Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 lipca 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił T. S. przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2017 r.
Wyrokiem z dnia 7 listopada 2017 r. WSA oddalił skargę T. S., a następnie na jego żądanie sporządził uzasadnienie tego orzeczenia. We wniosku tym skarżący zawarł jednocześnie żądanie przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2017 r. sygn. I SA/Rz 275/17, referendarz sądowy w pkt I. zmienił postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 19 lipca 2017 r. i przyznał T. S. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 7 listopada 2017 r., w pkt II. oddalił wniosek w pozostałam zakresie.
W sprzeciwie na powyższe postanowienie T. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy określonych w art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.).
Według art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Podkreślenia wymaga, że ponownie złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata - należy rozpatrzyć na podstawie art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z treścią tej regulacji: postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Regulacja ta pozwala zatem na uchylenie lub zmianę orzeczenia, wskutek zmiany okoliczności sprawy.
Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. II OZ 132/14).
Sąd przychyla się do stanowiska referendarza sądowego, że w sytuacji T. S. nastąpiły zmiany, które uzasadniają zmianę wydanego uprzednio postanowienia w zakresie prawa pomocy. W konsekwencji referendarz prawidłowo uznał, że należało zmienić ww. postanowienie z dnia 19 lipca 2017 r. i przyznać skarżącemu częściowe prawo pomocy - obejmujące zwolnienie go od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Sąd podziela również argumentację referendarza zawartą w objętym sprzeciwem postanowieniu, że skarżący nie zdołał wykazać spełnienia ustawowych przesłanek, skutkujących uwzględnieniem jego wniosku w zakresie całkowitym. Do sprzeciwu nie dołączono żadnego nowego materiału dowodowego. Co więcej, w uzasadnieniu sprzeciwu nie podano żadnych konkretnych i rzeczowych argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku w zakresie całkowitym.
W ocenie Sądu, referendarz sądowy wyciągnął prawidłowe wnioski z przeprowadzonej analizy – "dość skąpej" dokumentacji - przedłożonej przez skarżącego (a dotyczącej jego stanu materialno-bytowego) i w konsekwencji trafnie w pkt II. oddalił wniosek w pozostałym zakresie, tj. prawo pomocy w zakresie całkowitym.
Niezależnie od powyższego należy również zauważyć, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 165 i art. 260 § 1 oraz § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.