Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 28 stycznia 2015 r. K.O. zwrócił się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: KRUS) o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od I do IV kwartału 2014 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący nie wskazał żadnych okoliczności na poparcie swojego żądania.
Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] Prezes KRUS odmówił umorzenia K.O. zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Podkreślając w uzasadnieniu wydanej decyzji wyjątkowy charakter instytucji umorzenia zaległości składkowych organ stwierdził, że sytuacja bytowa wnioskodawcy nie odbiega w sposób zasadniczy od sytuacji innych zobowiązanych, a w ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie ustalono, że w jego przypadku miały miejsce zdarzenia od niego niezależne, a mające wpływ na powstanie zaległości.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa KRUS wniósł K. O. Zarzucił, że organ wydając swoją decyzję wskazał na okoliczności które winny być brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o umorzeniu zaległości składkowych, lecz żadna z tych okoliczności nie została zbadana i omówiona. Nie zostały także zastosowane postanowienia traktatu Unii Europejskiej o pomocy de minimis.
W następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes KRUS decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2015 r.
Skargę na wyżej wymienioną decyzję Prezesa KRUS wniósł K. O.domagając się jej uchylenia. Zarzucił, że organ niewłaściwie zastosował przepisy prawa jak też nie ustalił stanu faktycznego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Skarga nie może być uwzględniona, gdyż objęta nią decyzja nie narusza prawa.
Na wstępie należy przypomnieć, że sądowa kontrola decyzji administracyjnych jest sprawowana co do zasady z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem. Przesądza o tym treść art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2014 r. poz. 1647), który stanowi, że "kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej".
Zastrzeżenie powyższe ma szczególne znaczenie w przypadku zaskarżenia do sądu decyzji wydanych w ramach przysługującego organowi uznania administracyjnego. Do tej kategorii spraw należą też decyzje wydawane w przedmiocie udzielania ulg w spłacie zaległości podatkowych oraz składkowych.
Decyzje w przedmiocie ulg, jako decyzje uznaniowe, podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej, takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne.
Decyzja wydana w niniejszej sprawie została oparta na przepisie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403 ze zm.), który stanowi, że "Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części".
Oznacza to, że nawet w sytuacji, gdy przesłanki w postaci ważnego interesu zainteresowanego zostaną spełnione, organ może ale nie musi udzielić mu ulgi w spłacie należności składkowych, a wybór ten należy do uprawnienia organu. Kryteria tego wyboru (jego słuszność i celowość) nie podlegają ocenie Sądu, który bada wydaną decyzję wyłącznie w zakresie przestrzegania procedury, zgromadzenia pełnego materiału dowodowego oraz prawidłowości uzasadnienia decyzji.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ administracji prawidłowo, dokonał sprawdzenia sytuacji rodzinnej i materialnej strony w miejscu jej zamieszkania oraz z jej udziałem. Wyniki przeprowadzonej wizytacji w gospodarstwie płatnika zostały udokumentowane w stosownym protokole, do którego nie były zgłaszane zastrzeżenia. Taki sposób postępowania czyni zadość zasadom ogólnym określonym w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. - określanej dalej jako k.p.a.), zwłaszcza sformułowanym w art. 7, art. 10 i art. 11 tej ustawy, a także zasadom prowadzenia postępowania dowodowego, zawartym w art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. Strona skarżąca nie wskazała przy tym w swej skardze, jakie dowody zostały pominięte lub odmówiono ich przeprowadzenia.
W ocenie Sądu uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji odpowiadają wymogom prawa, przedstawiono w nich i wyjaśniono stan prawny, opisano wszystkie ustalenia w zakresie stanu faktycznego oraz wyjaśniono, z jakich powodów podjęto decyzje odmowną. Nie sposób zatem zaskarżonej decyzji zarzucić naruszenia prawa.
Jak wielokrotnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie, czego przykładem jest tu między innymi wyrok z 9 października 2013 r., sygn. akt: II GSK 922/12 (opubl.: http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ciężar dowodzenia wskazanych przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Zaniechanie więc przeciwstawienia stanowisku organów administracji publicznej dowodów na okoliczność sytuacji materialnej, zdrowotnej oraz ponoszonych wydatków na utrzymanie nie może stanowić przekonującego argumentu uzasadniającego ocenę o wadliwości decyzji Prezesa KRUS odmawiającej umorzenia należnych składek. Strona postępowania nie jest bowiem zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej. Podkreślenia przy tym wymaga, że choć ciężar dowodu istnienia przesłanek umorzenia spoczywa, co do zasady, na wnioskodawcy, to jednak organ administracji odpowiada za prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz rzetelność dokonanych ustaleń.
Prawidłowość powyższych działań organu podlega kontroli sądowej, w ramach której sąd ocenia, czy materiał dowodowy zgromadzony został w sposób wystarczający dla ustalenia istnienia (lub nieistnienia) przesłanek umorzenia oraz czy został prawidłowo oceniony, a następnie, czy z oceny tej zostały wyciągnięte wnioski właściwe pod względem logicznym i pod względem prawnym.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2013 r. poz. 270 ze zm.).