Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 17 marca 2022r., nr SKO.418/8/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: SKO), po rozpatrzeniu zażalenia J. B. (dalej: zobowiązany/skarżący) na postanowienie Marszałka Województwa [...] z 17 stycznia 2022r., nr OS-VI.3160.1.27-1.2021.IB, w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], na należności z tytułu opłaty produktowej za lata 2015-2016, utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: NUS) wszczął i prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] grudnia 2021r., nr [...], wystawionego przez wierzyciela - Marszałka Województwa [...] na należności z tytułu opłaty produktowej za lata 2015-2016.
W piśmie z dnia 31 grudnia 2022r. zobowiązany, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Z.P.U.H. A., złożył do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie w/w tytułu wykonawczego podnosząc brak doręczenia decyzji objętych przedmiotowym tytułem wykonawczym oraz brak uprzedniego doręczenia mu upomnienia.
Organ egzekucyjny pismem z dnia [...] stycznia 2022r. zwrócił się do Marszałka Województwa [...] o wypowiedź wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2022r., nr OS-VI.3160.1.27-1.2021.IB, Marszałek Województwa [...] uznał zarzuty dłużnika za bezzasadne.
Wierzyciel wskazał, że wbrew zarzutowi zobowiązanego, decyzje stanowiące podstawę wystawienia ww. tytułu wykonawczego zostały mu prawidłowo doręczone, co wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.
Odnosząc się natomiast do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, wierzyciel wyjaśnił, że egzekucja administracyjna może być wszczęta bez doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. W ocenie wierzyciela, przesłanie zobowiązanemu upomnienia nie było konieczne, ponieważ egzekucja dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności zastała określona w ostatecznym rozstrzygnięciu, tj. decyzjach Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2021r. i z dnia [...] sierpnia 2021r. określających wysokość zaległości podatkowej i wysokość dodatkowej opłaty produktowej za lata 2015-2016. W decyzjach tych była określona kwota zobowiązania podatkowego oraz zawarte było pouczenie, że opłaty nieuiszczone podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Informacja o braku konieczności przesłania upomnienia znalazła się w wystawionym tytule wykonawczym. W związku z tym zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia wierzyciel uznał za bezzasadny.
Na powyższe postanowienie zobowiązany złożył zażalenie, po rozpatrzeniu którego powołanym na wstępie postanowieniem z 17 marca 2022r., SKO utrzymało w mocy rozstrzygniecie organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie art. 33 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2020r. poz. 1427 t.j.- dalej: u.p.e.a.). podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; błąd co do osoby zobowiązanego;
niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. zasadniczo egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku przesłał pisemne - jeśli wymagał tego rodzaj obowiązku - upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Wyjątki od ww. zasady uregulowane zostały m.in. w przepisach rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz.U. z 2017r. poz. 131), na mocy którego egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należność pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu (§ 2 pkt 2 cyt. rozporządzenia).
W ocenie SKO, w sprawie zostały spełnione obie przesłanki warunkujące wszczęcie egzekucji bez uprzedniego upomnienia, tj. przedmiotem egzekucji jest należności pieniężna, której obowiązek uiszczenia powstał z mocy prawa, a ponadto wysokość tej należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. W związku z tym, wierzyciel zasadnie uznał, że brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu wszczęcia egzekucji bez uprzedniego doręczenia upomnienia.
Odnośnie natomiast zarzutu braku doręczenia zobowiązanemu decyzji objętych przedmiotowym tytułem wykonawczym, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że wbrew twierdzeniom zobowiązanego, decyzje te zostały mu doręczone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021r. poz. 735 - dalej: k.p.a.), co znajduje potwierdzenie w dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Słusznie zatem wierzyciel uznał zarzut braku doręczenia decyzji za bezzasadny.
Na powyższe postanowienie organu odwoławczego zobowiązany złożył skargę do tut. Sądu wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez przyjęcie, że nie było konieczne wysłanie upomnienia.
W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że wbrew twierdzeniom SKO, nie zostały spełnione obie przesłanki pozwalające na wszczęcie postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego upomnienia. Według skarżącego, przedmiotowe należności pieniężne nie zostały określone w ostatecznym orzeczeniu, a ponadto takie orzeczenie do niego nie dotarło. Skarżący wskazał, że otrzymanie awiza nie jest równoznaczne z dojściem do adresata oświadczenia woli w taki sposób, że mógł on zapoznać się z jego treścią, a możliwość taka powstaje dopiero wówczas, gdy adresat oświadczenia uzyskał realną możliwość zapoznania się z treścią awizowanej przesyłki, co wymaga udania się na pocztę.
Ponadto wskazał na powinność zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma oraz o miejscu i terminie jego odbioru, a także konieczność czytelnego wypełnienia zwrotnego potwierdzenia odbioru i podpisu listonosza. Końcowo dodał, że niespełnienie przesłanek określonych w akt. 44 k.p.a. powoduje brak podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia pisma stronie.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021r., poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 329 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia w wyżej zakreślonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia czy dopuszczalne było wszczęcie i prowadzenie wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego bez wcześniejszego doręczenia mu upomnienia.
Zgodnie z art.15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku przesłał pisemne - jeśli wymagał tego rodzaj obowiązku - upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postepowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Z przepisu tego wynika, że co do zasady, egzekucja administracyjna może być wszczęta po doręczeniu zobowiązanemu pisemnego upomnienia, a więc taka czynność warunkuje legalność postępowania egzekucyjnego.
Jednakże w § 5 art. 5 u.p.e.a. zawarta została delegacja ustawowa do określenia w drodze rozporządzenia, sytuacji w których wszczęcie egzekucji nie musi być poprzedzone doręczeniem upomnienia. Wykonując wskazane upoważnienie Minister Finansów wydał w dniu 30 października 2014r. rozporządzenie w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz.U. z 2017r. poz. 131). Zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia doręczenie upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie jest wymagane w przypadkach, gdy dotyczy m.in. należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu (pkt 2).
Skarżący kwestionuje dopuszczalność wszczęcia wobec niego postępowania egzekucyjnego bez wcześniejszego doręczenia mu upomnienia, argumentując, że egzekwowane należności pieniężne nie zostały określone w ostatecznym orzeczeniu, a ponadto orzeczenie takie nie zostało mu doręczone.
W ocenie Sądu, zarzuty skarżącego są niezasadne. Z akt sprawy wynika bowiem, że wobec skarżącego zostały wydane decyzje Marszałka Województwa [...] tj. z:
- - [...] lutego 2021r., nr [...], określająca wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej za 2015r. w kwocie [...] zł;
- - [...] lutego 2021r., nr [...], określająca wysokość [...] zł dodatkowej opłaty produktowej;
- - [...] sierpnia 2021r., nr [...], określająca wysokość [...] zł dodatkowej opłaty produktowej;
- - [...] sierpnia 2021r., nr [...], określająca wysokość [...] zł dodatkowej opłaty produktowej.
Z zalegających w aktach administracyjnych sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika, że skarżący odebrał osobiście skierowane do niego decyzje z [...] lutego 2021r. Natomiast decyzje z [...] sierpnia 2021r. wobec ich niepodjęcia w terminie, zostały zwrócone nadawcy i uznane za doręczone w trybie zastępczym (art. 44 k.p.a.). Okoliczności i skutek doręczenia decyzji szczegółowo zostały wyjaśnione zarówno w postanowieniu wierzyciela, jak i w zaskarżonym rozstrzygnięciu i nie budzą wątpliwości Sądu. Wbrew twierdzeniom skarżącego, decyzje te posiadają przymiot ostateczności. Z art. 16 § 1 k.p.a wynika bowiem, że decyzja wydana w pierwszej instancji uzyskuje cechę ostateczności w sytuacji, gdy strona w ustawowym terminie nie wniosła odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wobec powyższego, stanowisko skarżącego o braku określenia egzekwowanych należności pieniężnych w ostatecznym orzeczeniu, a co za tym idzie, o istnieniu prawnego obowiązku doręczenia mu upomnienia, Sąd uznał za bezzasadne.
W świetle zarzutów skargi należy wskazać, że procesowa instytucja doręczenia zastępczego oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, że nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. W aktach rozpoznawanej sprawy znajdują się potwierdzenia dwukrotnego awizowania i niepodjęcia decyzji z placówki pocztowej. Niepodjęte przez skarżącego decyzje posiadają w świetle przepisów procedury administracyjnej skutek doręczenia. W tej sytuacji subiektywne przekonanie skarżącego o braku doręczeniu decyzji nie może wywrzeć skutku w postaci nie uzyskania przez to orzeczenie przymiotu ostateczności, tak jak próbuje to wywieść skarżący.
Należy dodać również, że prawidło organy uznały, że egzekwowane należności pieniężne powstały z mocy prawa, ponieważ obowiązek ich uiszczenia wynika z art. 37 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowym, co nie było przez skarżącego kwestionowane.
Podsumowując, w ocenie Sądu, w zaskarżonym postanowieniu zasadnie uznano, że dopuszczalne było zaniechanie uprzedniego doręczenia skarżącemu upomnienia przed wszczęciem egzekucji, a wobec nie wywiązania się z płatności wynikających z ostatecznych decyzji wierzyciel słusznie nie uwzględnił zarzutów skarżącego.
Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i brak jest podstaw do kwestionowania jego legalności, a zarzuty skargi nie znajdują uzasadnionych podstaw.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.