Uzasadnienie
E. P. (dalej: Skarżąca lub Zobowiązana) poddała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 30 stycznia 2023 r. nr 1801-IEE.711.114.2022. Utrzymano nim w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 23 września 2022 r. nr 1820-SEE.711.81.2022, 1820-SEE.711.1.21.2022.SZD, którym omówiono wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną.
Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: organ egzekucyjny) wszczął i prowadził wobec Zobowiązanej postępowanie zabezpieczające na podstawie własnych zarządzeń zabezpieczenia z dnia 4 września 2020r., a następnie dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Zobowiązanej u dłużnika zajętej wierzytelności. Następnie w związku z wydaniem wobec Skarżącej ostatecznych decyzji wymiarowych, organ egzekucyjny wystawił Zobowiązanej tytuły wykonawcze z 19 stycznia 2022 r., w celu dochodzenia należności podatkowych. Powyższe tytuły wykonawcze zostały doręczone Zobowiązanej w dniach 27 stycznia 2022 r. i 2 maja 2022 r.
Pismem z dnia 13 kwietnia 2022 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...]poinformował Zobowiązaną, że ww. zajęcie zabezpieczające wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego przekształciło się, na podstawie art. 154 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zajęcie egzekucyjne.
Pismem z dnia 20 maja 2022r. Zobowiązana wniosła "Sprzeciw od przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne", a następnie sprecyzowała, że pismo to stanowi skargę na czynność egzekucyjną.
Odmawiając wszczęcia postępowania na podstawie art.61a K.p.a. w zw. z art.18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001r., poz. 735 ze zm. - dalej: u.p.e.a.) organ egzekucyjny podniósł, że przedmiotem skargi wniesionej przez Zobowiązaną nie była czynność egzekucyjna, a zatem zaistniała tzw. inna uzasadniona przyczyna odmowy wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 61a § 1 K.p.a. Informacja Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o aktualizacji zawiadomienia o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku bankowego, polegającej na jego przekształceniu w zajęcie egzekucyjne, nie była czynnością egzekucyjną, na którą przysługuje skarga uregulowana w art. 54 u.p.e.a. Z art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a. wynika, że zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z dniem wystawienia tytułu wykonawczego, pod warunkiem, że nastąpiło nie później niż przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji lub innego orzeczenia podlegającego wykonaniu w sprawie, w której dokonano zabezpieczenia, bądź doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności.
Przekształcenie takie następuje więc z mocy prawa, pod wskazanym jednak warunkiem. Jeśli warunek ten nie nastąpił, nie nastąpiło też przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne. Informacja organu w tym względzie niczego nie zmienia, bo omawiany skutek (przekształcenie) albo nastąpił samoistnie, albo nie nastąpił. Z tego względu wystosowanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] pisma z dnia 13 kwietnia 2022 r., informującego o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne, nie jest czynnością, na którą służy skarga w ramach art. 54 powołanej ustawy. Stanowisko takie wynika również z faktu, że w u.p.e.a. nie istnieją przepisy normujące ramy procesowe i formę zawiadomienia o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Zobowiązana zarzuciła, że organ pozbawił ją możliwości kwestionowana orzeczenia.
Opisanym na wstępie postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: organ odwoławczy) utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy, podzielając ustalenia i ich ocenę prawną zaprezentowaną przez organ egzekucyjny.
W skardze do tut. Sądu na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie, zarzucając, że:
- - organ niesłusznie odmówił jej ścieżki odwoławczej w sytuacji, kiedy powinna być możliwość kontroli nad postępowaniem organów administracji publicznej;
- - organ nie odniósł się wprost do jej zażalenia z dnia 29 września 2022r. w argumentacji postanowienia
- - organ działa z naruszeniem przepisów mówiących o zaufaniu obywatela do działania organów administracji
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonych postanowień nie wykazała, aby zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu wymagającym zastosowania środków określonych w przepisach art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej: P.p.s.a..
Kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem (legalności) działalności organów administracji publicznej. Sąd analizuje, czy organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a jego istotne naruszenia mogą stanowić podstawę uchylenia zaskarżonego aktu albo stwierdzenia jego nieważności.
Zaskarżone postanowienia wydano na podstawie art. 61a K.p.a., który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art.61 (tj. żądanie wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W ocenie Sądu, zasadnie uznały orzekające organy, że z uwagi na inną uzasadnioną przyczynę, postępowanie w sprawie z wniosku Skarżącej z dnia 20 maja 2022r., zatytułowanego - "Sprzeciw od przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne", nie może być wszczęte.
Słusznie bowiem uznano, że warunkiem wszczęcia postępowania w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną jest to, aby wniesiona skarga dotyczyła takiego działania organów egzekucyjnych, które mieści się w definicji wskazanej w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. W myśl powołanego przepisu, przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
W rozpoznawanej sprawie Zobowiązana wniosła skargę na informację Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 13 kwietnia.2022 r. o aktualizacji zawiadomienia o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku bankowego, polegającej na jego przekształceniu w zajęcie egzekucyjne. Zgodnie z art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a., zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z dniem wystawienia tytułu wykonawczego, pod warunkiem, że nastąpiło nie później niż przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji lub innego orzeczenia podlegającego wykonaniu w sprawie, w której dokonano zabezpieczenia, bądź doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Przekształcenie takie następuje więc z mocy prawa, o ile ziści się wskazany wyżej warunek. Jeśli warunek ten nie nastąpi, to nie nastąpi też przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne. Sama informacja o przekształceniu nie wywiera żadnego skutku i nie może być uznana za czynność egzekucyjną, na którą służy skarga w myśl art. 54 u.p.e.a.
Przepis ten stanowi, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, a jej podstawą jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; albo 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Nie ulega więc wątpliwości, że przedmiotem skargi wniesionej przez Zobowiązaną nie była czynność egzekucyjna, a zatem zaistniała tzw. inna uzasadniona przyczyna odmowy wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 61a § 1 K.p.a.
Wbrew zarzutom skargi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie nie odmówił Zobowiązanej ścieżki odwoławczej i skontrolował postępowanie i orzeczenie organu I instancji. Z uwagi na formalnoprawny charakter rozstrzygnięcia, brak było podstaw do oceny merytorycznych argumentów wniesionego sprzeciwu - skargi. W ocenie Sądu, nie została też naruszona zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej. W myśl art. 6 K.p.a. organy administracji działają na podstawie przepisów prawa, zatem sposób działania organów musi mieć normatywne uzasadnienie. Dokonując odmowy wszczęcia postępowania organy obu instancji w sposób jasny i wyczerpujący uzasadniły swoje stanowisko, wskazując prawidłową podstawę prawną wydanych rozstrzygnięć.
Z podanych względów Sąd uznał, że wydane w sprawie postanowienia nie naruszają prawa, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.