Uzasadnienie
Odpowiadając na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o uiszczenie wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w kwocie 1500 zł J. G. wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych. Odpowiadając na kolejne wezwanie Sądu, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy również w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu oświadczyła, że wniosek podyktowany jest ciężką sytuacją materialną, niską emeryturą (960 zł) obciążoną dodatkowo egzekucją. Jako majątek wskazała dom o pow. 60 m- i nieruchomość rolną o pow. 0,82 ha, zaś jako majątek osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym - samochód marki Opel Ascona (rok produkcji 1985) i traktor. Zgodnie z oświadczeniem skarżąca nie posiada jakichkolwiek zasobów pieniężnych, tj. oszczędności, papierów wartościowych itp.
Sąd uznał te informacje za niewystarczające i zażądał od skarżącej dodatkowych danych obejmujących wysokość wydatków na utrzymanie, bardziej szczegółowych informacji na temat sytuacji życiowej, tj. ewentualnej pomocy w utrzymaniu od instytucji oraz osób trzecich, zobowiązaniach kredytowych, kosztach leczenia, dochodach z gospodarstwa rolnego oraz informacji na temat środków pieniężnych przekazanych córce na przechowanie. W odpowiedzi skarżąca wyjaśniła, że nie korzysta z jakiejkolwiek pomocy w codziennym utrzymaniu, nie ma zobowiązań kredytowych, nie osiąga dochodów z gospodarstwa rolnego. Kwota 190 000 zł została rozdysponowana; 54 000 zł otrzymały dzieci w postaci darowizny, pozostałą część pochłonęły wydatki na bieżące potrzeby rodziny i remont domu.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej P.p.s.a.- przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym tj. w takim o jaki wnioskuje skarżąca, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, iż zasadą jest, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199, art. 205, art. 214 P.p.s.a.). Zwolnienie z tego obowiązku powoduje uszczuplenie dochodów państwa, zatem jako odstępstwo od obowiązku ponoszenia kosztów może mieć miejsce tylko wówczas gdy zdobycie środków na pokrycie udziału w postępowaniu sądowym jest przez stronę obiektywnie niemożliwe. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie tego prawa, zaś przysługujące sądowi przyznawanie prawa pomocy zarówno w zakresie częściowym jak i całkowitym, nie ma charakteru swobodnego uznania lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku.
W szczególności do obowiązku sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i jego weryfikacja, wyważając przy tym interes ogółu (Skarbu Państwa) i słuszny interes jednostki (obywatela).
W niniejszej sprawie należy uznać, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uznając zawarte we wniosku oświadczenie skarżącej za niewystarczające do dokonania oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zobowiązano ją do udzielenia dodatkowych wyjaśnień i zobrazowania podanych faktów odpowiednimi dokumentami, między innymi potwierdzającymi rozchód kwoty 190.000 zł. W odpowiedzi skarżąca w piśmie z dnia 31 marca 2008r. wyjaśniła, że nie otrzymuje jakiejkolwiek pomocy od instytucji ani od osób trzecich, nie uzyskuje dochodów z gospodarstwa rolnego, nie posiada żadnych zobowiązań kredytowych. Trudna sytuacja materialna wynika z niskich przychodów w powiązaniu z wysokimi kosztami utrzymania. Odnośnie zaś wspomnianych wyżej środków pieniężnych skarżąca wyjaśniła, iż część z tej kwoty, tj. 54.000 zł małżonkowie przekazali w formie darowizn swoim dzieciom, " w pozostałej części pieniądze te rozeszły się na remonty bieżące wydatki nasze i naszej rodziny, np. szalunek domu, malowanie i wymiana podłóg, malowanie pomieszczeń".
Wyjaśnienia te budzą wątpliwości wziąwszy pod uwagę całokształt sprawy i eksponowane przez skarżących: skromny poziom życia i oszczędność oraz to, że mimo wezwania skarżąca nie przedłożyła dowodów na rozchód ww. kwoty np. choćby w postaci faktur za zakup materiałów budowlanych w związku z jakimkolwiek remontem. W aktach administracyjnych znajdują się faktury (10 sztuk) za wydatki mieszkaniowe poniesione w 2002r. przedłożone w postępowaniu administracyjnym, z których łączna kwota wydatków wynosi jedynie 3.300,86 zł. Twierdzenia skarżącej, iż wyżej wymienione oszczędności zostały między innymi przeznaczone na szalunek domu pozostają w sprzeczności z treścią protokołu oględzin nieruchomości należącej do skarżącej (akta administracyjne tom II k. 231) stwierdzającym, że zamieszkały budynek nie jest oszalowany, dołem ściany budynku pokryte są płytą pilśniową, budynek jest pobielony. Skarżąca nie podaje by jakiekolwiek środki pieniężne z niemałych oszczędności (przy uwzględnieniu darowizn na rzecz dzieci) przeznaczone zostały na wykończenie nowobudowanego budynku mieszkalnego, posadowionego na tej samej działce.
Remont jak w podanym w dodatkowym oświadczeniu zakresie, żadną miarą nie mógł pochłonąć tak wysokich środków. Skarżąca również bliżej nie sprecyzowała na jakiego rodzaju potrzeby rodziny zostały skonsumowane oszczędności. Biorąc pod uwagę wielokrotnie podkreślany, w tym również w skardze, nader skromny standard warunków życia skarżącej i jej rodziny, potwierdzony przez organy skarbowe w treści decyzji, będący jak zaznaczono wyborem przez małżonków opcji polegającej na systematycznym gromadzeniu funduszy dla przyszłych pokoleń, nie sposób dać wiarę wyjaśnieniom o rozdysponowaniu całej kwoty oszczędności, gromadzonych przy dużych wyrzeczeniach w ciągu całego okresu zawodowego, z uwagi na brak jakichkolwiek dowodów na jej rozchód. Skarżąca i jej mąż pomimo niskich świadczeń emerytalnych nie korzystają z pomocy osób trzecich lub instytucji, nie mają zaciągniętych żadnych zobowiązań, przy czym jak podano nie osiągają już dochodów z gospodarstwa rolnego.
Pomimo wezwania nie zostały wyszczególnione rodzaj wydatków i kwoty pieniężne związane z kosztami codziennego utrzymania. Co do zasady ubiegający się o pomoc powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania i dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc.
W takiej sytuacji należy uznać, że skarżąca nie spełniła przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Podkreślić należy, że w przypadku uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.