Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy odmówił syndykowi przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie rozpoznającego wniosek wnioskodawca nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) dalej zwanej w skrócie "p.p.s.a.", a stan posiadanych środków pieniężnych pozwala mu na pokrycie kosztów postępowania, także przy kumulacji opłat w innych sprawach sądowych z jego udziałem i pozostałych kosztów postępowania upadłościowego. Na dzień 26 września 2018 r. saldo na rachunku bankowym wynosiło 45.861,69 zł. Masa upadłości tytułem lokat z datami zapadalności przypadającymi w październiku dysponowała kwotą 2.150.000 zł. Opłaty sądowe od skarg zarejestrowanych w 2018 r., do dnia rozpoznawania wniosku o prawo pomocy, wyniosły około 65.000 zł. Stan środków zadeklarowanych na dzień wypełnienia formularza PPPr i na dzień 26 września 2018 r. zmniejszył się o około 600.000 zł.
W sprzeciwie Syndyk zarzucił błędne ustalenie przez referendarza sądowego okoliczności stanowiących podstawę rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie, że uiszczenie wpisu nie będzie stanowić istotnego obciążenia dla masy upadłości, czemu ma przeczyć liczba wniesionych skarg, która wymaga dużego zaangażowania i pomocy zespołu osób, co z kolei wiąże się z wydatkami, w tym na obsługę prawną. Podniósł, że naruszono art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że o prawie pomocy decyduje posiadany zasób pieniężny, podczas gdy wykazano, że syndyk nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania. Wpis od skargi w tej sprawie wynieść ma 1879 zł, a majątek upadłego stale maleje.
Ponadto w niektórych sprawach wcześniej zgłaszane wnioski były uwzględniane. Zobowiązania upadłego znacznie przekraczają stan posiadanych w masie upadłości środków, a przewidywana liczba spraw może wiązać się z wydatkami tylko na opłaty sądowe o wartości około 2 mln zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie, a sformułowane w nim zarzuty nie podważyły prawidłowości stanowiska referendarza sądowego.
Syndyk działa w niniejszym postępowaniu w imieniu własnym, ale na rzecz upadłego będącego osobą prawną. Ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obowiązany był wykazać, stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powinien więc przedstawić sytuację materialną i zdolności płatnicze tej osoby prawnej (masy upadłości), które w obiektywny sposób wykażą, że nie będzie w stanie ponieść kosztów postępowania związanych z udziałem w nim, stosownie do wymagania określonego w art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy nie może być bowiem wykorzystywana do ochrony prywatnego majątku, ponieważ służyć ma zapewnieniu dostępu do sądu podmiotom, którym brak środków finansowych dostęp ten by uniemożliwiał. Wnioskodawca nie może też regulować swoich zobowiązań wybiórczo.
Analiza złożonego oświadczenia oraz dokumentów przedłożonych do akt I SA/Rz 748/18 przemawia za uznaniem, że przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (tj. brak dostatecznych środków) nie zostały przez Syndyka wykazane. Wynika z nich, że posiada on możliwość pokrycia kosztów niniejszego postępowania w całości, czyniąc zadość obowiązkowi określonemu w art. 199 p.p.s.a. Stan upadłości Spółki nie świadczy bowiem o braku środków, a przepisy prawa, w tym ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2344), nie przyznają upadłemu ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. O prawie pomocy nie decydują przyszłe, bliżej nieokreślone zobowiązania finansowe, lecz aktualny stan posiadanych zasobów. Nie ulega też wątpliwości, na co prawidłowo zwrócił uwagę referendarz sądowy powołując w swoim postanowieniu określone przepisy Prawa upadłościowego, że koszty postępowań sądowych podlegają zaspokojeniu w postępowaniu upadłościowym w pierwszej kolejności, ponieważ stanowią część kosztów postępowania upadłościowego.
Wydatki mieszczące się w tej kategorii powinny być więc pokrywane w równym stopniu, bez faworyzowania wydatków prywatnoprawnych kosztem należności publicznoprawnych, o ile nie mają one charakteru bezwzględnie koniecznego i nie wpływają w danym czasie negatywnie na ekonomiczną dopuszczalność postępowania upadłościowego. Udzielenie wsparcia ze środków publicznych jest możliwe dopiero wtedy, gdy pomimo prób zabezpieczenia odpowiednich środków, do granic możliwości wnioskodawcy, w obiektywny sposób nie jest to możliwe, przez co mogłoby stanowić ograniczenie dostępu do sądu.
Niezaprzeczany przez syndyka stan posiadanych środków niewątpliwie pozwala mu pokryć koszty niniejszego postępowania. Pomimo rozbudowanej argumentacji sprzeciwu nie dołączył do niego np. aktualnego sprawozdania finansowego i wyciągu z rachunku bankowego, które podważyłyby ocenę wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. W oświadczeniu o stanie majątkowym zadeklarował posiadanie środków w kwocie około 2.800.000 zł, co powinno bez trudności pozwolić ponieść mu koszty postępowania sądowego, które stanowią dochód budżetu państwa, jak określa to art. 212 § 2 p.p.s.a., a nie służą sugerowanemu w sprzeciwie pokryciu kosztów funkcjonowania sądu.
Mając na uwadze, że postępowanie upadłościowe trwa przeszło rok, a w tym czasie stan środków w masie upadłości znacząco zwiększył się, zdolności płatnicze syndyka ocenić należało jako pozwalające sprostać wymaganiu określonemu w art. 199 p.p.s.a. Aktualnej sytuacji finansowej Syndyka nie można było więc ocenić jako szczególnie niekorzystnej. Jeżeli natomiast jego zdolności płatnicze ulegną w przyszłości pogorszeniu będzie mógł to w odpowiedni sposób wykazać, wnioskując o zmianę orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy bądź składając wnioski w innych, inicjowanych w przyszłości sprawach.
Na podstawie przedstawionego materiału brak było w przekonaniu Sądu podstaw do uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Wobec tego na podstawie art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowiono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.