Uzasadnienie
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 12 lutego 2016 r., sygn. I SA/Rz 35/16, odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, powodem nieuwzględnienia wniosku skarżącej było to, że w ocenie referendarza brak było podstaw do stwierdzenia, że skarżąca wyczerpała wszelkie możliwości pozyskania środków pieniężnych, z których mogłaby pokryć koszty sądowe, związane z przedmiotową sprawą, a także pozostałymi jej sprawami, zawisłymi przed tut. Sądem. Rozpoznający wniosek zwrócił przy tym uwagę, że osoba prawna, jaką jest skarżąca, jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu, co pociąga za sobą nie tylko określone uprawnienia, ale i obowiązki.
Jako podstawę odmowy przyznania prawa pomocy, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano też to, że skarżąca w sposób niewłaściwy wykonała wezwanie do złożenia dodatkowego oświadczenia i odpowiednich dokumentów źródłowych, co uwydatniło się chociażby w tym, że złożyła nieczytelną kopię bilansu środków trwałych. Rozpoznający wniosek stwierdził, że okoliczność ta obciąża skarżącą, co nie może pozostać bez wpływu na sposób załatwienia jej wniosku.
Składając sprzeciw od postanowienia referendarza skarżąca podkreśliła, że wbrew ocenie zawartej w zaskarżonym postanowieniu, znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i wyczerpała już możliwości pozyskania środków, niezbędnych na pokrycie kosztów jej działalności. Jednocześnie zarzuciła przedmiotowemu rozstrzygnięciu to, że zostało wydane z wydane po niepełnym rozpatrzeniu przedstawionego materiału, obrazującego jej sytuacje finansową.
Odnosząc się do kwestii posiadanych środków trwałych, a także złożonego przez nią ich wykazu, skarżąca podkreśliła, że wbrew stanowisku referendarza wykaz ten jest czytelny, a z samych środków (których wartość wynosi 1 856 884,49 zł) nie jest w stanie pełni korzystać, z uwagi na fakt ich zajęcia. Dodała też, że środki te nie obejmują środków obrotowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Mając na uwadze treść wyżej przytoczonej regulacji oraz okoliczności wynikające ze złożonych przez skarżącą oświadczeń majątkowych stwierdzić należy, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ocena taka wynika przede wszystkim z faktu, że głównym motywem odmowy uwzględnienia wniosku skarzącej było to, że nie wykazała ona, iż wyczerpała wszelkie możliwości pozyskania środków koniecznych do sfinansowania kosztów sądowych w sprawie. Wbrew bowiem stanowisku skarżącej, w tym zakresie należy brać pod uwagę nie tylko bieżącą sytuację spółki, tj. stan jej aktywów, uzyskiwane dochody i obroty, ale także to, iż z uwagi na fakt, że jest ona przedsiębiorcą, spółką prawa handlowego, realizującą interesy majątkowe swoich wspólników, również możliwości pozyskania niezbędnych jej środków właśnie od udziałowców, z których woli spółka powstała i funkcjonuje w obrocie gospodarczym.
Jak stanowi art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., rozpoznając wniosek między innymi osoby prawnej, rozpoznający wniosek nie jest zobligowany, jak ma to miejsce w przypadku osób fizycznych, do uwzględnienia takiego wniosku w sytuacji, wykazania przez osobę prawną złej sytuacji majątkowej. Ustawodawca w tym przypadku posługuje się bowiem stwierdzeniem, że prawo pomocy może zostać przyznane. Tak więc w tym wypadku należy, poza kryteriami majątkowymi, uwzględnić także takie okoliczności jak forma prawna wnioskodawcy i jego cele działania.
W niniejszym przypadku, z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wystąpiła spółka, uczestnik obrotu gospodarczego, której celem działania jest pomnażanie majątku jej udziałowców. W związku z tym, w sytuacji problemów finansowych, do tych właśnie udziałowców spółka powinna się zwrócić o pomoc w pierwszej kolejności, skoro ich interesy ekonomiczne realizuje. Przyznanie jej zaś wsparcia ze środków publicznych, byłoby wyrazem jej uprzywilejowania w stosunku do konkurujących z nią podmiotów, nieznajdującym uzasadnienia w celach działalnie skarżącej.
W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej, tym bardziej, że obraz jej sytuacji materialnej nie jest tak zły, jak skarżąca go przedstawia. Spółka cały czas prowadzi bowiem działalność gospodarczą, a wartość pozostających w jej dyspozycji środków trwałych jest znaczna. Równocześnie podkreślić jednak należy, że skład i sposób gospodarowania tymi środkami nie jest w przedmiotowej sprawie okolicznością decydującą.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art.260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.