Uzasadnienie
Skarżący R. D., wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając zgłoszone żądanie podał na urzędowym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku dla własnego utrzymania. Wskazał, że posiada budynek handlowy o pow. 140 m2 i wartości 350 000 zł. oraz nieruchomość rolną o pow. 0,15 ha i wartości 70 000 zł. Z prowadzonej działalności gospodarczej w maju 2017 r. poniósł stratę w wysokości 9 136,32 zł.
W związku z brakiem dostatecznych informacji o rzeczywistym stanie majątkowym wnioskodawcy, referendarz sądowy zwrócił się do Skarżącego z wezwaniem o złożenie dodatkowego oświadczenia i przedłożenia określonych dokumentów. Wezwanie zostało doręczone do Skarżącego w dniu 13 września 2017 r., a następnie pominięte milczeniem.
Postanowieniem z dnia 29 września 2017 r., I SA/Rz 270/17 referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Uzasadniał, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Wezwany natomiast w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.) do przedłożenia dokumentów i złożenia wyjaśnień – nie ustosunkował się do treści wezwania. Między innymi nie opisał stanu rodzinnego, dochodów i źródeł utrzymania. Nie określił również przedmiotu prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie referendarza, milczenie Skarżącego w takiej sytuacji należy potraktować, jako odmowę ujawnienia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej, uniemożliwiając tym samym ustalenie istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy.
Skarżący wniósł sprzeciw wobec odmowy udzielenia prawa pomocy, nie zawarł w nim jednak jakichkolwiek zarzutów przeciwko wydanemu postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Po myśli art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.ps.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przesłanki przyznania prawa pomocy określa art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, częściowe prawo pomocy adresowane jest do osoby, która udowodni, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
W ocenie Sądu postanowienie referendarza jest prawidłowe. Analiza sytuacji finansowej i majątkowej Skarżącego prowadzi bowiem do wniosku, że nie spełnia on przesłanek do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Za słuszne Sąd uznaje stanowisko referendarza, że milczenie Skarżącego odnośnie złożenia wyjaśnień i przedłożenia dokumentów potraktować należy, jako odmowę ujawnienia jego rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej.
Na niekorzyść Skarżącego, w kontekście pozytywnego załatwienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy przemawia również podniesiona przez referendarza okoliczność braku wykazania miejsca jego zamieszkania, wydatków mieszkaniowych, stanu rodzinnego, stanu rachunków bankowych i wysokości osiąganego dochodu, posiadanych pojazdów mechanicznych, a także przedmiotu, zakresu i miejsca prowadzonej działalności gospodarczej.
Skoro zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, to podmiot domagający się, aby koszty te zostały przerzucone w ramach prawa pomocy na Skarb Państwo, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli musi liczyć się z tym, że tylko szczególna i wyjątkowo trudna sytuacja majątkowa może uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy osobie odmawiającej ujawnienia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej, uniemożliwiając tym samym ustalenie istnienia przesłanek warunkujących jej przyznanie - pozostawałoby w rażącej sprzeczności z ideą instytucji prawa pomocy rozumianej, jako "prawo ubogich".
Mając powyższe na względzie uznano, że w związku z brakiem możliwości uzyskania od Skarżącego dodatkowych informacji, o które był wzywany, nie może dokonać prawidłowej oceny jego możliwości płatniczych.
Działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a, Sąd utrzymał zaskarżone postanowienie referendarza sądowego w mocy.