Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 stycznia 2022 r. nr SKO.4140.193.2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu (dalej: SKO, organ odwoławczy) utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] (dalej organ I instancji) z dnia [...] października 2021 r. nr [...] wydane wobec O. S.A. z siedzibą w W. (dalej: Spółka, Strona) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r.
Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] maja 2021 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Strony (datowany na dzień [...] kwietnia 2021 r.) o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. wraz z oprocentowaniem powstałej w związku z uchyleniem w dniu [...] listopada 2015 r. przez SKO decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. [...] i umorzeniem postępowania w sprawie określenia Spółce wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. z uwagi na fakt, że w jego ocenie, w przedmiotowej sprawie nie występuje podatek nadpłacony ani nienależnie pobrany w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.; dalej: O.p.).
Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły nadpłata ani nienależnie zapłacony podatek, gdyż Spółka zobowiązana była do uiszczenia kwoty 178.091,00 zł na podstawie decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia [...] października 2014 r., która pozostaje w obrocie prawnym jako ostateczna.
W ocenie organu I instancji uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] nie wyeliminowało z obrotu prawnego drugiej decyzji o tej samej treści i nie ma wpływu na istnienie zobowiązania podatnika w podatku od nieruchomości w zakresie budowli-linii kablowych ułożonych w kanalizacji kablowej za 2009 r., w kwocie [...] zł, które wynika z pozostającej w obrocie decyzji z dnia [...] października 2014 r.
Zdaniem organu I instancji Spółka dokonała wpłaty z tytułu obciążającego ją wymaganego zobowiązania podatkowego i nie występuje tu podatek nadpłacony ani nienależnie pobrany w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 O.p. dlatego wniosek o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. wraz z oprocentowaniem należało uznać za bezzasadny.
Spółka nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu z dnia [...] maja 2021 r. i wniosła na nie zażalenie, po rozpatrzeniu którego SKO postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. nr [...] uchyliło w całości postanowienie organu I instancji z dnia [...] maja 2021 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. nr [...] organ I instancji ponownie odmówił Spółce wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r.
Powołując się na art. 79 § 2 O.p. organ wskazał, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy przewidują inny tryb zwrotu podatku.
Organ wyjaśnił, że stosownie do art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
W ocenie organu konsekwencją upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku za 2009 r. jest również wygaśnięcie prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty za ten rok. Złożenie wniosku po terminie nie może doprowadzić do wszczęcia postepowania podatkowego w tym zakresie.
Organ podkreślił, że wniosek o zwrot nadpłaty datuje się na dzień 27 kwietnia 2021 r. (data wpływu do organu 4 maja 2021 r.) r. Z kolei termin przedawnienia w podatku od nieruchomości za 2009 r., ciążącego na Spółce upłynął z dniem 31 grudnia 2014 r.
Pismem z dnia [...] listopada 2021 r. Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie.
Spółka podniosła, że decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. SKO uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] grudnia 2014 r. i umorzyło postępowanie w sprawie określenia Spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. W ocenie Spółki w opisanej sytuacji obowiązuje deklaracja złożona przez nią w 2009 r. co oznacza, że kwota jaka została zapłacona ponad to, co Spółka wskazała w deklaracji stanowi nadpłacony podatek, gdyż deklaracja podatkowa uzyskała walor "niepodważalności".
W ocenie Spółki organ podatkowy powinien dokonać zwrotu nadpłaty obejmującej dokonana wpłatę ponad to co wynika z deklaracji złożonej za 2009 r.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] SKO utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] października 2021 r.
W uzasadnieniu postanowienia SKO wskazało, że ustawowy termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2009, ciążącego na Spółce z tytułu posiadania nieruchomości na terenie Gminy [...] upływał z dniem 31 grudnia 2014 r. (art. 79 § 2 O.p.).
Organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 70 § pkt 2 O.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności (art.70 § 7 pkt 2 O.p.).
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu [...] lutego 2015 r. Spółka złożyła skargę na decyzję SKO z dnia [...] grudnia 2014 r. [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2014 r., nr [...], w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2009. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 219/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 10 grudnia 2014 r. SKO. 140.205.2014.
W ocenie organu, uwzględniając także okres zawieszenia biegu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania wynikły ze względu na zaskarżenie decyzji do sądu administracyjnego, wniosek podatnika z dnia 27 kwietnia 2021 r. o zwrot nadpłaty (data wpływu do organu 4 maja 2021 r.) należało uznać jako złożony po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Od powyższego postanowienia SKO Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Rzeszowie, zarzucając naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 w zw. z art. 165a oraz w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy organ błędnie uznał, że w sprawie znajdzie zastosowanie art. 79 § 2 O.p., co miałoby skutkować wygaśnięciem prawa do zwrotu nadpłaty, podczas gdy przepis ten nie ma zastosowania w sprawie, gdyż zwrot nadpłaconego podatku stanowi czynność materialno-techniczną.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi Strona podtrzymała dotychczas prezentowane stanowisko.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje:
Skarga jest uzasadniona i musi skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia i postanowienia wydanego przez organ I instancji. W sprawie organy, zarówno I jak i II instancji, nieprawidłowo zinterpretowały prawo procesowe, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący wnioskiem zwrócił się do organu I instancji – Wójta Gminy [...] o " zwrot nadpłaty podatku od nieruchomości". Organy obu instancji odmawiając wszczęcia postepowania, a następnie utrzymując to rozstrzygniecie w mocy wskazały, że nie istnieje nadpłata w tym podatku po stronie skarżącego, a ponadto powołały się na przepis art. 79 § 2 o.p. przewidującego termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku.
Stanowisko to jest nieprawidłowe. Organy procedując w sprawie nie rozróżniły instytucji zwrotu nadpłaty podatku od instytucji stwierdzenia nadpłaty podatku, a to z kolei miało wpływ na błędne przyjęcie upływu terminu do złożenia wniosku o zwrot podatku.
W przepisach poświęconych nadpłacie w podatku i instytucjom regulującym jej zwrot (dział II rozdział 9 o.p. art. 72 i następne) uregulowana została instytucja nadpłaty podatku i sposoby jej dochodzenia, jak wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku oraz zwrot samej nadpłaty podatku. Instytucja wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku została uregulowana w treści przepisu art. 75 par.1 o.p., który stanowi, że jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku lub wysokość pobranego podatku może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Instytucja ta dotyczy zatem takich sytuacji, gdy kwestia zasadności bądź wysokości podatku jest sporna. W ramach tego postępowania organ rozstrzyga, czy podatek jest należny w ogóle, bądź w pobranej lub zapłaconej wysokości. Można wskazać, że oprócz sytuacji, gdy podatek został pobrany przez płatnika będzie to dotyczyło nie rozstrzygniętych decyzją podatkową stanów faktycznych związanych z zapłatą podatku w formie samo obliczenia.
W postepowaniu tym przedmiotem rozstrzygnięcia jest kwestia stwierdzenia prawa do zwrotu i jego wysokości.
Postępowania takie nie mogą toczyć się odnośnie tych zobowiązań podatkowych, co do których została wydana decyzja podatkowa określająca bądź ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego. W tego typu sytuacjach ten tryb postepowania – stwierdzenia nadpłaty nie będzie miał zastosowania, a podatnik, chcąc uzyskać korzystne dla siebie rozstrzygniecie musi zmierzać do wydania decyzji wzruszającej decyzję statuującą jego pozycję podatkowoprawną. Bez jej wzruszenie w pożądanym przez siebie kierunku nie może on dochodzić ewentualnie nadpłaconego podatku.
W przedmiotowej sprawie, jak wynika ze zgromadzonych w aktach pism procesowych zostały wydane decyzje podatkowe określające skarżącej podatek za 2009 rok. Jak wynika z uzasadnienia decyzji SKO w [...] w sprawie została wydana decyzja Wójta Gminy [...] z dnia 23 października 2014 roku, która została utrzymana w mocy decyzją SKO w [...] z dnia 10 grudnia 2014 r. (nr SKO.4140.205.2014).
Decyzja ta miała zostać zaskarżona do WSA w Rzeszowie, a ten wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2015 r. decyzję SKO uchylił.
Kwota podatku od nieruchomości w wysokości wynikającej z ostatecznej decyzji została przez podatnika wpłacona w całości.
Jak wynika z wniosku skarżącej (brak jest odpowiednich dokumentów w aktach sprawy) decyzją z dnia [...] listopada 2015 roku SKO w [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2014 r, (?) znak [...] i umorzyło postepowanie w sprawie określenia spółce wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. W sprawie brak jest informacji, kiedy przedmiotowa decyzja została skarżącej doręczona.
Zakładając, że informacja zawarta we wniosku jest prawdziwa i decyzja Wójta Gminy [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości została uchylona, to wówczas wysokość tego podatku musi być określana na podstawie złożonej przez podatnika deklaracji. Brak jest podstaw do prowadzenia postępowania o stwierdzenie nadpłaty w podatku, a organ miał obowiązek dokonać zwrotu podatku zapłaconego wysokości przekraczającej podatek zadeklarowany w deklaracji za rok 2009.
Kwestia ta znajduje swoje uzasadnienie w treści przepisu ar.77 § 1 pkt 3 o.p. Stanowi on,że nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności decyzji – jeżeli w związku z jej uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji nie wystąpił obowiązek wydania nowej decyzji.
Z taką sytuacją, jak się wydaje mamy do czynienia w sprawie niniejszej, na co wskazuje fakt deklarowanego w uzasadnieniu wniosku o zwrot nadpłaty umorzenia postępowania po uchyleniu decyzji organu I instancji, czego organy nie kwestionowały.
Jeżeli zatem podatnik zapłacił podatek w wysokości określonej w decyzji, która następnie została uchylona lub stwierdzono jej nieważność, to różnica podatku wynikającego z tej decyzji i podatku zadeklarowanego stanowi nadpłatę podlegająca zwrotowi bez konieczności wszczynania postępowania o stwierdzenie nadpłaty.
Chodzi bowiem w tym przypadku o zwrot nadpłaty podatku.
W tej sytuacji nie będzie miał zastosowania przepis art. 79 § 2 o.p. regulujący prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku ale przepis art. 80 § 1 o.p. regulujący prawo do zwrotu nadpłaty podatku. Stanowi on, że prawo do zwrotu nadpłaty podatku wygasa po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin jego zwrotu. Termin zwrotu podatku określony został w powołanym powyżej przepisie art. 77 § 1 pkt 3 o.p. (odnośnie sytuacji zaistniałej w sprawie aktualnie rozpatrywanej.).
Jak już powyżej wskazano w sprawie brak jest dokumentów pozwalających na nie budzące wątpliwości ustalenie daty w jakiej została wydana decyzja uchylająca decyzje Wójta Gminy Lubaczów określająca wysokość podatku, do której zastosował się podatnik po uzyskaniu przez nią statusu decyzji ostatecznej, a to od tej daty liczyć trzeba termin, o którym mowa w art. 80 § 1 o.p. znajdujący zastosowanie w sprawie.
Istotne jest czy weszła on do obrotu prawnego i kiedy. Ustalenie tych okoliczności będzie obowiązkiem organu I instancji, który w zależności od dokonanych ustaleń rozważy przedawnienie prawa do zwrotu nadpłaty podatku z uwzględnieniem powyżej wskazanych przepisów, a wiec w oderwaniu od regulacji z art. 79 par.2 o.p.
Nie ustalenie tych okoliczności, wynikłe z błędnej interpretacji art. 79 § 2 o.p. stanowiło o brakach w postępowaniu, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak samo należy ocenić nie rozważenie przepisu art. 80 § 1 o.p. Organy nie rozważyły wszystkich istotnych okoliczności w sprawie. Ponieważ w przypadku przyjęcia, że przesłanka z art. 80 § 1 o.p. nie została zrealizowana konieczne będzie dokonanie zwrotu nadpłaty podatku sąd uchylił nie tylko decyzję organu I instancji ale też decyzję ja poprzedzającą.
Podstawą orzeczenia sądu są przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i 135 ppsa. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 ppsa. W ich skład wchodzą koszty zastępstwa procesowego (480 zł), zwrot wpisu (100 zł.) i opłaty skarbowej od przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa (17 zł).