Uzasadnienie
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 14 maja 2018r., odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy (zwolnienia od kosztów w całości), stwierdzając że skarżący uniemożliwił poznanie jego faktycznej sytuacji majątkowej, odmawiając złożenia dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym wraz z dodatkowymi dokumentami. Wobec tego niemożliwym jest uznanie, że złożony przez skarżącego wniosek oparty został o przesłanki ustawowe, umożliwiające jego uwzględnienie.
W sprzeciwie od postanowienia referendarza skarżący powołał przepis art. 77 Konstytucji RP, sugerując że jest osobą pokrzywdzoną, która nie powinna ponosić kosztów dochodzenia do sprawiedliwości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze. zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym, orzekając jako sąd drugiej instancji i stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 i § 3 P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy, koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
Według art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym przyznaje się, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym przyznaje się, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Strona ubiegająca się o zwolnienie z tego obowiązku, powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku, przy czym chodzi nie tylko o brak środków bieżących na uiszczenie kosztów sądowych, ale również o wykazanie niemożności ich uzyskania poprzez zadysponowanie posiadanym majątkiem.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy pierwszoplanowe znaczenie ma zaniechanie przez skarżącego złożenia żądanego przez referendarza sądowego dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym. Skoro bowiem skarżący odmawia podania żądanych danych, brak jest podstaw do przyjęcia że złożony przez niego wniosek został faktyczne oparty na ustawowych przesłankach. Skarżący, jako jednostka autonomiczna, ma oczywiście prawo do zachowania w tajemnicy dotyczących go okoliczności osobistych - w takim przypadku musi się jednak liczyć z tym, że składane przez niego wnioski, pozbawione rzetelnego uzasadnienia, nie będą uwzględniane. Za wystarczające uzasadnienie wniosku nie można bowiem przyjąć towarzyszącego skarżącemu poczucia pokrzywdzenia, powodującego u skarżącego przekonanie o konieczności zapewnienia mu bezpłatnego dostępu do sądu.
Z powołanego w treści sprzeciwu art. 77 ust. 2 Konstytucji RP wynika zakaz zamykania drogi sądowej osobom dochodzącym naruszonych wolności i praw. Zauważyć jednak należy, że w przedmiotowej sprawie żadna z przesłanek powołanego przepisu nie jest spełniona. Niniejsza sprawa nie dotyczy bowiem naruszonych praw i wolności skarżącego, ale jego obowiązków podatkowych wynikających z faktu posiadania nieruchomości. Ponadto, wbrew zarzutom skarżącego, dostęp do sądu nie został mu ograniczony ale gwarantowany jest na zasadach dotyczących ogółu obywateli tj. przy założeniu ponoszenia kosztów tego postępowania oraz ewentualnego ich zwrotu w zależności od wyników postępowania.
Skarżący ma ponadto zagwarantowaną prawnie możliwość ubiegania się o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, jeśli wykaże że z uwagi na sytuację majątkową nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla koniecznych kosztów utrzymania. Jeśli natomiast nie chce lub nie jest w stanie okoliczności tych wykazać - obowiązany jest uiścić stosowne koszty, które w razie uwzględnienia skargi zostaną zasądzone od organu, a w innych sytuacjach procesowych- opisanych w P.p.s.a.- zostaną zwrócone.
Ponieważ okoliczności stanowiące podstawę wydania postanowienia referendarza z dnia 14 maja 2018r. znajdują pełne uzasadnienie w aktach prawy a wykładnia instytucji w obowiązujących przepisach prawa, Sąd uznał stanowisko referendarza za zasadne.
Wobec powyższego, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.