Uzasadnienie
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2016 r., odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stwierdzając że kwota należnego wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. znajduje pełne pokrycie w bieżących miesięcznych dochodach skarżącego, w dotychczasowym postępowaniu korzystał on z pomocy profesjonalnego pełnomocnika oraz uiścił wymagane należności sądowe, a także wykazuje majątek w postaci udziałów w sp. z o.o. o wartości nominalnej 600 tys. zł. Referendarz sądowy stwierdził zatem, że twierdzenia skarżącego o niemożności poniesienia wydatku na wpis od skargi kasacyjnej są bezpodstawne.
W uzasadnieniu sprzeciwu, skarżący zarzucił dokonanie przez referendarza pobieżnej i dowolnej weryfikacji złożonego przez skarżącego wniosku, zarzucił iż nie wezwano go do przedłożenia dodatkowych informacji, a tym samym pozbawiono go prawa do sądu. Podniósł, że zbycie posiadanych udziałów w spółce kapitałowej, w celu uzyskania dodatkowych środków pieniężnych w zakreślonym przez sąd terminie, nie było możliwe z uwagi na brak potencjalnego nabywcy, a ponadto nieodwracalne rozdysponowane majątkiem wiązałoby się ze startami dla skarżącego, które trudno byłoby następnie odwrócić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718) zwanej dalej p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz"; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554).
Jak wynika z przytoczonej wyżej regulacji, instytucja prawa pomocy zarezerwowana została dla osób znajdujących w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, tj. osiągających bardzo niskie dochody oraz nie posiadających dużego majątku, w celu umożliwienia im dochodzenia swoich praw przed sądem. W związku z tym nie może ona stanowić źródła uprzywilejowania osób, dla których konieczność poniesienia tego rodzaju wydatków, nie będzie wiązała się z pozbawieniem ich samych oraz ich domowników środków koniecznych do utrzymania. Nie może też być wykorzystywana, dla ochrony prywatnego majątku strony kosztem środków publicznych.
W złożonym na urzędowym formularzu wniosku, skarżący zadeklarował dochody bieżące w kwoce 684,48 zł. oraz wydatki miesięczne na kwotę 1300 zł. pokrywane z otrzymywanej od rodziny pomocy, a także majątek w postaci udziałów w spółce kapitałowej o wartości nominalnej 600 tys. zł.
Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że wykazana sytuacja majątkowa skarżącego nie uprawnia go do występowania o wsparcie ze środków publicznych. Niewątpliwie bowiem skarżący dysponuje majątkiem, znacznie przewyższającym wartość żądanego w sprawie wpisu, a koszty konieczne do wniesienia skargi kasacyjnej możliwe były do ustalenia w dłuższym okresie czasu. W pierwszej kolejności zatem należy wymagać od strony, posiadającej znaczny majątek, aktywności w zakresie pozyskiwania źródeł finansowania wydatków. Potencjalna zaś strata związana z ewentualnym zbyciem czy obciążeniem majątku, nie może przemawiać na rzecz dofinansowania strony z budżetu państwa.
Należy również zgodzić się z referendarzem sądowym co do wniosków wynikających z przedstawionych danych, obrazujących sytuację finansową strony. Skarżący deklaruje niewielkie dochody oraz przewyższające je wydatki, korzysta jednocześnie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika i deklaruje uzyskiwanie pomocy od rodziny, twierdząc jednocześnie że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Z okoliczności tych wynika bezspornie, że faktyczna sytuacja finansowa skarżącego jest lepsza aniżeli formalnie deklarowana, a środki pozostawione do dyspozycji strony przewyższają uzyskiwane przez nią dochody z pracy.
Nie sposób w tej sytuacji uznać, że sytuacja majątkowa i finansowa skarżącego uprawnia go do występowania o wsparcie ze środków publicznych.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.