Uzasadnienie
Zaskarżonymi postanowieniami z dnia [...] kwietnia 2013 r., Nr [...], [...], [...], [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2013 r.:
- - Nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu omyłki zawartej w uzasadnieniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...] odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w zakresie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...];
- - Nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu omyłki zawartej w uzasadnieniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia, w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...];
- - Nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu omyłki zawartej w uzasadnieniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 2013 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w zakresie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],
- - Nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki zawartej w uzasadnieniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 2013 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].
Jako podstawę prawną rozstrzygnięć organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267), dalej: k.p.a. w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.), dalej: u.p.e.a.
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniami z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz z [...] stycznia 2013 r. odmówił S.K. (dalej: skarżący/zobowiązany) przywrócenia terminu do wniesienia złożonych zarzutów do prowadzonych względem niego postępowań egzekucyjnych na podstawie wskazanych w nich tytułów wykonawczych. Następnie postanowieniami wydanymi w dniu [...] grudnia 2012 r. i [...] stycznia 2013 r. odmówił: uwzględnienia zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia oraz wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów.
W ocenie organu, skarżący ponosi winę w uchybieniu terminów. Jak bowiem wskazał, odpisy tytułów wykonawczych [...] i [...] zostały doręczone zobowiązanemu w dniach [...] i [...] lipca 2011 r. (przesyłka dwukrotnie awizowana), zatem termin do zgłoszenia zarzutów upłynął odpowiednio w dniach 5 i 2 sierpnia 2011 r., w stosunku zaś do tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w dniu 30 marca 2009 r. (pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia w dniu 23 marca 2009 r.). Równocześnie organ wskazał, że nawet gdyby przyjąć za dzień doręczenia datę 18 listopada 2012 r., tj. datę, w której poborca skarbowy w trakcie wykonywania czynności służbowych poinformował zobowiązanego o zaległościach wobec wierzyciela, to i tak nie zostałby zachowany termin do zgłoszenia zarzutów, które wpłynęły dopiero w dniu 4 grudnia 2012 r.
Konsekwencją postanowień odmawiających przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów były postanowienia: z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...] odmawiające uwzględnienia zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia i postanowienie z dnia [...] stycznia 2013 r., Nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniami z dnia [...] lutego 2013 r.: Nr [...], [...], [...] i [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, dokonał sprostowania wyżej wymienionych postanowień poprzez zastąpienie wskazanej w uzasadnieniach tych postanowień daty dokonania czynności przez poborcę skarbowego -18 listopada 2012 r. datą 16 listopada 2012 r.
S.K. w zażaleniach od tych postanowień zgodził się z tym, że mało prawdopodobne jest, że czynności dokonano w dniu 18 listopada 2012 r. z uwagi na to, że przypadał on na niedzielę. Wskazał jednocześnie, że w aktach brak jest dowodów pozwalających jednoznacznie stwierdzić, że czynności tej dokonano w dniu 16 listopada 2012 r. Jak wyjaśnił, w tym dniu w drzwiach jego mieszkania pozostawiono zawiadomienie o pilnym stawieniu się do urzędu w dniu 19 listopada 2012 r. Jednak również w tym dniu, jak podaje, "przedmiotem były inne sprawy", jako dowód wskazuje odbite pieczęci z datą doręczenia na tytułach wykonawczych oraz notę służbową sporządzoną przez P. H. z dnia 23 listopada 2012 r.
Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił powyższych wątpliwości i wskazanymi na wstępie postanowieniami utrzymał zaskarżone postanowienia w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że w istocie 18 listopada 2012 r. przypadał na niedzielę, a w aktach sprawy nie było pisemnego zezwolenia organu egzekucyjnego, o którym mowa w art. 52 § 1 u.p.e.a., na dokonanie czynności w dzień wolny od pracy, a zatem poborca skarbowy nie mógł dokonać i nie dokonał czynności służbowych w dniu 18 listopada 2012 r., lecz w dniu 16 listopada 2012 r. Organ podkreślił przy tym, że sprostowanie nie ingeruje w merytoryczną treść rozstrzygnięcia.
Niezadowolony z takiej treści rozstrzygnięć S.K. złożył skargi do tutejszego Sądu, zarzucając w nich naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w tym: zasady praworządności, prawdy obiektywnej, zasady zaufania, udzielania informacji, szybkości i prostoty postępowania oraz zasady pisemnego załatwiania sprawy. Wskazał, na to, że wbrew stanowisku organu czynność została dokonana nie w dniu 18 listopada 2012 r., lecz w dniu 23 listopada 2012 r., od której to daty powinien być liczony termin do zgłoszenia przez niego zarzutów. Poprzednie zawiadomienia, jak wskazuje, były nieskuteczne ze względu na skierowanie na niewłaściwy adres. Jak podał, w 2007 r. zmienił adres i jako aktualny wskazał P. ul. P., fakt ten został odnotowany w ewidencji działalności gospodarczej oraz w urzędzie skarbowym, dodatkowo urząd skarbowy został poinformowany o tym fakcie przez organ wydający decyzję o zmianie adresu w prowadzeniu działalności gospodarczej.
Pomimo tego organ egzekucyjny wysyłał tytuły wykonawcze na niewłaściwy adres: P., ul. H. W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie, powołując się na argumenty, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonych postanowień.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje
Skargi zasługują na uwzględnienie.
Podstawą wydania zaskarżonych rozstrzygnięć był przepis art. 113 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Na podstawie art.126 k.p.a. przepis art.113 § 1 stosuje się odpowiednio do postanowień.
W drodze sprostowania można usunąć jedynie takie błędy, które nie wymagają przeprowadzenia postępowania dowodowego i które nie były przedmiotem sporu. Postanowienie wydane w trybie rektyfikacji nie jest nowym rozstrzygnięciem sprawy. W przeciwieństwie do postanowienia o uzupełnieniu rozstrzygnięcia, nie biegnie od niego na nowo termin do zaskarżenia prostowanego rozstrzygnięcia. Przewidziany od niego środek odwoławczy może opierać się jedynie na zarzutach dotyczących prawidłowości wydania postanowienia w przedmiocie sprostowania, stąd też oczywistym jest, że sprostowanie nie może dotyczyć okoliczności faktycznych.
W rozpoznawanych sprawach, organ I instancji dokonał sprostowania zamieszczonej w uzasadnieniach własnych postanowień daty 18 listopada 2012 r., wpisując w jej miejsce datę 16 listopada 2012 r., przy czym organ II instancji wskazał, że data ta nie ma znaczenia w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów egzekucyjnych, jak i w sprawie ich rozpoznania. Nie była to data, od której należałoby liczyć termin do wniesienia zarzutów, czy też do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do ich złożenia, a nawet jeśli przyjąć, że była, to i tak skarżący nie dochował przewidzianych do dokonania tych czynności terminów. Jak wyjaśniono, skarżący został zawiadomiony o prowadzonych przeciwko niemu czynnościach egzekucyjnych na podstawie tytułów wykonawczych [...], [...] w dniach 29 i 26 lipca 2011 r., na podstawie tytułów wykonawczych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w dniu 23 marca 2009 r., zaś wnioski o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów, jak i zarzuty wpłynęły do organu w dniu 4 grudnia 2012 r. Ponadto organ wskazał, że czynność poborcy skarbowego, od której to daty skarżący liczy termin do wniesienia zarzutów egzekucyjnych, nie miała miejsca w dniu 18 listopada 2012 r., ponieważ dzień ten przypadał na niedzielę, a w aktach brak było stosownego upoważnienia do podejmowania czynności w tym dniu, a została dokonana w dniu 16 listopada 2012 r.
Analiza akt sprawy wskazuje na to, że data 18 listopada 2012 r., której sprostowań dokonano, miała, wbrew temu co stara się wykazać organ, kluczowe znaczenie dla ustalenia zachowania terminów do złożenia wniosków o przywrócenie terminów do złożenia zarzutów przeciwegzekucyjnych, a tym samym wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminów, jak też w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów czy też odmowy wszczęcia postępowania, których dotyczą poddane kontroli Sądu postanowienia.
Zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Zatem zarówno dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, jak i samych zarzutów, najistotniejsze znaczenie ma ustalenie daty od kiedy ustała wskazywana przez skarżącego przyczyna niedochowania terminu, tak by było możliwe ustalenie, czy wniosek o przywrócenie został złożony w przewidzianym do tego ustawowym terminie 7 dni.
Organy przyjęły, że termin do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych [...], [...] rozpoczął bieg od 29 i 26 lipca 2011 r., zaś w przypadku tytułów wykonawczych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w dniu 23 marca 2009 r. i zakończył odpowiednio w dnia 2, 5 sierpnia 2012 r. i 30 marca 2009 r., zatem ustalenie daty później dokonanej przez poborcę skarbowego czynności, nie ma znaczenia dla zachowania terminu do złożenia zarzutów.
Tymczasem skarżący w zażaleniach od postanowień wydanych w przedmiocie sprostowania, podniósł, że o postępowaniu egzekucyjnym dowiedział się właśnie w wyniku czynności podjętej przez poborcę skarbowego w listopadzie 2012 r., a nie jak przyjął organ w dniach odpowiednio: 29, 26 lipca 2011 r. oraz w dniu 23 marca 2009r. tj. z chwilą domniemania skuteczności doręczenia tytułów egzekucyjnych. Wskazał, że przesyłki zostały skierowane na nieprawidłowy adres, pomimo tego, że w 2007 r. dopełnił obowiązku zawiadomienia o zmianie adresu odpowiednich organów rejestrowych. Dopiero z chwilą dokonania czynności przez poborcę skarbowego ustała przyczyna uchybienia terminu, którą był brak świadomości co do podejmowanych względem niego czynności egzekucyjnych.
Zatem data dokonania czynności przez poborcę skarbowego jest okolicznością sporną, a jej prawidłowe ustalenie ma doniosłe znaczenie w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, dlatego nie może podlegać zmianie w drodze sprostowania oczywistej omyłki.
Ponadto z zalegających w aktach dokumentów, a to notatki służbowej, sporządzonej przez starszego poborcę skarbowego M.Z., na okoliczność poinformowania skarżącego o zaległościach względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Urzędu Skarbowego, jak również z raportu dokonania czynności wynika, że dokonano jej w dniu 18 listopada 2012 r. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów, które pozwalałyby przyjąć, że dokonano jej w dniu 16 listopada 2012 r. Do takich wniosków nie może prowadzić jedynie ustalenie, że 18 listopada 2012 r. przypadał na niedzielę, a w aktach nie ma upoważnienia do dokonywania czynności w tym dniu. W aktach tych nie ma dokumentów opatrzonych datą 16 listopada 2012 r., ani dokumentów, z których taka data by wynikała.
Natomiast skarżący podnosi, że w tym dniu odebrał przesyłkę, w której zawiadomiono go o konieczności stawienia się w urzędzie. Kolejne podejmowane w sprawie czynności datowane są na dzień 23 listopada 2012 r.
W świetle powyższego nie sposób również przyznać racji organowi, że zamieszczenie daty 18 listopada 2012 r. było wynikiem oczywistej omyłki.
W ocenie Sądu, nie jest dopuszczalne by w postępowaniu rektyfikacyjnym dokonywać zmian okoliczności faktycznych stanowiących podstawę wydanego rozstrzygnięcia. Stanowi to złamanie wszelkich zasad postępowania, w tym wymienionej przez skarżącego zasady praworządności i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Brak było zatem podstaw do wydania w niniejszych sprawach postanowień w trybie art.113 § 1 w zw. z art.126 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art.152 i art.250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz.270 ze zm.) oraz § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).