Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowiez 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Rz 378/22

Uzasadnienie

Zaskarżonymi decyzjami nr 9009-2022-39 i nr 9009-2022-68 z dnia 19 kwietnia 2022r. Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (dalej: Dyrektor ARiMR/organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołań J. S. (dalej: skarżący/rolnik/beneficjent) utrzymał w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 13 kwietnia 2021 r. nr 0183-2021-006048 w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2020 rok i z dnia 12 kwietnia 2021 r. nr 0183-2021-006014 w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020 na 2020 rok.

Z treści zaskarżonych decyzji oraz akt spraw wynika, że w dniu 15 maja 2020r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie wpłynęły za pomocą aplikacji eWniosekPlus wnioski beneficjenta o przyznanie płatności ONW oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (dalej: płatność RŚK).

W dniu 8 czerwca 2020 r., 24 czerwca 2020 r. oraz 7 lipca 2020 r. rolnik złożył zmiany do wniosków. Po uwzględnieniu wszystkich złożonych wniosków ustalono, że beneficjent zadeklarował do przyznania płatności ONW typ specjalistyczny strefa II działki rolne o łącznej powierzchni 7,76 ha, natomiast do płatności RŚK zadeklarował w piątym roku 5-letniego zobowiązania realizację pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 i w jego ramach realizację wariantu 4.5 Półnaturalne łąki świeże na powierzchni 8,51 ha. Do ww. wniosków rolnik dołączył załączniki graficzne, na których zaznaczył granice zadeklarowanych działek rolnych w granicach poszczególnych działek ewidencyjnych.

W dniu 16 września 2020 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Rzeszowie wpłynął wniosek strony o przeprowadzenie kontroli w terenie. Pismem z dnia 1 października 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zwrócił się Biura Kontroli na Miejscu w Rzeszowie o przeprowadzenie kontroli na miejscu. W odpowiedzi Biuro Kontroli na Miejscu poinformowało, że nie realizuje kontroli w terenie na wniosek beneficjentów. Ponadto wskazano, że w poprzedniej kampanii 2019r. w gospodarstwie wnioskodawcy odbyła się kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni, co dodatkowo przemawia za brakiem podstaw do jej ponownego przeprowadzenia.

Po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2020, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Rzeszowie uznał, że powierzchnia uprawniona do przyznania jednolitej płatności obszarowej na 2020 r. jest mniejsza niż deklarowana we wniosku i tak:

1. - w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] i położonej na niej działce rolnej AG o zadeklarowanej powierzchni 0,09 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,05 ha (wykluczono zatem 0,04 ha),
2. - w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] i położonej na niej działce rolnej AG o zadeklarowanej powierzchni 0,19 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,14 ha (wykluczono zatem 0,05 ha),
3. - w przypadku działki ewidencyjnej o nr [...] i położonej na niej części działki rolnej AA o zadeklarowanej powierzchni 0,13 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,00 ha (wykluczono zatem 0,13 ha),
4. - w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] i położonej na niej działce rolnej AA o zadeklarowanej powierzchni 0,16 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,00 ha (wykluczono zatem 0,16 ha),
5. - w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] i położonej na niej działce rolnej B o zadeklarowanej powierzchni 0,11 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,00 ha (wykluczono zatem 0,11 ha),
6. - w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] i położonej na niej działce rolnej B o zadeklarowanej powierzchni 0,23 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,00 ha (wykluczono zatem 0,23 ha),
7. - w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] i położonej na niej działce rolnej AX o zadeklarowanej powierzchni 0,24 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,00 ha (wykluczono zatem 0,24 ha),
8. - w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] i położonej na niej działce rolnej O o zadeklarowanej powierzchni 0,27 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,00 ha (wykluczono zatem 0,27 ha),
9. - w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] i położonej na niej działce rolnej D o zadeklarowanej powierzchni 0,45 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów iż powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,40 ha (wykluczono zatem 0,05 ha),
10. - w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] i położonej na niej działkach rolnych AH (0,21 ha), W (0,42 ha) o łącznej powierzchni 0,63 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,61 ha, z czego na działce rolnej W maksymalny spójny obszar wynosi 0,28 ha. Wobec powyższego wykluczono 0,14 ha,
11. - w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] i położonej na niej działce rolnej M o zadeklarowanej powierzchni 0,11 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, iż powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,07 ha, ale ze względu na brak minimalnej wymaganej powierzchni do przyznania płatności tj. 0,10 ha wykluczono 0,11 ha.

Po wykluczeniu niekwalifikującej się do przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) typ specyficzny strefa II powierzchni 1,53 ha, powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku przeprowadzonego postępowania wyniosła 6,23 ha (7,76 ha pow. deklarowana - 1,53 ha powierzchnia wykluczona).

Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr 0183-2021-006048 z dnia 13 kwietnia 2021 r. przyznał wnioskodawcy płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020 typ specyficzny strefa II w wysokości 1.038,84 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 605,88 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.

Z kolei po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności RŚK na rok 2020, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Rzeszowie uznał, że powierzchnia uprawniona do przyznania tej płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku. Stwierdzono bowiem, że w przypadku działki ewidencyjnej nr [...], położonej na niej działce rolnej AP1 powierzchnia maksymalnej kwalifikowanej powierzchni (MKO) wynosi 1,24 ha, a nie jak wskazano we wniosku 1,46 ha.

Po wykluczeniu niekwalifikującej się do przyznania płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej powierzchni 0,22 ha organ uznał, że powierzchnia działek rolnych uprawniająca do przyznania płatności wynosi 8,29 ha, a nie 8,51 ha.

Mając na uwadze powyższe Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 12 kwietnia 2021 r. nr 0183-2021-006014 umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 w części dotyczącej powierzchni wycofanej we wniosku z dnia 8 czerwca 2020 r. oraz przyznał wnioskodawcy płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2020 w łącznej wysokości 10.396,80 zł w ramach realizacji wariantu 4.5 Półnaturalne łąki świeże, w tym kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej w łącznej wysokości 1418,73 zł oraz ustalił wnioskodawcy obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiący powierzchnię 1,96 ha w ramach realizacji Wariantu: 4.5 Półnaturalne łąki świeże podjętego w dniu 15 marca 2016 r. oraz powierzchnię 6,55 ha w ramach realizacji Wariantu: 4.5 Półnaturalne łąki świeże podjętego w dniu 15 marca 2020 r.

Decyzjami z dnia 28 czerwca 2021 r. Dyrektor ARiMR w Rzeszowie, po rozpatrzeniu odwołań beneficjenta, utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

Wyrokami z dnia 4 listopada 2021r. sygn. akt I SA/Rz 622/21 i I SA/Rz 621/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, orzekając na skutek skarg beneficjenta, uchylił ww. decyzje Dyrektora ARiMR w Rzeszowie z dnia 28 czerwca 2021r., z powodu istotnego naruszenia przepisów postępowania podczas ich wydawania. Organ bowiem tylko ogólnikowo odniósł się do obszernych zastrzeżeń skarżącego co do poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych odnośnie spornych działek, zawartych w złożonych przez niego odwołaniach oraz we wcześniejszym piśmie procesowym z dnia 22 grudnia 2020r., w szczególności co do licznych wskazywanych przez skarżącego nieprawidłowości dotyczących dokumentacji fotograficznej sporządzonej podczas kontroli na miejscu w dniu 2 kwietnia 2020 r.

W sprawie dotyczącej płatności RŚK polegały one na nieprawidłowym określeniu granicy działki, która odbiega od faktycznego obszaru zagospodarowania działki, czego dowodem - w ocenie skarżącego - są zdjęcia nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nie ustosunkowaniu się do zarzutu, że stałe elementy krajobrazu mające znaczenie co do kwalifikowalności obszaru działki nie zmieniły się.

Natomiast w odniesieniu do płatności ONW skarżący wskazywał m.in., że:

1. - na zdjęciu nr 694, które ma dokumentować istnienie drogi utwardzonej, widoczny jest w rzeczywistości gruz leżący obok budynku i to na działce nr [...], która to część jest wykluczona z płatności. Na działce nr [...] nie ma żadnej drogi,
2. - w przypadku działki rolnej G nie było podstaw do wykluczenia z płatności powierzchni wskazanych na zdjęciu nr [.], zdjęcie to wykonano w dniu 8 kwietnia 2020 r., zatem odrosty traw z jesieni 2019 r. nie mogły stanowić podstawy do wykluczenia tej powierzchni w 2020 r.,
3. - w przypadku działki rolnej M zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...] jej część w styczniu 2020 r. została przygotowana pod uprawę ziemniaków, w dniu 8 kwietnia 2020 r. była to część ogrodzona przed dzikami i przygotowana pod sadzenie ziemniaków, ta okoliczność nie mogła być jednak podstawą do uznania, że ta część działki jest użytkowana przez innego użytkownika,
4. - na działce rolnej AA celowo zostały roczne odrosty samosiejek - sosny jako materiał do zalesiania innych gruntów, sosny zostały wykopane, działka wykoszona i nie powinno to stanowić podstawy do wykluczenia z płatności,
5. - podobnie na działce rolnej B rolnik pozostawił rosnące drzewa owocowe i leśne celem wykorzystania ich do zalesienia innych działek,
6. - na działce rolnej AX w 2019 r. znajdowały się pojedyncze brzozy i sosny, po odchwaszczeniu działki wczesnym latem 2019 r. działka kwalifikuje się do płatności w 2020 r.

Z tych względów Sąd zobowiązał organ do wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego, także przez pryzmat twierdzeń skarżącego dotyczących spornych działek i zdjęć dokumentujących ich stan.

Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie po ponownym rozpatrzeniu spraw, opisanymi na wstępie decyzjami z 19 kwietnia 2021r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

W sprawie dotyczącej płatności ONW organ odwoławczy uznał, że analiza danych akt sprawy potwierdziła prawidłowość ustaleń organu i instancji, że:

1. - w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] i położonej na niej działce rolnej AG o zadeklarowanej powierzchni 0,09 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,05 ha, bowiem na powierzchni 0,04 ha stwierdzono miejsca zadrzewione, zakrzaczone, siedlisko oraz utwardzoną drogę,
2. - w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] i położonej na niej działce rolnej AG o zadeklarowanej powierzchni 0,19 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,14 ha bowiem na powierzchni 0,05 ha stwierdzono miejsca zadrzewione, zakrzaczone, siedlisko oraz utwardzoną drogę,

Organ odwoławczy podkreślił, że przy składaniu wniosku i deklaracji do działki rolnej AG, system informatyczny informował rolnika, że powierzchnia zgłaszanych działek jest większa niż ustalony maksymalny kwalifikowany obszar (dalej jako "MKO"), lecz skarżący mimo to zgłosił rozbieżność i w uzasadnieniu wpisał, że powierzchnia jest użytkowana. Ponadto, organ odwoławczy zauważył, że na dostępnej ortofotomapie bez wątpienia widać, że część zadeklarowanych obszarów (łącznie 0,09 ha) nie jest użytkiem rolnym, co potwierdza informacja MKO wraz ze zdjęciem działki i opisem obszarów wykluczonych z płatności. Organ stwierdził, iż kwestie podnoszone przez skarżącego odnośnie do działki AG dotyczą wyłącznie rzekomych nieprawidłowości kontroli przeprowadzonej na miejscu, która odbyła się na potrzeby obsługi sprawy za 2019 r., a nie była podstawą rozstrzygnięcia sprawy za 2020 r. Organ podkreślił, że w przypadku braku kontroli na miejscu przeprowadzonej dla celów przedmiotowej sprawy, powierzchnię działki ustala się w oparciu o MKO, co organ uczynił.

1. - w przypadku działki ewidencyjnej o nr [...] i [...], i położonej na nich działki rolnej AA o zadeklarowanej łącznie powierzchni 0,29 ha, stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,00 ha, bowiem na powierzchni wykluczonej 0,29 ha stwierdzono wieloletnie zachwaszczenie, zadrzewienie, odłóg oraz samosiejki sosny, zadrzewienia i zakrzaczenia.

Organ w odniesieniu do działki AA stwierdził, że zarówno kontrola przeprowadzona przez organ na miejscu w dniach 19 marca – 14 kwietnia 2020 r., jak i mapa Google z 20.10.2020 r. potwierdza jego ustalenia. Ponadto, również w tym przypadku system informatyczny informował rolnika, że powierzchnia zgłaszanych działek jest większa niż MKO, lecz rolnik mimo to zgłosił rozbieżność i w uzasadnieniu wpisał, że powierzchnia jest użytkowana. Ze wspomnianej mapy Google wynika, że działka rolna AA jest w całości nieużytkiem, a nie, jak twierdzi skarżący, wykoszona, a sadzonki samosiejek sosny zostały wykopane.

1. - w przypadku działek ewidencyjnych o nr [...] i [...] i położonej na nich działki rolnej B o zadeklarowanej łącznie powierzchni 0,47 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,00 ha, bowiem na powierzchni wykluczonej 0,29 ha stwierdzono wieloletnie zachwaszczenie, zadrzewienie, odłóg oraz samosiejki sosny, zadrzewienia i zakrzaczenia,
2. - w przypadku działki ewidencyjnej o nr [...] i położonej na niej działki rolnej AX o zadeklarowanej łącznie powierzchni 0,29 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,00 ha, bowiem na powierzchni wykluczonej 0,24 ha stwierdzono wieloletnie zachwaszczenie, zadrzewienie, odłóg oraz samosiejki sosny, zadrzewienia i zakrzaczenia,
3. - w przypadku działki ewidencyjnej o nr [...] i położonej na niej działki rolnej O o zadeklarowanej łącznie powierzchni 0,27 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,00 ha, bowiem na powierzchni wykluczonej 0,27 ha stwierdzono wieloletnie zachwaszczenie oraz odłóg,
4. - w przypadku działki ewidencyjnej o nr [...] położonej na nich działki rolnej D o zadeklarowanej łącznie powierzchni 0,45 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,40 ha, bowiem na powierzchni wykluczonej 0,05 ha stwierdzono wieloletnie zachwaszczenie, zadrzewienie,
5. - w przypadku działki ewidencyjnej o nr [...] i położonej na nich działki rolnej W o zadeklarowanej łącznie powierzchni 0,42 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, że maksymalny spójny obszar powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności wynosi 0,28 ha, bowiem na powierzchni wykluczonej 0,14 ha stwierdzono zadrzewienia i zakrzaczenia,
6. - w przypadku działki ewidencyjnej o nr [...] i położonej na nich działki rolnej M o zadeklarowanej łącznie powierzchni 0,11 ha stwierdzono na podstawie przeprowadzonych pomiarów, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 0,07 ha, bowiem na powierzchni wykluczonej 0,04 ha stwierdzono zadrzewienie i zakrzaczenie. Organ wskazał, że powierzchnia 0,07 ha została wykluczona ze względu na niespełnienie warunku definicji działki rolnej tj. posiadania minimum 0,10 ha. Zatem łącznie wykluczono całą działkę rolną M tj. 0,11 ha.

W przypadku działek: B, AX, O, AH organ stwierdził, że ponownie, zarówno kontrola przeprowadzona przez organ na miejscu w dniach 19 marca – 14 kwietnia 2020 r., jak i mapa Google z 20.10.2020 r. potwierdza ustalenia organu I instancji. Również w przypadku działek B, AX, O, system informatyczny informował rolnika, że powierzchnia zgłaszanych działek jest większa niż MKO, lecz rolnik mimo to zgłosił rozbieżność i w uzasadnieniu wpisał, że powierzchnia jest użytkowana.

W przypadku działki B kontrola oraz mapa Google nie potwierdziły wyjaśnień skarżącego, iż pozostawił on na działce pojedyncze, rosnące drzewa owocowe i leśne, celem wykorzystania ich do zalesienia innych działek, bowiem stwierdzone zostało, że działka jest w całości nieużytkiem.

W przypadku działki AX kontrola oraz mapa Google również nie potwierdziły wyjaśnień skarżącego, że w 2019 r. na działce znajdowały się pojedyncze brzozy i sosny, po odchwaszczeniu działki wczesnym latem 2019 r. W przypadku działki O analogiczne ustalenia organu nie potwierdziły twierdzeń skarżącego, iż występują na niej wyłącznie pojedyncze odrosty traw i drzew. Organ ponadto stwierdził, że zestawienie działki z widocznymi na zdjęciu Google sąsiadującymi działkami, które niewątpliwie są użytkowane rolniczo, wskazuje, że działka O nie jest w ten sposób użytkowana.

W przypadku działki D, stwierdzono, że informacje sporządzone przez pracowników LPIS o MKO, wraz ze zdjęciem działki oraz mapa Google z 20.10.2020 r. potwierdzają ustalenia organu I instancji.

W przypadku działki W organ uznał, że twierdzenia rolnika bazują na zdjęciach i wynikach kontroli będących przedmiotem postępowania za 2019 r., natomiast zdjęcia i wyniki kontroli będące przedmiotem postępowania za 2020 r., potwierdzają ustalenia organu I instancji.

W przypadku działki M, organ podkreślił słuszność ustaleń organu I instancji i odniósł się do twierdzeń skarżącego, iż przedmiotowa działka jest użytkiem rolnym, z uwagi na jej przygotowanie do sadzenia ziemniaków i wykonanie ogrodzenia. Organ zauważył, że sąsiedztwo lasu spowodowało nieprawidłowości w postaci zadrzewień i zakrzaczeń na terenie 0,04 ha, co powoduje, że z deklarowanych przez skarżącego 0,11 ha zostaje powierzchnia użytkowa 0,07 ha, która nie spełnia definicji działki rolnej (posiadanie minimum 0,1 ha), zatem musi zostać w całości wykluczona. Powyższe ustalenia potwierdza załączona do decyzji sporządzona przez pracowników LPIS informacja o MKO wraz ze zdjęciami poszczególnych działek i opisem obszarów wykluczonych z płatności.

W ocenie organu odwoławczego, po wykluczeniu powierzchni 1,53 ha, łączna powierzchnia działek w gospodarstwie beneficjenta kwalifikująca się do przyznania płatności ONW wyniosła 6,23 ha (7,76 ha pow. deklarowana - 1,53 ha powierzchnia wykluczona). Z uwagi na to, że procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 24,56 %, płatność została pomniejszona stosownie do treści art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48 ze zm.).

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez beneficjenta organ stwierdził, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie jest oparte na wynikach z kontroli na miejscu, która odbyła się w dniach 19 marca - 14 kwietnia 2020 r. w zakresie kwalifikowalności powierzchni, gdyż kontrola ta odbyła się na okoliczność weryfikacji wniosku z kampanii 2019 r., zaś podstawą rozstrzygnięcia wniosku za 2020 rok była przeprowadzona weryfikacja danych na podstawie tzw. kontroli administracyjnej wniosku, która odbywa się w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS. System ten pozwala na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności, tzn. powierzchni uprawnionej do dopłat w odniesieniu do danego schematu pomocy oraz kontroli w zakresie nakładania się deklaracji dla poszczególnych działek rolnych, zadeklarowanych przez jednego beneficjenta.

Tym samym system LPIS/GIS stanowi w' ARiMR jedną centralną bazę danych, zasilaną z kilku źródeł danych, przez co granice i powierzchnie działek ewidencyjnych (referencyjnych) stanowią uniwersalną bazę do wyliczenia powierzchni odniesienia w LPIS dla różnych schematów pomocowych. I tak w przypadku poszczególnych działek ewidencyjnych wyznaczana jest powierzchnia maksymalnego kwalifikowalnego obszaru MKO. Maksymalny kwalifikowany obszar wyznaczany jest więc jako różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej, a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (np. lasy. wody. drom, nieużytki, siedliska mieszkalne itp.).

W niniejszej sprawie nie zostały również spełnione warunki określone w art. 9 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014, w myśl którego działkę rolną zawierającą rozrzucone drzewa uznaje się za kwalifikujący obszar, o ile spełnione są następujące warunki:

1. a) działalność rolniczą można prowadzić w podobny sposób jak na działkach bez drzew położonych na tym samym obszarze oraz
2. b) liczba drzew na hektar nie przekracza maksymalnego zagęszczenia (100 drzew/ha). Skupiska drzew mogą być zaliczone tylko wówczas jeśli formacje te mają charakter zbiorowisk liniowych o szerokości nie przekraczającej 2 m. nawet wówczas gdy korony drzew ułożonych liniowo mają zasięg większy niż 2 m a pod nimi prowadzona jest uprawa.

Jak wynika z załączonych zdjęć ortofotomap działek, na podstawie których ustalono dla nich maksymalny kwalifikowany obszar, żadne z nich nie zawiera elementu, który warunkowałby zastosowanie ww. przepisu. Wykluczone w niniejszej sprawie części działek i całe działki to tereny zadrzewione, zakrzaczone stanowiące skupiska drzew, których nie można uznać za pojedyncze drzewa, ani za zadrzewienia liniowe o szerokości nieprzekraczającej 2 m, pod którymi prowadzona jest uprawa. W rozpoznawanej sprawie stan gruntów rolnych wykluczał uprawy rolne i wypas, ze względu na to, że zadrzewienia i zakrzewienia obejmowały zwarte obszary, które uniemożliwiały prowadzenie działalności rolnej w sposób odpowiadający tej, jaka może być prowadzona na działkach pozbawionych takiej roślinności.

Zdaniem organu, na większości działek rolnych brak użytkowania rolniczego stwierdzony podczas kontroli na miejscu potwierdzają również zdjęcia Google 2020 z dnia 20 października 2020 r., co świadczy o tym, że stan zgłoszonych działek do płatności na 2020 rok nie odbiegał od stanu zastanego w kontroli na miejscu na przełomie marca i kwietnia 2020 r. i tak jest w przypadku działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...]. W odniesieniu do pozostałych działek tj. dz. ewidencyjnej nr [...], [...] i [...] oparto się na ustalonym do tych działek maksymalnym kwalifikowanym obszarze.

W odniesieniu do przedłożonych przez beneficjenta dowodów, zarówno tych z dnia 22 grudnia 2020 r., jak i dołączonych do odwołania (tj. wydruki zdjęć z przeprowadzonej kontroli na miejscu przeprowadzonej w ramach kampanii 2019) Dyrektor ARiMR w Rzeszowie wskazał, że były one analizowane i weryfikowane na okoliczność rozpatrywania sprawy o przyznanie płatności za 2019r. i brak jest wskazania do dołączania ich do sprawy z roku 2020, skoro sam rolnik sprzeciwia się uznaniu kontroli, która odbyła się w dniach 19 marca - 14 kwietnia 2020 r. Zdaniem organu, dowody te nie podważają ustaleń w zakresie wykluczenia łącznie powierzchni 1,53 ha z poszczególnych działek wskazanych w niniejszej decyzji.

Organ odwoławczy wskazał, że dokonał ponownych ustaleń powierzchni użytkowanych rolniczo na działkach zadeklarowanych we wniosku przez beneficjenta. Organ II instancji weryfikując poprawność wyznaczonej przez organ I instancji powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) sprawdził zgodność pomiędzy powierzchnią ewidencyjną (PEW) i powierzchnią odniesienia (POW) oraz zgodność przebiegu granic działki (GO) z granicami widocznymi na obrazie ortofotomapy. Na podstawie powyższej analizy organ odwoławczy stwierdził, że powierzchnie te zostały wyznaczone w sposób prawidłowy, w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia 1306/2013.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo uznał, że w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] i położonej na niej działce rolnej AP1 o zadeklarowanej powierzchni 1,46 ha, powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 1,24 ha, bowiem na powierzchni 0,22 ha w północno zachodniej części tej działki stwierdzono obszary zadrzewione i wieloletnie zachwaszczenie, co potwierdza sporządzona przez pracowników LPIS informacja o MKO wraz ze zdjęciem działki i opisem obszarów wykluczonych z płatności. Decyzja o niezakwalifikowaniu części działki rolnej jako użytkowanej rolniczo w 2020r. wynika z tego, że kontrola na miejscu przeprowadzona w dniach 19 marca – 14 kwietnia 2020r. stwierdziła na obszarze tej działki wieloletnie zachwaszczenia, zadrzewienia, samosiejki, odłóg, a mapa Google 2020 z 20.10.2020r. potwierdza, że obszar tej działki porośnięty jest drzewami, krzewami.

Z kolei w decyzji dotyczącej płatności RŚK organ odwoławczy wyjaśnił, że procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 2,65 %. Zgodnie z art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48 ze zm.) w przypadku różnicy między całkowitą powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynoszącej nie więcej niż 3% lub 2 ha, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej. Po zastosowaniu stawki płatności, określonej w załączniku nr 6 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, płatność wyniosła 8.978,07 zł.

Organ odwoławczy potwierdził prawidłowość wyliczeń dokonanych przez organ I instancji, w tym także prawidłowość wyliczenia kosztów transakcyjnych.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez beneficjenta organ stwierdził, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie jest oparte na wynikach z kontroli na miejscu, która odbyła się w dniach 19 marca - 14 kwietnia 2020 r. w zakresie kwalifikowalności powierzchni, gdyż kontrola ta odbyła się na okoliczność weryfikacji wniosku z kampanii 2019 r., zaś podstawą rozstrzygnięcia wniosku za 2020 rok była przeprowadzona weryfikacja danych na podstawie tzw. kontroli administracyjnej wniosku, która odbywa się w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS. System ten pozwala na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności, tzn. powierzchni uprawnionej do dopłat w odniesieniu do danego schematu pomocy oraz kontroli w zakresie nakładania się deklaracji dla poszczególnych działek rolnych, zadeklarowanych przez jednego beneficjenta.

Tym samym system LPIS/GIS stanowi w' ARiMR jedną centralną bazę danych, zasilaną z kilku źródeł danych, przez co granice i powierzchnie działek ewidencyjnych (referencyjnych) stanowią uniwersalną bazę do wyliczenia powierzchni odniesienia w LPIS dla różnych schematów pomocowych. I tak w przypadku poszczególnych działek ewidencyjnych wyznaczana jest powierzchnia maksymalnego kwalifikowalnego obszaru MKO. Maksymalny kwalifikowany obszar wyznaczany jest więc jako różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (np. lasy. wody. drom, nieużytki, siedliska mieszkalne itp.).

W niniejszej sprawie nie zostały również spełnione warunki określone w art. 9 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014, w myśl którego działkę rolną zawierającą rozrzucone drzewa uznaje się za kwalifikujący obszar, o ile spełnione są następujące warunki:

1. a) działalność rolniczą można prowadzić w podobny sposób jak na działkach bez drzew położonych na tym samym obszarze oraz
2. b) liczba drzew na hektar nie przekracza maksymalnego zagęszczenia (100 drzew/ha). Skupiska drzew mogą być zaliczone tylko wówczas jeśli formacje te mają charakter zbiorowisk liniowych o szerokości nie przekraczającej 2 m. nawet wówczas gdy korony drzew ułożonych liniowo mają zasięg większy niż 2 m a pod nimi prowadzona jest uprawa.

Jak wynika z załączonego zdjęcia ortofotomapy działki, na podstawie której ustalono dla niej maksymalny kwalifikowany obszar, nie zawiera ono elementu, który warunkowałby zastosowanie ww. przepisu. Wykluczona w niniejszej sprawie część działki to teren zadrzewiony i zakrzaczony - stanowiący skupisko drzew, których nie można uznać za pojedyncze drzewa, ani za zadrzewienia liniowe o szerokości nieprzekraczającej 2 m, pod którymi prowadzona jest uprawa. W rozpoznawanej sprawie stan gruntu rolnego wykluczał uprawy rolne i wypas ze względu na to. że zadrzewienia i zakrzewienia obejmowały zwarte obszary, które uniemożliwiały prowadzenie działalności rolnej w sposób odpowiadający tej, jaka może być prowadzona na działkach pozbawionych takiej roślinności.

W odniesieniu do przedłożonych przez beneficjenta dowodów, zarówno tych z dnia 22 grudnia 2020 r., jak i dołączonych do odwołania (tj. wydruki zdjęć z przeprowadzonej kontroli na miejscu przeprowadzonej w ramach kampanii 2019) Dyrektor ARiMR w Rzeszowie wskazał, że były one analizowane i weryfikowane na okoliczność rozpatrywania sprawy o przyznanie płatności za 2019r. i brak jest wskazania do dołączania ich do sprawy z roku 2020, skoro sam rolnik sprzeciwia się uznawaniu kontroli, która odbyła się w dniach 19 marca - 14 kwietnia 2020 r. Zdaniem organu dowody te nie podważają ustaleń w zakresie wykluczenia powierzchni 0,22 ha na działce rolnej AP1.

W skargach na powyższe decyzje do tut. Sądu, beneficjent wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając

1. - naruszenie art. 78 § K.p.a. przez brak należytego rozstrzygnięcia wnioskowanych środków dowodowych,
2. - naruszenie art. 81 K.p.a. przez uznanie za udowodnione okoliczności związanych z prawem do wykluczenia z płatności części działek ewidencyjnych nr AG – [...] o pow. 0.05 ha, AG [...] o pow. 0,14 ha, AA – [...] o pow. 0,13 ha, AA nr [...] o pow. 0,16 ha, B nr [...] o pow. 0,11 ha, B nr [...] o pow. 0,23 ha, AX nr [...] o pow. 0.24 ha, 0 nr [...] o pow. 0,27 ha, D nr [...] o pow. 0.40 ha, AH nr ewidencyjny [...] o pow. 0.14 ha, M nr [...] o pow. 0.07 (O.1I) ha (łącznie powierzchnia 1.53 ha), a także związanych z prawem do wykluczenia z płatności RŚK części działki rolnej AP1 nr ewid. [...] o pow. 0,22ha
3. - naruszenie art.75 § 1 K.p.a. w związku z art.134 i 129 § 2 K.p.a. przez pominięcie w toku postępowania przed organami obu instancji, wszelkich dowodów mających istotne znaczenie do ustalenia faktycznej prawdy materialnej i nieprzeprowadzenie w żadnym zakresie weryfikacji materiału dowodowego, w tym szczególnie pominięcie w stosunku do wykluczanych działek kontroli bezpośredniej w terenie,
4. - naruszenie art.7, art.77, art.234 K.p.a. i art.129 § 2 K.p.a. oraz art.238 § 1 K.p.a. w zw. z art. 227 K.p.a. przez wadliwą kontrolę zgodności z prawem wniosku rolnika z dnia 15 maja 2019 r. ze stanem faktycznym,
5. - naruszenie art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 12 u.w.r.o.w. przez jego niewłaściwą interpretację,
6. - naruszenie art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia ONW (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341) przez pominięcie i nierozstrzygnięcie zarzutów rolnika do kontroli z 2020 r., jak też obszernych dokumentów złożonych jako dowody z odwołaniem z dnia 20 kwietnia 2021 r., z dnia 13 lipca 2021 r. oraz wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 622/21 i I SA/Rz 621/21, co też narusza Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2015 roku (Dz. U. z 2015 r. poz. 344)., oraz Rozporządzenie MRiRW z 9 marca 2015 r., przez dowolne ustalenie terminów utrzymania użytków rolnych w dobrej kulturze rolnej i przyjęcie jako rozstrzygający w sprawie raport z kontroli z kwietnia 2020 r.
7. - naruszenia art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz art. 29 ust. 2 pkt oraz art. 32 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wsparciu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 - przez jego niewłaściwą interpretację,
8. - błędną interpretację art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 (UE) w związku z art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/13 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE. L 227 z 31.07.2014 rok) w ramach określonego pakietu albo jego wariantu,
9. - błędną interpretację Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania,,Płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014-2020",
10. - naruszenie podstawowej zasady orzekania w sprawach administracyjnych, przez orzeczenie poza żądanie skarżącego. Skarżący kolejne decyzje Kierownika BP ARiMR w Rzeszowie zaskarżał w części, a nie w całości, nie było zatem żadnych podstaw do uchylania zaskarżonych decyzji w całości - skoro skarga dotyczyła tylko części decyzji, a pozostała jej część samodzielnie pozostała w obrocie prawnym, jako decyzja prawomocna i ostateczna - niezaskarżona.

W uzasadnieniu skarg skarżący podniósł, że wydane decyzje w niczym nie różnią się od poprzednich – uchylonych wyrokami WSA z dnia 4 listopada 2021r. I SA/Rz 622/21 i I SA/Rz 621/21. Zarzucił, że organ bezpodstawnie oparł swoje ustalenia wyłącznie na posiadanych w GIS mapach sytuacyjnych (ortofotomapach), które są przestarzałe i niedokładne, mimo że rolnik konsekwentnie domagał się kontroli w terenie z jego udziałem. Organ bezpodstawnie odmówił w dniu 11 kwietnia 2022r. przeprowadzenia takiej kontroli co do spornych działek, chociaż w tym czasie kontrolował inne działki rolnika, zgłoszone do innych płatności.

Wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy I SA/Rz 1022/21, dotyczącej płatności ONW na 2019r.Ponadto w piśmie z dnia 7 czerwca 2022r. wniósł o uwzględnienie w sprawie protokołu z oględzin działek w zakresie weryfikacji pow. MKO sporządzonego w dniu 4 listopada 2021r. dotyczący działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],, [...], [...], (wcześniej [...]), [...], [...], [...] (wcześniej [...]), [...], [...] i [...], a także o przeprowadzenie dowodu z pisma z dnia 31 marca 2022r. skierowanego do Kierownika BP ARiMR w Rzeszowie z żądaniem przeprowadzenia kontroli na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Z kolei w piśmie z dnia 20 czerwca 2022r.skarżący podniósł, że bezpośrednia kontrola na gruncie wykazała rażące błędy kontroli administracyjnej w odniesieniu do płatności na 2021r., co jest potwierdzeniem słuszności jego skargi.

W odpowiedziach na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W odniesieniu do przedłożonego protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniach 4-8.04.2022r. organ stwierdził, że wzięcie pod uwagę wyników kontroli, która miała miejsce wiosną 2022r. jest niemożliwe z uwagi na znaczny upływ czasu, a co za tym idzie stan działek i ich zagospodarowanie mogły ulec zmianie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: P.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonych decyzji wykazało, że skargi zasługują na uwzględnienie.

Materialnoprawne przesłanki przyznania płatności ONW na rok 2020 wynikają z przepisów Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364 ze zm.) oraz ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 182).

Zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi łub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013. str. 608, ze zm.), którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: 1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. rr sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013. str. 487, ze zm.);

1. 2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013. zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
2. 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Ponadto, w myśl § 3 ust. 2 tego rozporządzenia, przy ustalaniu wysokości płatności ONW uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z kolei zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm. – dalej: rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne/ rozporządzenie rśk), płatność rolno-środowiskowo- klimatyczna przysługuje rolnikowi, jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno- środowiskowo-klimatyczne. o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz.

IJE L 227 z 31.07.2014. str. 1). w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu rolno-środowiskowo-klimatycznym.

Ponadto, w myśl § 15 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. przy ustalaniu wysokości płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przysługującej do gruntów uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 roku uzupełniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L 181 z 2014 r., s.

1. 48) określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Dyrektor ARiMR wskazał, że na organie I instancji spoczywa obowiązek ustalenia zgodności deklaracji rolnika ze stanem faktycznym, co wynika bezpośrednio z treści art. 74 ust. 1 w zw. z art. 58 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 352/78. (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.), które stanowią iż państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii za pomocą agencji płatniczych łub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy.

Konieczność przeprowadzania kontroli administracyjnych dla wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich wynika z art. 59 ust. 1 w/w Rozporządzenia nr 1306/2013, który stanowi, że system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. Ponadto z treści art. 24 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r" str.

69) wynika, iż kontrole administracyjne są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji, zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków oraz przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności. Niewątpliwie zatem celem kontroli jest stwierdzenie powierzchni uprawnionej do płatności i porównanie jej z deklaracją rolnika na dany rok. Jednocześnie w myśl art. 28 w/w Rozporządzenia nr 809/2014, kontrole administracyjne, o których mowa w art. 74 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. łącznie z kontrolami krzyżowymi, pozwalają na wykrycie niezgodności, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych.

W przypadku poszczególnych działek ewidencyjnych wyznaczana jest powierzchnia maksymalnego kwalifikowalnego obszaru MKO, rozumianego jako różnica pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej, a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (np. lasy, wody, drogi, nieużytki, siedliska mieszkalne itp.). Zatem powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru wyznaczonego na danej działce ewidencyjnej jest powierzchnią uprawnioną do płatności.

W ocenie Sądu, pomimo ponownego rozpatrzenia spraw, w dalszym ciągu stwierdzenia zawarte w decyzjach, a dotyczące istnienia zadrzewień i zakrzaczeń oraz prawidłowości wyznaczonej powierzchni MKO, nie znajdują jednoznacznego oparcia w zebranym materiale dowodowym.

Wprawdzie organ powołał się na dane wynikające z ortofotomap i w odniesieniu do niektórych działek również ze zdjęć z map Google z października 2020r., lecz w sytuacji, gdy skarżący przez całe postępowanie kwestionował wyniki kontroli administracyjnej i wnosił o przeprowadzenie kontroli na miejscu, niezrozumiały jest upór organu, aby tego nie uczynić. Trzeba zauważyć, że beneficjent wnosił o uwzględnienie wyników kontroli w terenie, która – choć dotyczyła płatności za 2019r. – odbyła się w dniach 19 marca -14 kwietnia 2020r, ale organ stanowczo odmawiał wskazując, że kontrola ta dotyczyła płatności za inny rok. Stanowisko organu jest w tym zakresie niekonsekwentne, bo choć organ wielokrotnie podkreśla, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie jest oparte na wynikach tej kontroli, to wielokrotnie też powołuje się na stwierdzone w jej trakcie okoliczności, mające potwierdzać prawidłowość ustaleń kontroli administracyjnej w niniejszej sprawie, np. w odniesieniu do działek nr [...] i [.] organ stwierdził, że decyzja o niezakwalifikowaniu działki rolnej jako użytkowanej rolniczo w 2020r. wynika z tego, że kontrola na miejscu, która odbyła się w dniach 19 marca -14 kwietnia 2020r. stwierdziła na tych działkach wieloletnie zachwaszczenia, zadrzewienia, samosiejki, odłóg, a mapa gogle 2020 to potwierdza. Podobne powołanie się na ustalenia kontroli na miejscu z 2020r. dotyczą działek [...], [...], (str. 16-17 decyzji organu II instancji).

W ocenie Sądu, wykorzystanie ustaleń z kontroli na miejscu przeprowadzonej w marcu i kwietniu 2020r. byłoby jak najbardziej adekwatne w sprawie dotyczącej przyznania płatności za 2020r., co do której rolnik złożył wniosek w maju 2020r., a zatem w okresie bliskim temu, w którym odbyła się kontrola. Z tego względu poczynione wówczas ustalenia, mimo że dokonane w postępowaniu odnoszącym się do płatności za 2019r., mogły być miarodajne dla weryfikacji wyników kontroli administracyjnej w rozpoznawanej sprawie. Jednakże takiej weryfikacji nie można przeprowadzić, bowiem w aktach sprawy brak protokołu z tej kontroli w terenie.

Niezrozumiałe jest wobec powyższego stanowisko Biura Kontroli na Miejscu, odmawiającego (na wniosek Kierownika BP ARiMR) przeprowadzenia kontroli z tego powodu, że kontrole były przeprowadzane w odniesieniu do płatności za 2019r. i 2021r. Z drugiej zaś strony, organy nie chcą dopuścić dowodu z wyników tej kontroli, jako odnoszącej się do 2019r., mimo że faktycznie kontrola ta odbyła się w 2020r. Stanowisko to dziwi tym bardziej, że – jak wyżej wskazano – organ powołuje się na ustalenia tej kontroli jako potwierdzenie prawidłowości kontroli administracyjnej w rozpoznawanej sprawie.

Domaganie się przez rolnika kontroli w terenie jest zrozumiałe w sytuacji, gdy - jak wynika z akt sprawy – kontrola ta wskazuje niejednokrotnie inne powierzchnie użytkowane rolniczo, niż wynika to z ortofotomap i zdjęć google, na co wskazuje chociażby protokół z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 4 – 8 kwietnia 2022r. Pomimo wielokrotnych wniosków beneficjenta, organ odmówił przeprowadzenia kontroli w terenie, w zasadzie bez uzasadnienia, bo jako powód odmowy wskazano jedynie dostateczne ustalenia co do powierzchni wykluczenia oparte na ortofotomapaqch i mapach gogle.

Powyższe sprzeczności i niekonsekwencje sprawiają, że decyzje organów nie mają pełnego i jednoznacznego potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

Zasadne są więc podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, polegające na braku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, w tym niewyjaśnieniu spornych okoliczności podnoszonych przez stronę i rozbieżności, co do powierzchni MKO.

Trzeba zaznaczyć, że z mocy art.10a ust.1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2019r., poz.1505), do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81, ale tylko wówczas, jeśli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art.27 ust.1 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j Dz.U.2022.1234), w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1. 1) stoi na straży praworządności;
2. 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3. 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4. 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Zgodzić się więc należy z organem odwoławczym, że czynny udział w postępowaniu zapewnia się stronom na ich żądanie, jednakże nie oznacza to, że organy prowadzące postępowanie nie są zobowiązane do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i wydania decyzji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, który należy rozpatrzyć w sposób wyczerpujący. Jako dowód w postępowaniu należy wykorzystać wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W ocenie Sądu brak przeszkód, aby w poczet dowodów niniejszej sprawy włączyć protokół z kontroli terenowej, jaka odbyła się na spornych działkach wiosną 2020r. Skoro organ twierdzi, że potwierdza ona nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli administracyjnej wniosku, to dowód ten może mieć istotne znaczenie w rozpoznawanych sprawach.

W ponownym postępowaniu obowiązkiem organu będzie precyzyjne ustalenie powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru, a w tym celu należy wykorzystać wszystkie dostępne metody i informacje uzyskane zarówno w ramach kontroli administracyjnej, jak też, w razie potrzeby, kontroli terenowej. W ocenie Sądu, ustalenia organów muszą być jednoznaczne i stanowcze, poparte czytelnymi dowodami, np. w postaci zdjęć czy zrzutów, opisanych w sposób umożliwiający identyfikację działki, daty sporządzenia zdjęcia, określenia powierzchni wykluczonych.

Obowiązkiem organu będzie również odniesienie się do podniesionych przez skarżącego zarzutów, a w szczególności wyjaśnienie rozbieżności w interpretacji dokumentacji zdjęciowej.

W tym zakresie zarzuty skarg okazały się zasadne.

Nietrafne są natomiast podnoszone w skargach zarzuty uchylenia w całości decyzji organu I instancji, w sytuacji, gdy beneficjent zaskarżał je w części. Wydane w sprawie decyzje przyznające płatności rolne miały charakter niepodzielny, co powodowało konieczność uchylenia ich w całości przez organ odwoławczy, nawet jeśli w pewnym zakresie decyzje te nie były kwestionowane.

W tym stanie sprawy, uznając, że zaskarżone decyzje naruszają przepisy postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono po myśli art.200 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę kosztów składają się uiszczone od skarg wpisy w łącznej kwocie 400zł.