Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] kwietnia 2022 r., nr [...], Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (Agencja dalej zwana ARMiR), po rozpatrzeniu zażalenia A. G. (zwanej dalej skarżącą), na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w S. z [...] marca 2022 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia skarżącej terminu na złożenie wniosku transferowego o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2019, w przypadku śmierci rolnika, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, w dniu 20 grudnia 2021 r., do Biura Powiatowego ARMiR w K. wpłynął wniosek transferowy skarżącej o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2019, w przypadku śmierci rolnika, po zmarłym (w dniu [.] lutego 2020 r.) S. L. Do wniosku dołączone zostały: prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia, między innymi przez skarżącą, spadku po zmarłym S. L. (postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [.] października 2020 r., prawomocne od 31 października 2020 r.), kopia wniosku o wpis do ewidencji producentów, a także oświadczenia pozostałych współspadkobierców o wyrażeniu zgody na wstąpienie w prawa spadkodawcy i przyznanie skarżącej płatności ONW za 2019 r.
Wraz z opisanym wyżej wnioskiem skarżąca wystąpiła o przywrócenie jej terminu do złożenia wniosku transferowego o przyznanie płatności ONW na 2019 r., w przypadku śmierci rolnika.
Wnioski skarżącej przekazane zostały, zgodnie z właściwością, Kierownikowi Biura Powiatowego ARMiR w S. Organ ten, rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku transferowego o przyznanie płatności ONW, w przypadku śmierci rolnika stwierdził, że zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 364 z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem) w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania płatności ONW, płatność ONW przysługuje jego spadkobiercy, jeżeli użytki rolne, które były objęte wnioskiem o przyznanie płatności ONW, były w posiadaniu rolnika lub jego spadkobiercy w dniu 31 maja roku, w którym został złożony ten wniosek.
W myśl zaś § 7 ust. 2 tego aktu w przypadku, o którym mowa w ust. 1, spadkobierca rolnika wstępuje do toczącego się postępowania na jego miejsce na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Jak stanowi zaś § 7 ust. 10 rozporządzenia, termin ten nie podlega przywróceniu.
Zmarły rolnik wniosek o przyznanie mu płatności na 2019 r. złożył 10 kwietnia 2019 r. Jego zgon nastąpił natomiast [.] lutego 2020 r., jeszcze przed doręczeniem mu decyzji w przedmiocie wnioskowanych przez niego płatności.
Skarżąca wniosek transferowy złożyła 20 grudnia 2021 r., a więc przekraczając zakreślony przez § 7 ust. 2 rozporządzenia termin o jeden rok i trzy tygodnie. Czynność bowiem, dla której to termin został przez skarżącą uchybiony, winna była być dopełniona do 28 listopada 2020 r.
Organ zaznaczył, że do terminu przewidzianego na złożenie wniosku transferowego nie wlicza się okresu od 14 marca do 24 maja 2020 r., a wynika to z art. 15 zzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.), a także art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875 z późn. zm.).
W związku z powyższym, powołując się w szczególności na § 7 ust. 10 rozporządzenia, Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w S., odmówił przywrócenia wnioskowanego przez skarżącą terminu.
W zażaleniu na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARMiR z [...] marca 2022 r. skarżąca zwróciła się do organu II instancji o jego uchylenie i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego stwierdziła, że spełniła wszystkie warunki, o których mowa w art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.), a wynika to z tego, iż wykazała, że ze względu na utrudnienia związane z pandemią, nie mogła złożyć wniosku w terminie.
Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARMiR, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ II instancji podzielił w całości stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARMiR. Według niego siedmiomiesięczny termin do złożenia wniosku transferowego, upływający 16 września 2020 r., winien być przedłużony o 71 dni, tj. o okres zawieszenia jego biegu, na podstawie regulacji pandemicznych, zamykający się datami od 14 marca do 23 maja 2020 r. Tak więc wniosek winien był zostać złożony do 27 listopada 2020 r.
Końcowo organ II instancji podkreślił, że termin, przywrócenia którego skarżąca się domaga, jest terminem prawa materialnego, dlatego też w tym wypadku nie znajdują zastosowania regulacje procesowe, w szczególności art. 58 § 1 i § 2 K.p.a., na który skarżąca się powołuje.
Wnosząc skargę na postanowienie Dyrektora Podkarpackiego Oddziału regionalnego ARMiR, skarżąca wystąpiła o jego uchylenie, a także uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
W jej uzasadnieniu stwierdziła, że 14 marca 2020 r. został ogłoszony stan zagrożenia epidemicznego, a 20 marca 2020 r. stan epidemii. Z tego względu uznała swoją skargę za zasadną.
Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARMiR, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Przedmiotem skargi w niniejszym przypadku było postanowienie odmawiające przywrócenia skarżącej terminu, do złożenia przez nią wniosku transferowego, koniecznego do uzyskania, jako spadkobiercy, płatności przysługującej zmarłemu rolnikowi. Skarżąca domagając się tego wskazywała na brak winy po swojej stronie w uchybieniu tego terminu, do którego odnosi sią art. 58 K.p.a. Organ tymczasem odmówił uwzględnienia wniosku skarżącej stając na stanowisku, iż uchybiony przez nią termin nie podlega przywróceniu.
Kwestionując zgodność z prawem postanowienia o odmowie przywrócenia terminu skarżąca podkreśliła, iż wskazała na to, że spełniła wszystkie konieczne warunki do tego, wskazane w art. 58 K.p.a., aby jej wniosek został uwzględniony.
Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że odpowiada ono prawu i jako takie nie może być kwestionowane. Organ zasadnie bowiem stwierdził, że termin, którego przywrócenia skarżąca się domaga, nie podlega przywróceniu, co wynika z jego charakteru, a także regulacji § 7 ust. 10 rozporządzenia.
W tym zakresie zauważyć należy, że przepisy prawa dzielą się na przepisy prawa materialnego i procesowego. Te pierwsze odnoszą się do praw i obowiązków stron, regulując je w odpowiedni sposób, a także normują stosunki między nimi. Drugie zaś (przepisy prawa formalnego, inaczej zwane procesowymi czy proceduralnymi) odnoszą się zaś do trybów, procedur, w ramach których organy stosują regulacje materialnoprawne, a strony dochodzą swych uprawnień.
W kontekście okoliczności przedmiotowej sprawy i dotyczących je regulacji stwierdzić należy, że przepisy z kategorii materialnoprawnych to te, dotyczące wnioskowanych płatności, warunków ich przyznania, jak również zasad ich transferu, na wypadek śmierci występującego o nie rolnika. Regulacje prawa formalnego stanowią zaś te unormowania, odnoszące się do sposobu procedowania organu w tym zakresie. Do tych zalicza się przepisy K.p.a.
Co do zasady przywróceniu podlegają jedynie terminy prawa formalnego i do tych to kwestii odnosi się właśnie przywoływany przez skarżąca art. 58 K.p.a. Wynikających z tego przepisu zasad i reguł nie można jednak odnosić do terminów prawa materialnego, których, co do zasady, nie reguluje K.p.a.
Zgodnie z art. 1 K.p.a., ustawa ta reguluje bowiem postępowanie, we wskazanych w pkt 1-4 sprawach, a jedynie wyjątkowo, wskazane wyczerpująco w pkt 5 art. 1 K.p.a., zagadnienia materialnoprawne, obejmujące nakładanie kar administracyjnych. Rozszerzenie zakresu zastosowania regulacji K.p.a., poza materię procesową, choć ograniczone przedmiotowo, nie obejmuje terminów prawa materialnego.
W niniejszej sprawie skarżąca bez wątpienia uchybiła terminowi, który ze swej istoty ma przede wszystkim materialnoprawny charakter. Wstąpienie w prawa zmarłego rolnika, zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia, warunkowane jest bowiem złożeniem wniosku w tym przedmiocie. Wniosek ten winien być złożony w zakreślonym na to terminie o charakterze prekluzyjnym, którego dochowanie determinuje możliwość tzw. przejścia płatności na spadkobiercę, a także, w ujęciu procesowym, powoduje wstąpienie tego spadkobiercy do toczącego się już postępowania, na miejsce zmarłego rolnika, który zainicjował to postępowanie swoim wnioskiem o przyznanie płatności.
Tak więc, choć termin z § 7 ust. 2 rozporządzenia, w generalnie rzecz biorąc ma mieszany charakter, to jego materialnoprawny aspekt jest dominujący, albowiem procesowy wymiar tego terminu jest podporządkowany kwestii sukcesji praw do płatności.
Tak więc, z uwagi na powyższe, brak jest podstaw do rozważań w zakresie możliwości przywrócenia terminu do złożenia wniosku transferowego, zwłaszcza na podstawie art. 58 K.p.a.
Niezależnie od powyższego zauważyć także należy, że nieprzywracalność terminu do złożenia wniosku transferowego została wyraźnie wyartykułowana w przepisie § 7 ust. 10 rozporządzenia. W związku z tym brak było podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku skarżącej. W tej sytuacji organ zasadnie więc stwierdził niemożność przywrócenia skarżącej przedmiotowego terminu, odmowie załatwiając jej wniosek.
W związku z powyższym Sąd, nie znajdując podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), oddalił skargę.