Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż odwołanie J. L. z dnia 28 stycznia 2008 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego (nr [...]) z dnia [...] marca 2007 r. ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn po zmarłym T. L. w wysokości 2.961,00 zł., zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia, określonym w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2007 r. (nr [...]) została doręczona J. L. pod adresem: [...] w dniu 26 marca 2007 r. Zgodnie z art. 233 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 z późn. zm.), w myśl którego odwołanie od decyzji organu podatkowego wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, termin do wniesienia odwołania w przedmiotowej sprawie upłynął w dniu 10 kwietnia 2007 r. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniesione przez J. L. w dniu 28 stycznia 2008 r., zostało złożone z opóźnieniem dwustu siedemdziesięciu ośmiu dni, mimo że decyzja organu I instancji zawierała pouczenie w zakresie ustawowego terminu uprawniającego do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy podniósł, iż z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia odwołania, decyzja organu I instancji stała się ostateczna i podlega wykonaniu, co wpływa na niedopuszczalność merytorycznego rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe postanowienie J. L. wniósł o zwrot kwoty 3.380 zł. stanowiącej wpłacony podatek od spadku. Skarżący podniósł, iż odwołuje się od decyzji nr [...], gdyż tym dokumentem ustalono kwotę naliczonego podatku,, którą wpłacił na konto Urzędu Skarbowego w 2007 r. Podatnik wskazał, iż w dniu 28 stycznia 2008r. zwrócił się do Urzędu Skarbowego o zwrot niesłusznie zapłaconego podatku od spadków i darowizn. Nie wniósł odwołania od decyzji organu I instancji w terminie 14 dni, gdyż w tym czasie nie znane były jeszcze wyroki sądowe w tym zakresie. Powołując się na wyrok WSA w Bydgoszczy (sygn. akt I SA/Bd 658/07) wywiódł, iż z uwagi na to, że jego ojciec zmarł 9 sierpnia 2006 r., skarżący niesłusznie zapłacił podatek od spadku.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Stosownie do treści art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270, określanej dalej p.p.s.a), kontrola zaskarżonych rozstrzygnięć dokonywana jest pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami wskazanymi w skardze. Oznacza to, że Sąd, w przypadku gdy stwierdzi, że zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało z naruszeniem prawa może, w zależności od charakteru tego naruszenia, uchylić zaskarżone rozstrzygniecie lub też stwierdzić jego nieważność. Nie może jednak, wbrew żądaniom skargi orzec o zwrocie kwestionowanej przez skarżącego kwoty.
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odwołanie jest podstawowym środkiem zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, który przysługuje od każdej decyzji nieostatecznej. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który decyzję tą wydał. Organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wstępne, w trakcie którego bada w pierwszej kolejności dopuszczalność odwołania, a następnie terminowość jego wniesienia. Kolejność taka jest uzasadniona tym, iż w przypadku stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, ocena zachowania terminu do wniesienia odwołania jest zbędna.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy całkowicie pominął ocenę dopuszczalności odwołania, a od razu przeszedł do oceny terminowości jego uzasadnienia.
W ocenie Sądu jest to postępowanie wadliwe. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak i podmiotowych. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje m.in. przypadki braku przedmiotu zaskarżenia tj. decyzji, która albo nie weszła do obrotu prawnego np. została wydana, lecz nie została doręczona, albo z obrotu została usunięta. Z akt sprawy wynika, że odwołanie J. L. z dnia 28 stycznia 2008r. zostało wniesione od decyzji nr [...] - nr systemowy [...]), która w dacie wniesienia odwołania już nie istniała. Została bowiem decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2007r. (nr [...]) - wydaną we wznowionym postępowaniu - uchylona.
W tej sytuacji, gdy w dacie wniesienia odwołania nie istniała już decyzja, która była podstawą zaskarżenia, badanie terminu do wniesienia odwołania było nieuzasadnione. Pominięcie kwestii oceny dopuszczalności odwołania i równoczesne rozstrzygniecie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od nieistniejącej już decyzji stanowi w ocenie Sądu rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, w związku z czym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej orzekł jak w sentencji.
Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, iż powoływane wyżej pismo J. L. zatytułowane "odwołanie" zawierało żądanie zwrotu określonej kwoty, którą podatnik wpłacił jako podatek od spadku. Do żądania tego, organ odwoławczy w ogóle się nie ustosunkował.