Wyrok WSA w Rzeszowie z 28 września 2023 r., I SA/Rz 252/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 28 września 2023 r. spraw ze skarg W.K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia - 16 lutego 2023 r., nr SKO.4141/11/2022 - 22 marca 2023 r., nr SKO.4141/20/2022 w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2021 i 2022 rok 1) uchyla zaskarżone decyzje, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego W.K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skład

Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./
sekr. sąd. Sabina Długosz protokolant

Uzasadnienie

Prezydent Miasta Rzeszowa decyzjami z dnia 15 grudnia 2021r. i 19 stycznia 2022r. ustalił dla A. K. i W. K. podatek od nieruchomości:

-za rok 2021 w wysokości 330 złotych – decyzja nr FN-W.3120.4.2445.2021.09,

• za rok 2022 w wysokości 357 złotych – decyzja nr FN-W.3120.4.110.2022.09

Prezydent Miasta Rzeszowa dokonując ustaleń stanowiących podstawę wymierzonego podatku przyjął, że Pani A. K. i Pan W. K. są współwłaścicielami nieruchomości w postaci działek o numerach:

• [...] – tereny mieszkaniowe "b" o powierzchni 78 m2,
• [...] – tereny mieszkaniowe "b" o powierzchni 406 m2,
• [...] – tereny mieszkaniowe "b" o powierzchni 4 m2,
• [...] – tereny mieszkaniowe "b" o powierzchni 86 m2,
• [...] - tereny mieszkaniowe "b" o powierzchni 36 m2,

Ponadto ustalił, że na działce [...] posadowiony jest jednokondygnacyjny budynek mieszkalny o powierzchni zabudowy wynoszącej 193 m2.

Organ oparł się na zawiadomieniu o zmianie danych ewidencji gruntów i budynków nr [...] z dnia 4 stycznia 2018r. z którego wynika, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w R. o sygn. akt [...] z dnia 4 sierpnia 2017r., podatnicy nabyli poprzez zasiedzenie prawo własności działek [...], [...],[...] oraz [...] położonych w obrębie [...] Z. w R. Organ wydając decyzje przyjął, że podatnicy są właścicielami wykazanych nieruchomości i jako tacy są zobowiązani do zapłaty podatku. Organ wskazał przy tym na tożsamość sytuacji prawnej właściciela nieruchomości oraz posiadacza samoistnego nieruchomości, gdyż zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opatach lokalnych są oni zobowiązani do uiszczenia należności publicznoprawnej przy czym w sytuacji współwłasności, czy współposiadania odpowiedzialność taka jest solidarna.

Organ dokonał obliczenia wysokości podatku przyjmując stawki za metr kwadratowy budynku mieszkalnego oraz metr kwadratowy powierzchni gurtów pozostałych. Od powyższych decyzji odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie złożył podatnik W. K., który zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez brak ustalenia osób co do których zostało ustalone zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2021, a ponadto odnośnie podatku za rok 2022 zarzucił:

• brak wszczęcia postępowania podatkowego i brak umożliwienia wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji,
• przeprowadzenia dokładnych i wyczerpujących czynności dowodowych w sprawie,
• zamieszczenia w decyzji konkretnego, zindywidualizowanego i pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Stawiając powyższe zarzuty odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie spraw do ponownego rozpatrzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie decyzjami z dnia 16 lutego 2023r. (sygn. SKO.4141/11/2022) i 22 marca 2023r. (sygn. SKO.4141/20/2022) utrzymało w mocy zaskarżone decyzje.

Organ wskazał na niebudzące w jego mniemaniu ustalenia, że Pan W. K. i Pani A. K. byli w obydwu objętych opodatkowaniem latach współwłaścicielami budynku mieszkalnego o powierzchni 164 m2 oraz gruntów pozostałych o pow. 0,0610 h. W jego ocenie uzasadniało to wymiar podatku w takiej wysokości jak ustalił to organ I instancji. Organ powołał się, że podstawą wymiaru podatku, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, a organy podatkowe muszą je uznawać w postępowaniu podatkowym. W przedmiotowej sprawie z załączonych do akt dokumentów w postaci wypisu z ewidencji gruntów i budynków wynika, że powierzchnia gruntów jak i budynków jest taka jak ustalił to organ I instancji.

Organ uznał że niezasadne są również zarzuty stricte formalne, dotyczące prowadzenia postępowania podatkowego w obydwu przypadkach, a wszystkie gwarancje procesowe zawarte w tych przepisach zostały przez organ dotrzymane, zaś uzasadnienie decyzji za rok 2021 w sposób wyczerpujący przedstawia uwarunkowania prawne faktyczne jej wydania, co ma też znaczenie dla wymiaru podatku w roku 2022.

Powyższe decyzje jednobrzmiącymi skargami do WSA w Rzeszowie zaskarżył Pan W. K., który zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez nieprawidłowe ustalenie, że podatnicy A. K. i W. K. byli współwłaścicielami opodatkowanych gruntów podczas gdy w rzeczywistości byli oni współposiadaczami samoistnymi opodatkowanych gruntów. Wskazał w szczególności, że działka nr [...] w ewidencji gruntów prowadzonych przez Prezydenta Miasta Rzeszowa miała powierzchnię nie 36 m2, a 4 m2 i tylko w tym zakresie był przedmiotem współwłasności podatkowej. Różnica w wielkości działki czyli 32m2 znajdowała się w posiadaniu samoistnym podatników.

W ocenie skarżącego są to kwestie bardzo istotne, gdyż należy rozróżnić opodatkowanie właściciela czy też współwłaściciela gruntów od opodatkowania współposiadacza.

Ponadto skarżący podniósł dalsze zarzuty naruszenia prawa procesowego, a to brak wszczęcia postępowania podatkowego i umożliwienia stanom wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji za rok 2022, a także brak przeprowadzenia dokładnych i wyczerpujących czynności wyjaśniających i dowodowych w sprawie.

Zarzucił także brak wystraczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego w zaskarżonych decyzjach.

Stawiając powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postepowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skargi są uzasadnione i z uwagi na rodzaj uchybienia, jakiego dopuścił się organ odwoławczy muszą skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji.

Rodzaj uchybienia mógł mieć bowiem istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Organ podatkowy wydając decyzje w przedmiocie opodatkowania podatkiem od nieruchomości w myśl art. 21 ust. 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne jest związany zapisami wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków, co do wielkości poszczególnych działek podlegających opodatkowaniu i sposobu ich użytkowania. W przedmiotowej sprawie organ był w posiadaniu, co podkreślono już w decyzji organu I instancji, w posiadaniu zawiadomienia o zmianie danych w ewidencji gruntów i budynków z dnia 4 stycznia 2018r., w którym określono powierzchnię działki [...] jako 0,0036ha. Informacja ta znalazła potwierdzenie w wypisie z rejestru gruntów z dnia 4 listopada 2021r., w których powierzchnię tej działki określa w taki sam sposób czyli na 36m2.

Jednocześnie organ dysponował postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z dnia 4 sierpnia 2017r. sygn. akt [...], z którego wynikało (pkt II postanowienia), że działka ewidencyjna nr [...] o pow. 1.2278ha dzieli się na działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 1,2274 h i nr [...] o pow. 0,0004ha. To właśnie postanowienie miało być podstawą dokonania zawiadomienia z daty 4 stycznia 2018r.

Skonfrontowanie tych dwóch dokumentów prowadzi do wniosku, że inaczej została ujęta powierzchnia działki nr [...] w postanowieniu Sądu (4m2), zaś inaczej ujęto ją w ewidencji gruntów i budynków (36m2).

Jakkolwiek organ związany jest ewidencją gruntów i budynków to jednak wobec występujących istnych rozbieżności między tymi dwoma dokumentami powinien ją wyjaśnić, tak aby ustalając podstawę opodatkowania przyjąć prawdziwe dane. Jest to w przedmiotowej sprawie tym bardziej istotne, że jak wynika z dokumentu w postaci postanowienia Prezydenta Miasta Rzeszowa z daty 13 września 2023r. (znak [...]), które to zostało dołączone do pisma uczestniczki A. K. z daty 25 września 2023r. - organ ewidencyjny miał dokonać w dniu 17 listopada 2022r. aktualizacji (sprostowania) powierzchni i granic działek [...]/1 i [...]powstałych w wyniku podziału działki [...] zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 4 sierpnia 2017r. i działka ta ma mieć aktualnie w tej ewidencji pow. 0,0004ha.

Informacja ta wynikająca z dokumentu urzędowego dopuszczonego jako dowód w sprawie na rozprawie w dniu 28 września 2023r., wskazuje iż ewidencja została sprostowana, a jej zapisy korelują aktualnie ze sposobem podziału działki [...] dokonanym przez Sąd Rejonowy w R. W takiej zaś sytuacji inna byłaby podstawa opodatkowania w tym zakresie, inna byłaby powierzchnia działki podlegająca opodatkowaniu.

Należy przy tym zauważyć, że dane w ewidencji miały zostać sprostowane, a więc zmiana taka miałaby charakter wiążący od chwili zmiany pierwotnej (ex tunc).

Błędne ustalenie dotyczące powierzchni tej działki stanowi wystarczającą przyczynę do uchylenia zaskarżonych decyzji. Nie będzie wystarczającym do podjęcia innego rozstrzygnięcia wytłumaczenie, że powierzchnia 32m2 gruntu pozostają w posiadaniu samoistnym podatników, gdyż jeżeli rzeczywiście miałoby tak być, że władają oni jeszcze jako samoistni posiadacze takim obszarem gruntu, to należałoby ustalić na jakiej działce ten grunt się znajduje, skoro nie może być on w graniach działki [...], mającej powierzchnię 4m2. Ustalenie taki musiałoby być dokonane przez organ podatkowy.

W oparciu o ustalenia podatku od nieruchomości z tytułu posiadania samoistnego gruntu wymaga przy tym także całego szeregu dalszych ustaleń wynikających z przeprowadzanego postępowania dowodowego, a sprowadzających się do wykazania że podatnicy nie będąc właścicielami gruntu w rzeczywistości władają nim jak właściciele czyli wykonują akty charakterystyczne dla władzy właściciela. Takie ustalenia musiałyby być dokonane przed organem podatkowym.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ po pierwsze dokona ustaleń czy rzeczywiście takie sprostowanie zostało dokonane i jaki jest aktualny stan ewidencji odnoście taj działki oraz w przypadku dokonania określi datę uzyskania mocy prawnej przez ten wpis dla postępowania podatkowego.

Po drugie w sytuacji ustalenia, że działka ma powierzchnię 4 m2 zaś podatnicy wskazywaliby na władanie w charakterze właściciela dalsza powierzchnia 32 m2 organ ustali na jakiej działce to władanie miało występować i czy rzeczywiście nosiło znamiona posiadania samoistnego.

Z tych względów wobec braku niebudzących wątpliwości ustalenia w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości w części dotyczącej gruntu, Sąd w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje.

Podstawą orzeczenia o kosztach jest przepis art. 200 p.p.s.a., zaś w ich skład wchodzi zwrot uiszczonego wpisu sądowego.