Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Agencja) z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], którą, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez S. L. (dalej: wnioskodawca/Skarżący), utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na 2015 r.,
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 12 czerwca 2015 r. do Biura Powiatowego Agencji wpłynął wniosek w/w o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na 2015 r. Wnioskodawca zadeklarował w drugim roku pięcioletniego zobowiązania realizację pakietu: 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, a w jego ramach: wariant 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000 na łącznej powierzchni 44,34 ha obejmującej działki rolne A1 o pow. 21,50 ha, B1 o pow. 13,58 ha oraz Z1 o pow. 9,26 ha.
Organ I instancji, decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową PROW 2007-2013 na 2015 r. w łącznej wysokości 63 129, 30 zł, stanowiącej płatność:
- - do pakietu 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 – wariantu 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000 do powierzchni zatwierdzonej 43,89 ha w wysokości 60 129,30 zł;
- - w ramach refundacji kosztów transakcyjnych dotyczących sporządzenia dokumentacji przyrodniczej dla pakietu 5 w łącznej wysokości 3 000,00 zł.
Decyzja ta stała się ostateczna i prawomocna.
Dyrektor POR Agencji, decyzją z dnia [...]stycznia 2018 r. nr [...], stwierdził nieważność w/w decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. z powodu rażącego naruszenia § 13a ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.; dalej: Rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r.).
Skarżący zaskarżył decyzję z dnia [...] stycznia 2018 r. odwołaniem, a Prezes Agencji, decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W dniu 26 czerwca 2018 r. Skarżący złożył podanie o korektę wniosku na 2015 r. w zakresie możliwości zaznaczenia checkboxu nr 20 na stronie 4/4 wniosku, którego, jak stwierdził, nie zaznaczył przez "przeoczenie", a jego intencją było kontynuowanie zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego w ramach PROW 2007-2013 jako zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w ramach PROW 20014-2020 i błąd ten miał charakter oczywisty. Powołał się na art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014 r. str. 69 ze zm.; dalej: Rozporządzenie wykonawcze nr 809/2014) oraz wskazał, że jego działanie było działaniem w dobrej wierze.
Organ I instancji przeprowadził kontrolę administracyjną złożonego wniosku i ustalił, że na deklarowanej działce ewidencyjnej nr 8198 (dz. rolna B1) o powierzchni 13,58 ha powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza wynosi 13,13 ha i jest o 0,45 ha mniejsza niż deklaracja oraz na działce ewidencyjnej nr 8200/1 (dz. rolna Z1) powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza wynosi 8,42 ha i jest o 0,84 ha mniejsza od deklaracji – wobec czego powierzchnie te (0,45 ha i 0,84 ha) są wykluczone z płatności w ramach deklarowanego wariantu 5.1.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji, decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...], przyznał Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 20 550 zł, stanowiącą płatność do Pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 – wariant 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000; także kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych dotyczących sporządzenia dokumentacji przyrodniczej – 2000,00 zł. Ustalona powierzchnia zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariancie 5.1 w 2015 roku wyniosła 43,05 ha, zaś powierzchnia kwalifikowana do tej płatności wyniosła 20 ha ze względu na limity powierzchniowe obowiązujące w przypadku realizacji wariantu 5.1.
Dyrektor POR Agencji po przeprowadzeniu postępowania w związku z wniesionym odwołaniem stwierdził, że zarzuty odwołania są nieuzasadnione i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że podjęte przez wnioskodawcę w dniu 15 marca 2014 r. – na jego wniosek – zobowiązanie w Pakiecie 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 i w jego ramach wariantu 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000, na powierzchni 20 ha zostało zwiększone do powierzchni 43,05 ha w roku 2015 r. poprzez dodatkową deklarację działek rolnych B1 i Z1 oraz dołączonego do wniosku planu działalności rolnośrodowiskowej. Z formularza wniosku złożonego w dniu 12 czerwca 2015 r. w sposób niebudzący wątpliwości, zdaniem organu, wynika, że wnioskodawca ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) do Pakietu 5 (strona 1/4 wniosku).
Natomiast na stronie 4/4 wniosku Skarżący nie zaznaczył checkbox’u: "Oświadczam, że dostosowuję podjęte zobowiązanie (PROW 2007-2013) do zasad i warunków określonych w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) lub działania rolnictwo ekologiczne (PROW 2014-2020)". Odnosząc się do twierdzeń zawartych w odwołaniu organ wyjaśnił, że aby błąd miał charakter błędu oczywistego to musiałby on być bezpośrednio zidentyfikowany w wyniku sprawdzenia informacji zawartych we wniosku i dołączonych do niego wymaganych dokumentów. W przedmiotowej sprawie organ weryfikujący wniosek nie miał żadnych wątpliwości o jaką płatność wnioskuje rolnik, gdyż poszczególne elementy formularza w sposób klarowny precyzowały zakres żądania rolnika.
Wnioskodawca wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który prawomocnym już wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2019 r sygn. akt I SA/Rz 148/19 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora POR Agencji z dnia [...] grudnia 2018 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ dopuścił się naruszenia prawa materialnego i naruszenie to polegało na błędnej wykładni art. 4 Rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014 poprzez pominięcie niektórych z okoliczności, które należy wziąć pod uwagę dokonując oceny czy błąd popełniony przez beneficjenta jest oczywisty w rozumieniu tego artykułu oraz że błąd taki może dotyczyć kwestii merytorycznych. Według Sądu to naruszenie prawa materialnego spowodowało również nierozważenie wszystkich relewantnych kwestii dla oceny czy art. 4 omawianego Rozporządzenia ma w sprawie zastosowanie i stanowi to o naruszeniu przepisów postępowania.
Dyrektor POR Agencji decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] uchylił decyzję Kierownika BP Agencji z dnia [...] września 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Organ I instancji dokonując ponownej analizy wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 rok, ustalił, że powierzchnia zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariancie 5.1 w 2015 roku wyniosła 43,05 ha, zaś powierzchnia kwalifikowana do tej płatności wyniosła 20,00 ha ze względu na limity powierzchniowe obowiązujące w przypadku realizacji wariantu 5.1. Organ ten zaznaczył, że przeprowadzona kontrola sprawy uwzględniała zgodnie z art. 4 Rozporządzenia wykonawczego nr 809/214 korektę wniosku zgodnie z podaniem wnioskodawcy złożonym w dniu 26 czerwca 2018 r. w zakresie uzupełnienie checkboxu nr 20 na str. 4/4, uwzględniając iż błąd miał charakter oczywisty a producent działał w dobrej wierze, a więc z uwzględnieniem wyroku WSA z dnia 9 kwietnia 2019 r sygn. akt I SA/Rz 148/19.
W następstwie powyższego, Kierownik BP Agencji decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 20 550,00 zł, stanowiącą płatność do Pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 - wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 oraz kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych dotyczących sporządzenia dokumentacji przyrodniczej dla pakietu 5 w wysokości 2 000 zł.
W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawca nie zgodził się z twierdzeniem organu, że podjęte przeze niego w 2014 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie było kontynuowane jako zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne na zwiększonym obszarze zgodnie z odpowiednimi przepisami, na którym zamierzał kontynuować zobowiązanie jako zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w zakresie tożsamych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych. Odwołujący stwierdził, że spełnił wszystkie przesłanki prawne kwalifikujące do wypłaty płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.
Organ odwoławczy nie podzielając zarzutów odwołania opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. utrzymał w mocy skarżoną decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że podstawę prawną dochodzonej płatności stanowi rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r. wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. la ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1856). Podkreślił, że zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia, przy ustalaniu wysokości płatności rolnośrodowiskowej przysługującej do działek rolnych uwzględnia się powierzchnie tych działek, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit, b rozporządzenia nr 640/2014 określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Dodatkowo zauważył, że w przypadku realizacji pakietu 4 lub 5 zgodnie z § 22 ust. 1 w/w rozporządzenia pierwsza płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana rolnikowi w wysokości zwiększonej o kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych w rozumieniu art. 27 ust. 10 akapit drugi rozporządzenia nr 1974/2006, dotyczących sporządzenia dokumentacji przyrodniczej, której wysokość nie może przekroczyć kwoty określonej w załączniku nr 6 do rozporządzenia, zaś zgodnie z ust. 2 przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do kosztów transakcyjnych poniesionych w związku ze zwiększeniem obszaru gruntów, na których jest realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Zgodnie § 13a ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. płatność rolnośrodowiskowa przyznawana do działek rolnych przysługuje do powierzchni działek rolnych położonych na obszarze objętym zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów lub ich wariantów oraz objętych obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit, c rozporządzenia nr 65/2011, z tym że w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5 (tj. pakietów: 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 oraz 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000) - nie większej jednak niż 20 ha, a w przypadku wariantu dziesiątego tych pakietów - nie większej jednak niż 5 ha.
Organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca, co wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy, przedkładając w dniu 12 czerwca 2015 r. organowi Agencji w drugim roku trwania 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007 - 2013 w ramach Pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 i w jego ramach realizację - Wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 wnioskował o przyznanie płatności na łączną powierzchnię wynoszącą 44,34 ha obejmującą trzy działki rolne tj. działkę rolną A1 położoną na działce ewidencyjnej nr 6353 o powierzchni 21,50 ha, działkę rolną B1 położoną na działce ewidencyjnej nr 8198 o powierzchni 13,58 ha oraz działkę rolną Z1 położoną na działce ewidencyjnej nr 8200/1 o powierzchni 9,26 ha. Rolnik dołączył plan działalności rolnośrodowiskowej (aneks) który obejmował działki rolne BI i Z1 zwiększające powierzchnię zobowiązania w ramach realizacji wariantu 5.1.
W wyniku weryfikacji działek rolnych zadeklarowanych do wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 rok, ustalono, że maksymalny kwalifikowany obszar trwałego użytku zielonego dla działki B1 położonej na działce ewidencyjnej nr 8798 wynosi 13,13 ha i jest o 0,45 ha mniejszy niż deklaracja z wniosku. Stwierdzono również, że w przypadku działki rolnej Z1 położonej na działce ewidencyjnej 8200/1 powierzchnia maksymalnego kwalifikowane go obszaru trwałego użytku zielonego wynosi 8,42 ha i jest o 0,84 ha mniejsza niż deklaracja. Łączna powierzchnia gruntów wykluczona z powodu niespełnienia wymogu kwalifikowalności powierzchni, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wynosiła 1,29 ha.
Ponadto organ I instancji zweryfikował wymóg określony w § 13 a ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. mówiącego o limitach powierzchniowych, zgodnie z którym w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5 – płatność przyznaje się do powierzchni nie większej niż 20 ha, dlatego przyznał płatność do takiej powierzchni.
W konsekwencji tych ustaleń, zdaniem organu odwoławczego, prawidłowo ustalono powierzchnię do której przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w ramach deklarowanego wariantu i dokonano jej obliczenia.
Organ odwoławczy podkreślił, że podjęte przez beneficjenta w dniu 15 marca 2014 r. na jego wniosek zobowiązanie w Pakiecie 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 i w jego ramach wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000, na powierzchni 20 ha, zostało zwiększone do powierzchni 43,05 ha w roku 2015 poprzez dodatkową deklarację działek rolnych B1 i Z1 oraz dołączonego planu działalności rolnośrodowiskowej (aneksu). Zdaniem organu z formularza wniosku na 2015 r. w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że rolnik ubiegała się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) do pakietu 5 (strona 1/4 wniosku). Strona do złożonego formularza wniosku dołączyła "Oświadczenie o dokonaniu zmiany realizowanego zobowiązania", na powyższym oświadczeniu Producent dokonał zmiany realizowanego zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013, treść dokumentu zawiera opis - "Zmiana nastąpiła w powierzchni realizacji pakietu 5.1 zwiększenie powierzchni.
Szczegóły zmiany będą widoczne po porównaniu wniosku z ubiegłego roku z wnioskiem który został złożony w tym roku. ARiMR posiada oba wnioski". Organ podkreślił, że wnioskodawca składając powyższe oświadczenie miał możliwość weryfikacji w jakiej sytuacji należy złożyć powyższy dokument, zgodnie bowiem z adnotacją w dolnej części formularza zawarta jest informacja, że oświadczenie należy dołączyć do wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) lub informacji o realizowanym zobowiązaniu rolnośrodowiskowym w ramach PROW 2007- 2013, w roku w którym rolnik realizuje zmienione zgodnie z § 6 ust. 1 lub § 50 ust. 2 lub § 57b rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach PROW 2007-2013. Należy również wpisać zakres dokonanej zmiany, np. dodanie wariantu 5.1.
Ponadto organ zauważył, że w dniu 12 czerwca 2018 r. złożony został Plan działalności rolnośrodowiskowej z adnotacją "zmiana z dnia 15 czerwca 2015 r." w tabeli 5. Zestawienie działek rolnych ornitologicznych (RSO) i wariantów rolnośrodowiskowych widnieje Numer pakietu: 5, Rodzaj wariantu: 5.1 na działce rolnej: A położonej na działce ewidencyjnej 182003__2.0001.6353 o pow. 0,20 ha, działce rolnej B położonej na działce ewidencyjnej 182003 2.0001,8198 o pow. 13,58 ha oraz działce rolnej Z położonej na działce ewidencyjnej 182003 2.0001.8200/1 o pow. 9,26 ha, ponadto w części dotyczącej Opisu trwałych użytków zielonych gdzie zmienione są numery działek, sposób użytkowania, charakterystyka położenia działki rolnej, kluczowy gatunek ptaka oraz realizowany wariant - dokumentacja zawiera również realizację wariantu 5.1. W dniu 12 czerwca 2018 r. Strona dołączyła również pierwsze strony dokumentacji przyrodniczej-ornitologicznej, która wskazuje, że pierwsza dokumentacja została przygotowana na potrzeby programu rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 realizowanego w latach 2014-2019 i nowa, po zmianie tj. 15 czerwca 2015 r., również realizowana w ramach PROW 2007-2013, w tym w zakresie pakietów przyrodniczych w latach 2015-2019.
Według stanowiska organu odwoławczego z powyższych dokumentów bezsprzecznie wynika, że wnioskodawca dokonał zwiększenia zobowiązania w ramach programu rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013, zatem nie ma on racji twierdząc obecnie, że dostosował i kontynuował zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte w 2014 r. realizowane w ramach PROW 2007-2013 do zobowiązania rolno- środowiskowo-klimatycznego realizowanego w ramach PROW 2014-2020. Organ podkreślił, że aby dostosować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach PROW 2007-2013 do zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 powinien zadeklarować odpowiedni wariant Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarze Natura 2000. Zaznaczył przy tym, że deklaracja rolnika po dostosowaniu się do nowego zobowiązania w ramach PROW 2014-2020 niczym nie różni się od deklaracji właściwej dla PROW 2007-2013. Strona nadal zgłasza realizację Wariantu 5.1, który to pakiet w nowym okresie programu 2014-2020 dotyczy - Pakiet 5 Cenne siedliska poza obszarami NATURA 2000. Wariant 5.1 Zmienno wilgotne łąki trześlicowe.
Zaznaczył organ, że przepisy rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego wyraźnie wskazują, iż chcąc dostosować się do nowego PROW 2014-2020 należy zadeklarować odpowiedni wariant Pakietu 4, który jest właściwy dla obszarów położnych na obszarach Natura 2000. Tymczasem kolejne deklaracje rolnika, w kolejnych latach realizacji zobowiązania tj. na rok: 2016, 2017, 2018 nadal dotyczą Pakietu 5 wariant 5.1 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach NATURA 2000. Tym samym według organu odwoławczego wnioskodawca nie dostosował się do wymogów stawianych w PROW 2014-2020 bo w/w dokumentacja jasno wskazuje na fakt, iż wymogi z nowego okresu programowania nie zostały spełnione.
Tak więc organ skonstatował, że pomimo, że uznał złożoną przez wnioskodawcę w dniu 26 czerwca 2018 r. korektę do wniosku z roku 2015, zgodnie z wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 9 kwietnia 2019 r sygn. akt I SA/Rz 148/19, jednakże samo uznanie zaznaczonego checkboxu nie rozwiązuje problemu w sprawie, ponieważ zgodnie z opisaną powyżej sytuacją wnioskodawca nie dostosował wszystkich wymogów do nowego PROW 2014-2020 co w rozpatrywanej sprawie jest kluczowe. Dla organu odwoławczego, deklaracja wnioskodawcy nie pozostawia wątpliwości, że odwołujący pozostał przy realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013.
W skardze do sądu administracyjnego wnioskodawca zarzucił "naruszenie prawa oraz jego interesu prawnego polegające na:
- 1) błędnym zastosowaniu przepisów prawa materialnego w taki sposób, że zamiast przepisów rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego zastosowano przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. w wyniku czego niesłusznie zastosowano limity powierzchniowe w odniesieniu do powierzchni kwalifikowanej do płatności za rok 2015,
- 2) niesłuszne uznanie, że nie dostosował zobowiązania rolnośrodowiskowego realizowanego w 2014r. w ramach PROW 2007-2013 do wymogów zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego dla analogicznych pakietów w działaniu rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach PROW 2014-2020,
- 3) pozbawieniu go prawa do skorzystania z pomocy finansowej w ramach programu rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020,
- 4) nieprawidłowym postępowaniu organu administracji w sprawie rozpatrywania jego wniosku o przyznanie płatności na rok 2015,
- 5) naruszeniu art. 8 i 9 § 1 k.p.a., zgodnie z którymi organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego
Wywodząc powyższe wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm prawem przypisanych.
W uzasadnieniu skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto wskazał na treść "Informacji dla beneficjentów, którzy rozpoczęli realizację zobowiązania w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" w latach 2011-2014 (w zakresie dostosowania zobowiązań)", dostępnej na stronach internetowych Agencji. Zgodnie z treścią w/w Informacji beneficjenci, którzy rozpoczęli realizację działania "Program rolnośrodowiskowy" w roku 2014 w ramach PROW 2007-2013 (...) mogą dostosować zobowiązania i przejść w 2015r. na zasady i warunki określone dla analogicznych pakietów w Działaniu rolno-środowiskowo-klimatycznym i Działaniu Rolnictwo ekologiczne w ramach PROW 2014-2020. Długość trwania zobowiązania, w przypadku beneficjentów, którzy zdecydują się na przejście w 2015r. na zasady i warunki określone dla analogicznych pakietów w Działaniu Rolnictwo ekologiczne i Działaniu rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach PROW 2014-2020 będzie wynosiła łącznie 5 lat (w tym 1 rok w ramach PROW 2007-2013 i 4 lata w ramach PROW 2014-2020)".
Zgodnie akapitem trzecim w/w Informacji: "Dostosowanie podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007- 2013 na zasady i warunki określone w ramach zobowiązań w ramach PROW 2014-2020, rolnik potwierdza poprzez zaznaczenie pola 20 na ostatniej stronie Wniosku o przyznanie płatności." Ponadto, zgodnie z akapitem czwartym w/w Informacji: "W przypadku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego po 2011 roku w zakresie pakietu 1, pakietu 2, pakietu 3, pakietu 4, pakietu 5, pakietu 6 oraz pakiet 7 beneficjenci są zobowiązani do kontynuowania podjętego zobowiązania, gdyż wymogi w ramach tych pakietów wykraczają ponad wymogi podstawowe ustanowione dla nowego okresu programowania i pakiety te nie wymagają dostosowania do nowych ram prawnych."
Ponadto skarżący zwrócił uwagę, że przez cały okres trwania zobowiązania, tj. od 2015r. do 2019r. wykonywał na całym deklarowanym do płatności obszarze wszystkie czynności faktyczne wymagane do realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor POR podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a..
W myśl natomiast art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną. jako, że niniejsza sprawa po raz kolejny została poddana kontroli sądowej, nie od rzeczy będzie przypomnienie, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postepowania wyrażone w orzeczeniu sadu wiąże w sprawie, co do zasady, organy i sąd ponownie rozpoznające sprawę (art. 153 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli przedmiotowej skargi w przedstawionych wyżej granicach Sąd doszedł do wniosku, że jest ona uzasadniona, bowiem skarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego oraz materialnego w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Na wstępie godzi się podkreślić, że nie może obecnie już budzić kontrowersji, w świetle wskazań prawomocnego wyroku Sądu z dnia 9 kwietnia 2019 r sygn. akt I SA/Rz 148/19, że skarżący skutecznie sprostował/skorygował wniosek o przyznanie przedmiotowej płatności na 2015 r. poprzez zaznaczenie chceckboxu nr 20 na stronie 4/4, ponieważ jego przeoczenie było wynikiem błędu, który miał charakter oczywisty stosownie do art. 4 Rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014. Skoro błąd został uznany za oczywisty, to musiał mieć charakter łatwo identyfikowalny, niejako na pierwszy rzut oka, oczywiście w świetle pozostałych informacji zawartych we wniosku i jego załącznikach. Uznanie zaś, że skarżący w sposób dyskwalifikujący przekształcenie dotychczasowego zobowiązania w zobowiązanie RSK nie oznaczył prawidłowo pakietu i wariantu w ramach tego zmienionego zobowiązania stałoby w jaskrawej sprzeczności z uznaniem nieoznaczenia checkboxu 20 za błąd oczywisty.
Już z tej perspektywy skarżona decyzja jawi się jaka nielogiczna i wewnętrznie sprzeczna. Powtórzyć wypada za wskazaniem tut. Sądu w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 kwietnia 2019 r., że stosowne organy – jednostki organizacyjne Agencji – są organami wyspecjalizowanymi, profesjonalnymi i niewątpliwie oceną obejmują złożone wnioski kompleksowo, a dysponując adekwatną znajomością przepisów. Przyjmując zatem, że skarżący przez przeoczenie nie zaznaczył checkboxu 20 – to jest oświadczenia o dostosowaniu podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego do zasad i warunków określonych w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, nie mogą jednocześnie twierdzić organy, że skarżący nie wykazywał zamiaru takiego przekształcenia, bo nie przywołał prawidłowych oznaczeń przekształconego zobowiązania i poprzestał na oznaczeniu zobowiązania przekształcanego, które zgodnie z literalnymi zapisami przepisów prawa ma kontynuować, o czym jeszcze poniżej.
Przyjmując, że skarżący składając wniosek na 2015 r. dokonał li tylko zmiany dotychczas realizowanego zobowiązania rolnośrodowiskowego, jak twierdzą obecnie organy Agencji w niniejszej sprawie, nieracjonalnym byłoby ze strony rolnika dwukrotne zwiększenie obszaru, na którym miałoby ono być realizowane, bez innej uzasadnionej przyczyny i podstawy prawnej przy jednoczesnym zaznaczeniu checkboxu nr 20 wskazującego właśnie na dostosowanie się do działania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Nie może być przecież przesadzające o faktycznym zamiarze beneficjenta, nie wskazanie we wniosku aktualnego oznaczenia programu, który jest przecież faktycznie realizowany i jest odpowiednikiem, kontynuacją, dotychczas realizowanego i to w zakresie tożsamych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych jak tego wymaga § 35 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego.
Lektura uzasadnienia skarżonej decyzji wskazuje, że organ nie ma wątpliwości jaki pakiet i w jego ramach wariant działania skarżący podjął się realizować w przekształconym zobowiązaniu rolno-środowiskowo-klimatycznym będącym odpowiednikiem dotychczasowego zobowiązania rolnośrodowiskowego. To, że skarżący skutecznie dokonał przekształcenia przesądził Sąd w wyroku z dnia 9 kwietnia 2019 r.. W pierwotnej decyzji, którą Sąd uchylił tym wyrokiem, był argument organu odnośnie nie odniesienia się przez wnioskodawcę do zmiany oznaczenia pakietu i wariantu w ramach nowego zobowiązania stanowiącego odpowiednik dotychczasowego programu.
Sąd w ramach swojej kognicji dokonywał kontroli całego rozstrzygnięcia, pod kątem spełnienia przesłanek transformacji dotychczasowego zobowiązania rolnośrodowiskowego i wyraził pogląd braku słuszności stanowiska organu w zakresie skuteczności tej zamiany, eksponując bliżej kwestię nieoznaczenia właściwego checkboxu, co nie oznacza, że kontrolą nie obejmował innych aspektów sprawy. Uznanie przez Sąd za dyskwalifikujący brak we wniosku właściwego oznaczenia przekształconego zobowiązania jako zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, czyniłoby zbędnym rozważania co do charakteru nieoznaczenia checkboxu. Kwestia oznaczenia czy też nie checkboxu nr 20 we wniosku na 2015 r. i charakter tego pominięcia w tej perspektywie byłoby nieistotne dla oceny zgodności z prawem kontrolowanej wówczas decyzji.
Organy Agencji powołując się obecnie na wcześniej już znane i powoływane explicite argumenty o braku skuteczności transformacji, których Sąd dokonując kontroli sądowej na wcześniejszym etapie nie uwzględnił, w gruncie rzeczy naruszają dyspozycję art. 153 p.p.s.a..
Jeszcze raz wymaga podkreślenia, że obecne stanowisko organów Agencji jest nielogiczne, skoro bowiem organ zaakceptował stanowisko Sądu, że nieoznaczenie właściwego checkboxu we wniosku kontynuacyjnym na 2015 r. było wynikiem oczywistego błędu a rzeczywistym zamiarem i wolą skarżącego było przekształcenie zobowiązania rolnośrodowiskowego w zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, na co wskazuje dobitnie fakt dwukrotnego zwiększenia areału kwalifikowalnego, które niczym innym nie da się wytłumaczyć, to nie może obecnie twierdzić, że skarżący nie wyraził woli zmiany dotychczas realizowanego zobowiązania. Organ przecież nie ma wątpliwości jaki pakiet i w jego ramach jaki wariant skarżący winien realizować, a właściwie kontynuować, w ramach przekształconego zobowiązania, jest to bowiem pakiet i wariant o tych samych warunkach i wymogach co dotychczas realizowany, co zresztą wprost wynika z treści przepisu § 35 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego.
Zgodnie z treścią tego przepisu, rolnikowi, który od dnia 15 marca 2014 realizuje zobowiązanie rolno środowiskowe, może zostać przyznana płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna, jeżeli od dnia 15 marca kontynuuje podjęte zobowiązanie jako zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach pakietu wymienionego w par 4 ust 1.) pkt 4 w zakresie tożsamych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych - w przypadku, gdy dotychczas realizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach Pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000. Nie budzi wątpliwości Sądu, że po podjęciu zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2014 r. w ramach Pakietu nr 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 - wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 skarżący zamierza od 2015 r. kontynuować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w zakresie tożsamych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych. Zdaniem Sądu skarżący w niniejszej sprawie literalnie zastosował się do wskazanych wyżej warunków.
Trafnie też wskazuje skarżący, do czego już organ w odpowiedzi na skargę nie odniósł się, że stanowisko organów Agencji w niniejszej sprawie nieco kłóci się z treścią informacji dla beneficjentów, którzy rozpoczęli realizację zobowiązania w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" w latach 2011-2014 w zakresie dostosowania zobowiązań i przejść na zasady i warunki określone dla analogicznych pakietów w działaniu rolno-środowiskowo-klimatycznym, udostępnionej beneficjentom na stronach internetowych Agencji. Zgodnie z treścią tej Informacji beneficjenci, którzy rozpoczęli realizację działania "Program rolnośrodowiskowy" w roku 2014 w ramach PROW 2007-2013 mogą dostosować zobowiązania i przejść w 2015r. na zasady i warunki określone dla analogicznych pakietów w Działaniu rolno-środowiskowo-klimatycznym i Działaniu Rolnictwo ekologiczne w ramach PROW 2014-2020. W akapicie trzecim wskazano, że dostosowanie podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007- 2013 na zasady i warunki określone w ramach zobowiązań w ramach PROW 2014-2020, rolnik potwierdza poprzez zaznaczenie pola 20 na ostatniej stronie Wniosku o przyznanie płatności.
Zgodnie zaś z akapitem czwartym, w przypadku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego po 2011 roku w zakresie pakietu 1, pakietu 2, pakietu 3, pakietu 4, pakietu 5, pakietu 6 oraz pakiet 7 beneficjenci są zobowiązani do kontynuowania podjętego zobowiązania, gdyż wymogi w ramach tych pakietów wykraczają ponad wymogi podstawowe ustanowione dla nowego okresu programowania i pakiety te nie wymagają dostosowania do nowych ram prawnych. Z treści tych informacji nie sposób wywieść obowiązku "dostosowywania" realizowanego zobowiązania z pakietu m.in.
5. do odpowiedniego, analogicznego pakietu w programie rolno-środowiskowo-klimatycznym, poprzez jego wskazanie expressis verbis, przeciwnie wynika z tych zapisów, że wnioskodawca może kontynuować podjęte zobowiązanie w ramach tego pakietu i nie jest konieczne jak obecnie twierdzi Dyrektor POR w Rzeszowie, dostosowywanie do nowych ram prawnych, a to dlatego, co zresztą podkreśla się w w/w informacji, oficjalnym stanowisku Agencji, że wymogi w ramach tych dotychczasowych programów wykraczają ponad wymogi przewidziane dla nowego programu to jest zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego.
Niewątpliwie uczestnictwo w systemie płatności rolnośrodowiskowych jest dobrowolne i wiąże się z koniecznością przestrzegania określonych wymogów. Wnioskodawcy, składając coroczne wnioski, każdorazowo potwierdzają znajomość zasad przyznawania płatności danego rodzaju. Trzeba jednak zważyć, że przepisy regulujące materię płatności, zwłaszcza transformacji jednej płatności w drugą, a informacje/instrukcje udzielone w tym zakresie przez organ są niejednoznaczne. W niniejszej sprawie zamiar i wola przekształcenia w 2015 r. realizowanego dotąd zobowiązania rolnośrodowiskowego w zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne jest nazbyt oczywista i potwierdzona ostatecznie uznaniem przez organ korekty wniosku z 2015 r. przez zaznaczenie odpowiedniego checkboxu zawierającego stosowną informację/deklarację. Zgodnie z § 2 ust 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego podstawową przesłanką przyznania omawianej płatności jest spełnienie warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określonych w rozporządzeniu.
Niekwestionowane jest spełnienie przesłanek materialnoprawnych przez skarżącego a wątpliwym jest niespełnienie wymogów formalnych, proceduralnych, choć w kontekście całości wniosku na 2015 r. i dołączonych doń dokumentów także ta kwestia budzić zastrzeżeń nie powinna, zwłaszcza, co jak podkreślono na wstępie, nie było to kwestionowane przez Sąd przy poprzednim rozpoznaniu sprawy.
Z tych względów zaskarżona decyzja, jako naruszająca przepisy prawa procesowego związane z oceną materiału dowodowego tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co w konsekwencji prowadziło do naruszenia prawa materialnego art. 35 ust 1 pkt 4 w zw. z ust 2 pkt 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego poprzez jego niezastosowanie, podlega usunięciu z obrotu prawnego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.