Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2004r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej po rozparzeniu odwołania od decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2004r. nr [...] odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podniesiono, że w dniu 3 grudnia 1999r, Agencja Celna "A", działająca z upoważnienia firmy "B" S.A. złożyła zgłoszenie celne JDA SAD poz. ew. [...] o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzanych z Holandii leków, obliczając stosowne należności przywozowe. Z przedstawionych wraz ze zgłoszeniem celnym dokumentów, w tym faktury nr [...] z dnia 23 grudnia 1999r. wynika, że wartość sprowadzonego towaru wynosiła 23280 USD.
Organ celny przyjął w/w zgłoszenie celne jako odpowiadające wymogom z art. 64 § 1 i 2 Kodeksu Celnego, co skutkowało objęciem towaru procedurą celną i określenie kwoty wynikającej z długu celnego zgodnie z wnioskiem strony oraz zwolnienie towaru.
W wyniku przeprowadzonej w Spółce w okresie od 26 lutego 2002r. do 17 maja 2002 r kontroli ujawniono fakturę nr [...] z dnia 30 listopada 1999r., która nie była przedstawiona organom celnym, a także stwierdzono dokumenty księgowe potwierdzające dokonanie płatności za sprowadzony towar według ujawnionej faktury.
Mając na względzie treść protokołu z przeprowadzonej kontroli Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] września 2002r. znak [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uznania zgłoszenia celnego z dnia 3 grudnia 1999r. JDA SAD poz. ew. [...] za nieprawidłowe w zakresie elementów kalkulacyjnych stanowiących podstawę określenia kwoty wynikającej z długu celnego.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Naczelnik Urzędu Celnego wydał decyzję z dnia [...] listopada 2002r. znak [...] uznającą przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie określenia długu celnego.
W wyniku wniesionego odwołania od tej decyzji Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] lipca 2003r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W dniu 12 września 2003r. Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2002r. znak [...] oraz Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2003r. znak [...] w którym zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego w postaci artykułu 23 § 1 i § 9 oraz art. 85 § 1 Kodeksu celnego, a także prawa procesowego w postaci art. 121 § 1, 122, 123 § 1, 180 § 1, 187 § 1 i 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) – zwanej dalej Ord. pod.
Dyrektor Izby Celnej uznał, że złożenie wniosku wszczęło postępowanie i pismem z dnia 22 października 2003r. wezwał Spółkę do jego uzupełnienia oraz nadesłania stosownych dokumentów. Z uwagi, że strona nie nadesłała wszystkich żądanych dokumentów, ponownie wezwano ją do ich nadesłania oraz poinformowano o nie dotrzymaniu terminu określonego w art. 139 § 1 Ord. pod. W trybie art. 200 § 1 Ord. pod. poinformowano stronę o zakończeniu postępowania. W toku postępowania Dyrektor Izby Celnej doszedł do wniosku, że przedmiotowe postępowanie nie powinno być wszczęte z uwagi na upływ terminu określonego w art. 265 2 pkt. 1 Kodeksu celnego, dlatego decyzją z dnia [...] marca 2004r. znak [...] odmówił wszczęcia postępowania.
Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji Dyrektor Izby Celnej podniósł, że zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego do postępowań celnych stosuje się odpowiednio art. 12 oraz przepisy działu IV- tego Ord. pod.
Jeżeli jednak określone zagadnienia uregulowane są samodzielnie przez przepisy prawa celnego, to tylko one mają zastosowanie. Przepisem szczególnym który wyłącza zastosowanie przepisów działu IV-tego a w szczególności art. 249 § 1 pkt 1 Ord pod. jest art. 265 2 pkt 1 Kodeksu celnego.
Zgodnie z art. 265 2 pkt 1 Kodeksu celnego, jeżeli upłynęły 3 lata od powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji a upływ tego okresu z art. 265 2 pkt 1 Kodeksu celnego obliguje organ do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.
Powyższy termin jest terminem prawa materialnego, jego uchybienie powoduje wygaśnięcie praw o charakterze materialnym, nie ma zatem przedmiotu postępowania, wobec czego postępowanie nie może być wszczęte a wszczęte jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. Dług celny jest to powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych (dług celny w przywozie) lub należności celnych wywozowych (dług celny w wywozie) odnoszące się do towarów. W rozpatrywanej sprawie zgodnie z art. 209 § 1 pkt 1 i § 2 Kodeksu celnego dług celny powstał w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, wobec czego bieg terminu z art. 265 2 pkt 1 Kodeksu celnego zaczął biec w dniu 3 grudnia 1999r. i upłynął w dniu 3 grudnia 2002r. Dlatego nie było możliwe wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowych decyzji, gdyż Spółka złożyła wniosek w tym przedmiocie w dniu 15 września 2003r., a wiec po upływie 3 letniego terminu określonego w art 265 2 pkt 1 Kodeksu celnego. Z uwagi, że art. 209 § 1 pkt 1 i § 2 Kodeksu celnego przesądza o chwili powstania długu celnego, nie można było przyjąć, że jest nią data doręczenia decyzji dotyczącej długu celnego.
Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, a więc jedynie stwierdza istnienie zobowiązania podatkowego powstałego w momencie przyjęcia zgłoszenia celnego. Spółkę informowano o nie zachowaniu terminu z art. 139 § 1 Ord. pod. ze względu na prowadzone postępowanie wyjaśniające i potrzebę wnikliwej analizy materiału dowodowego.
Na przedmiotową decyzję Izby Celnej "B" S.A. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Rzeszowie domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2004r. i zasadzenia kosztów postępowania.
Skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie art. 2652 Kodeksu celnego w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne, poprzez nieprawidłową odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2002r. oraz Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2003r. poprzez niezasadne uznanie, iż upłynął już 3 letni termin, po upływie którego nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Skarżąca podniosła, że z uwagi na treść art. 65 § 3 i 4 oraz art. 224 § 4 Kodeksu celnego, za datę powstania długu celnego należy przyjąć dzień doręczenia Spółce decyzji z dnia [...] listopada 2002r. uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe. W konsekwencji 3-letni termin określony w art. 2652 Kodeksu celnego należy liczyć od dnia doręczenia powyższej decyzji, który upłynąłby dopiero 27 listopada 2005r., wobec czego wniosek o stwierdzenie nieważności z dnia 12 września 2003r. należy uznać za złożony w terminie.
W związku z tym odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji z uwago na upływ terminu z art. 265 2 Kodeksu celnego jest działaniem nie mającym oparcia w obowiązującym prawie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ i art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest przez Sąd pod względem zgodności z prawem, z uwzględnieniem stanu prawnego w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności faktycznych występujących w sprawie.
Skarga jest bezzasadna.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny.
Do rozstrzygnięcia natomiast pozostaje zagadnienie w jakiej dacie powstał dług celny, czy w dniu dokonania zgłoszenia celnego tj. 3 grudnia 1999r. jak przyjmują organy celne, czy w dniu 27 listopada 2002r. tj. w dacie doręczenia decyzji z dnia [...] listopada 2002r. Dyrektora Izby Celnej uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie długu celnego.
Zdaniem sądu z treści art. 209 § 1 pkt 1 i § 2 Kodeksu celnego jednoznacznie wynika, że dług celny powstaje z mocy prawa w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, co w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 3 grudnia 1999r. Decyzja dotycząca zgłoszenia celnego ma charakter deklaratoryjny i jedynie stwierdza istnienie zobowiązania podatkowego powstałego z mocy prawa w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Od daty przyjęcia zgłoszenia celnego tj. od 3 grudnia 1999r. należy więc liczyć 3-letni termin przewidziany w art. 2652 Kodeksu celnego, który upłynął 3 grudnia 2002r. Złożenie więc wniosku o stwierdzenie nieważności w dniu 12 września 2002r. nastąpiło po upływie przedmiotowego terminu. Termin z art. 265 2 Kodeksu celnego jest terminem prawa materialnego, a jego uchybienie powoduje wygaśnięcie praw, wówczas postępowanie nie może być wszczęte. Pomimo, że Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] marca 2004r. znak [...] odmówił wszczęcia postępowania, to jednak de facto wszczął go, ponieważ wezwał skarżącą o nadesłanie oryginałów bądź kserokopii załączników do umowy dystrybucji z dnia 9 grudnia 1999r. oraz do uzupełnienia braków formalnych wniosku o odpis z rejestru przedsiębiorców, ewentualnie o nadesłanie pełnomocnictwa dla osób, które podpisały wniosek oraz informował stronę o nie zachowaniu terminu do rozpatrzenia wniosku.
Ostatecznie więc organu celne I i II –giej instancji popadły w sprzeczność przez co naruszyły prawo procesowe w postaci art. 121 § 1, 122 Ord. pod.
Zauważyć też należy że w decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2004r. powołano jako podstawę prawną również art. 249 § 1 Ord. pod., podczas gdy w uzasadnieniu stwierdzono, że przepis ten nie ma zastosowania a jedynie art. 265 2 Kodeksu celnego.
Z uwagi na powyższe ponieważ organy celne naruszyły prawo procesowe zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2004r. podlegały uchyleniu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p. p. s. a.
W oparciu o art. 152 p. p. s a. określono, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku.
W oparciu o art. 200 p. p. s. a. zasądzono od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Spółki kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Sądowego.