Uzasadnienie
Na mocy decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny z dnia [...] stycznia 1996r. nr [...] o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, ubezpieczeniem tym objęta została Z. B. Z kolei decyzją z dnia [...] maja 2013r. znak: [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezes KRUS) stwierdził nieważność wymienionej wyżej decyzji a jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia powołał między innymi art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. poz. 1403 z 2013r. - powoływana dalej jako usr), art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. poz. 1442 z 2013r. - powoływana dalej jako usus), art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. poz. 267 z 2013r. - powoływana dalej jako kpa).
W decyzji tej zawarto pouczenie o prawie wniesienia od niej odwołania do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie.
W piśmie z dnia 26 lutego 2014r. skierowanym do Prezesa KRUS, Z.B. zawarła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego opisaną wyżej decyzją z dnia [...] maja 2013r.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2014r. znak: [...] Prezes KRUS odmówił wznowienia przedmiotowego postępowania z powołaniem się - między innymi - na art. 83a usus.
Po rozpatrzeniu złożonego przez Z. B. - zgodnie z pouczeniem zawartym w powyższym postanowieniu - wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes KRUS postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014r. znak: [...] utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] marca 2014r.
Jako podstawę prawną postanowienia z dnia [...] kwietnia 2014r. Prezes KRUS wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 i art. 144 kpa oraz art. 59 ust. 3 i inne usr oraz pouczył o prawie wniesienia od niego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na podstawie art. 52, 53 i art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 270 z 2012r. z późn. zm. - powoływana dalej jako ppsa).
Z.B. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na opisane wyżej postanowienie z dnia [...] kwietnia 2014r., zaś Prezes KRUS w odpowiedzi na tę skargę wniósł o jej oddalenie.
W odniesieniu do powyższej skargi i zaskarżonego nią rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Jak wynika z przebiegu postępowania administracyjnego, przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Prezesa KRUS wydane w trybie nadzwyczajnym a mianowicie postanowienie odmawiające wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem o stwierdzeniu nieważności decyzji o objęciu Z. B. ubezpieczeniem społecznym rolników.
Regulacje dotyczące tego ubezpieczenia zawarte zostały w powołanej wyżej ustawie z dnia 20 grudnia 1990r. (urs) i zgodnie z art. 36 tejże ustawy, Prezes KRUS wydaje decyzje - między innymi - w sprawach podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia (ust. 1 pkt 1), a od tychże decyzji przysługuje odwołanie "do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (ust. 3), co oznacza, że odwołanie to przysługuje do sądu powszechnego, czyli wyłączona jest tu właściwość sądu administracyjnego. Z kolei w art. 52 ust. 1 tejże ustawy nakazane zostało odpowiednie stosowanie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (usus), a to w tych sprawach, które w niniejszej ustawie, czyli ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie zostały uregulowane.
W tej powołanej wyżej ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca zawarł regulację - art. 83a ust. 2 - iż ostateczne decyzje (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych), od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.
Odpowiednie stosowanie tego przepisu w sprawach ubezpieczeń społecznych rolników oznacza, że Prezes KRUS może z urzędu wydać decyzje dotyczące decyzji od których nie wniesiono odwołania (czyli decyzji ostatecznych) a więc chodzi tu o decyzje wydane w trybach nadzwyczajnych wymienionych w kodeksie postępowania administracyjnego czyli w trybie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności itd.
Niewątpliwie decyzja wydana w niniejszej sprawie przez Prezesa KRUS w dniu [...] maja 2013r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności oraz postanowienia z dnia [...] marca 2014r. i [...] kwietnia 2014r. podjęte zostały w trybach nadzwyczajnych, jednakże przedmiotem tj. istotą tego postępowania jest kwestia podlegania - lub niepodlegania -przez Z. B. ubezpieczeniu społecznemu rolników. Rozstrzygnięcia podjęte w trybie nadzwyczajnym - jak w niniejszej sprawie pierwotnie w trybie stwierdzenia nieważności a następnie w trybie wznowieniowym - odnoszą się w swojej istocie do tego zasadniczego przedmiotu sprawy i wobec tego, mimo odwołania się w powołanym wyżej przepisie art. 83a ust. 2 usus do zasad z kodeksu postępowania administracyjnego, nie oznacza to, zdaniem Sądu, w konsekwencji zastosowania trybu postępowania administracyjnego czyli prawa do wniesienia do sądu administracyjnego skargi na decyzję Prezesa KRUS wydaną w trybie nadzwyczajnym.
W ocenie Sądu brak jest bowiem podstaw prawnych do różnicowania trybu zaskarżania decyzji tj. różnicowania sądu do którego ta decyzja może być zaskarżona w zależności od tego, czy decyzja ta wydana została w trybie zwykłym, czy nadzwyczajnym, skoro - jak wyżej wskazano - w istocie odnoszą się one do przedstawionej istoty danej sprawy. Zróżnicowanie dotyczy wyłącznie etapu przed wniesieniem skargi - odwołania do sądu a mianowicie odwołania od decyzji wydanych w trybie zwykłym wnoszone są od razu do sądu powszechnego, natomiast w przypadku decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Co do braku podstaw do właściwości sądu administracyjnego w sprawach dotyczących decyzji wydanych w trybie art. 83a ust. 2 usus wypowiedział się zarówno Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 marca 2011r. sygn. I UZP 3/10/OSNP nr 17-18 poz. 233 z 2011r.), jak i Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 czerwca 2013r. sygn. I OPS 1/13/ONSA/wsa nr 5 poz. 75 z 2013r.) i stanowisko to należy w niniejszej sprawie podzielić.
Jak wskazano wyżej, skarga do tut. Sądu została przez Z. B. wniesiona zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji, ale pouczenie to - jak wynika z okoliczności wyżej przytoczonych - było wadliwe, a w orzecznictwie i literaturze prawniczej nie budzi wątpliwości stanowisko, że wadliwe pouczenie o środkach zaskarżenia, nie może prowadzić do rozpoznania sprawy przez organ/sąd niewłaściwy w danej sprawie i nie tworzy prawa do skorzystania z takiego pouczenia.
Z tych wyłożonych wyżej okoliczności, skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie podlega kognicji sądu administracyjnego i dlatego orzeczono o jej odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1, § 3 w związku z art. 16 § 2 ppsa.