera podpisu osoby upoważnionej do jego wydania. Zdaniem skarżącej to, że pismo w postaci elektronicznej jest załączone do podpisanego pisma przewodniego, nie oznacza, że załączone pismo spełnia wymogi art. 124 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o odrzucenie skargi, podnosząc, że wniesienie skargi na postanowienie, które nie weszło do obiegu prawnego, jest niedopuszczalne.
Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 23 lutego 2023 r. wezwano organ do nadesłania na elektroniczną skrzynkę podawczą tut. Sądu postanowienia z 06 października 2022 r. nr [...] w sposób umożliwiający Sądowi weryfikację złożonego kwalifikowanego podpisu elektronicznego pod ww. postanowieniem (na moment jego złożenia).
Pismem z 08 marca 2023 r. organ II instancji poinformował, że postanowienie z 6 października 2022 r. skierowane do spółki nie zostało podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, tym samym nie weszło do obiegu prawnego. Wobec powyższego organ nie miał możliwości przesłania postanowienia z 6 października 2022 r. w sposób umożliwiający weryfikację złożonego pod nim kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Z uwagi na powyższe okoliczności 30 listopada 2022 r. wydano postanowienie nr [...], które zostało prawidłowo podpisane i wprowadzone w obieg prawny. Postanowienie zostało uznane za doręczone 15 grudnia 2022 r.
Sądowi z urzędu wiadomym jest, że na powyższe postanowienie z 30 listopada 2022 r. spółka wniosła do tutejszego Sądu skargę. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Po 103/23.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Stosownie do przepisu art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej jako "p.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
W treści skargi skarżąca wskazała, że będące przedmiotem skargi postanowienie DIAS z 06 października 2022 r. [...], zostało jej doręczone jako załącznik w postaci elektronicznej do dokumentu elektronicznego (pisma przewodniego), ale bez pliku zawierającego podpis elektroniczny.
Odnosząc się do powyższej kwestii należy wskazać, że zgodnie z art. 125 § 1 i § 2 k.p.a o wprowadzeniu postanowienia do obrotu prawnego i jego obowiązywaniu wobec strony można mówić dopiero z chwilą doręczenia, a wyjątkowo - ustnego ogłoszenia. Postanowienie zaczyna funkcjonować w obrocie prawnym od momentu jego skutecznego doręczenia. Przesądza o tym treść art. 110 w zw. z art. 126 k.p.a., stanowiący, że organ administracji publicznej jest związany decyzją [tu: postanowieniem – uw. Sadu] od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia.
Ustawodawca wyraźnie więc wskazał, że przedmiotem doręczenia jest postanowienie w formie pisemnej albo w formie wynikającej z przesłania postanowienia środkami komunikacji elektronicznej, a nie jego kopia. Przepis art. 125 § 1 k.p.a. zobowiązuje organ administracji publicznej do doręczenia stronie postanowienia, co należy rozumieć jako obowiązek doręczenia stronie oryginału postanowienia.
Dokument, bez pliku zawierającego podpis elektroniczny, nie spełnia wymagań przewidzianych dla doręczenia postanowienia za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o których stanowi art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344; w skrócie "u.ś.u.d.e."), mający zastosowanie w procedurze administracyjnej na podstawie art. 391 § 1 k.p.a. Środkami komunikacji elektronicznej są bowiem rozwiązania techniczne, w tym urządzenia teleinformatyczne i współpracujące z nimi narzędzia programowe, umożliwiające indywidualne porozumiewanie się na odległość przy wykorzystaniu transmisji danych między systemami teleinformatycznymi, a w szczególności poczta elektroniczna. Z art. 391 § 1 k.p.a. wynika zaś, że przesyłany dokument środkami komunikacji elektronicznej ma postać dokumentu elektronicznego, co wyklucza możliwość uznania załącznika w postaci elektronicznej (postanowienia), bez pliku zawierającego podpis elektroniczny, za dokument elektroniczny.
Postanowienie jako załącznik do dokumentu elektronicznego (pisma przewodniego), bez pliku zawierającego podpis elektroniczny, nie spełnia wymagań przewidzianych dla stosowania środków komunikacji elektronicznej, o których stanowi art. 2 pkt 5 u.ś.u.d.e., mający zastosowanie w procedurze administracyjnej z mocy art. 391 § 1 k.p.a. Innymi słowy, nie jest wystarczającym podpisanie samego pisma przewodniego, do którego dołączony jest plik zawierający postanowienie, który to plik nie jest podpisany podpisem elektronicznym.
Zdaniem Sądu, doręczenie dokonane z naruszeniem przepisów prawa (w sprawie doręczono postanowienia bez podpisu elektronicznego) nie wywołuje skutków prawnych, w szczególności nie otwiera terminu do złożenia skargi do sądu administracyjnego.
Skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., stosownie do którego sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, zatem przepis ten wymaga, aby skarga została "wniesiona" w określonym terminie, tzn. "od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie". Tymczasem w przedmiotowej sprawie skarga została wniesiona od aktu, który nie wszedł do obrotu prawnego, ponieważ nie został podpisany, zatem podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.