Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego /powoływany dalej jako organ I instancji/ wydał w dniu [...] listopada 2013 r. decyzję w której orzekł – między innymi – o solidarnej odpowiedzialności J. M. – wraz z Wyższą Szkołą Ekonomiczną w S. – za zaległości podatkowe tej Szkoły. W decyzji tej zawarte zostało prawidłowe pouczenie o prawie wniesienia od niej odwołania do Dyrektora Izby Skarbowej w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania.
Powyższa decyzja doręczona została na adres J. M. w dniu 12 listopada 2013r. /na zwrotnym poświadczeniu odbioru adresat nie wpisał daty jej odbioru ale doręczył wpisał datę 12 listopada 2013r. i daty tej adresat nie kwestionuje/.
Odwołanie od tej decyzji wniesione zostało przez J. M. /w imieniu którego sporządził je pełnomocnik/ w dniu 4 marca 2014r. / data nadania pocztowego/ wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Na uzasadnienie powyższego wniosku J. M. /powoływany dalej jako wnioskodawca/ skarżący/ podał, że od maja 2013r. pozostaje pod specjalistyczną opieką lekarską ze względu na zaćmę obu oczu. Operację zaćmy oka prawego przeszedł w dniu 24 stycznia 2014r, zaś operacja oka prawego będzie przeprowadzona w IV kwartale 2014r. Ze względu na tę chorobę oczu nie był w stanie przeczytać otrzymanej decyzji i nie zdawał sobie sprawy z powagi sytuacji. Obecnie stan jego zdrowia uległ poprawie i dopiero teraz był w stanie złożyć odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Do przedmiotowego wniosku dołączył zaświadczenie / kserokopię/ wystawione przez Samodzielny Publiczny Kliniczny Szpital Okulistyczny Katedra i Klinika Okulistyki II Wydziału Lekarskiego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego z dnia 18 lutego 2014r. w którym podano, że:
- - od maja 2013r. pozostaje pod opieką tego szpitala ze względu na stwierdzoną zaćmę obu oczu,
- - w dniu 24 stycznia 2014r. przeprowadzono operację zaćmy oka prawego- zabieg operacyjny na lewym oku planowany jest na drugi kwartał 2014r.,
- - stwierdzono stan po laseroterapii obu oczu,
- - stwierdzone schorzenia skutkują istotnym upośledzeniem widzenia obu oczu,
- - stan okulistyczny nie rokuje poprawy.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2014r. Dyrektor Izby Skarbowej /powoływany dalej jako organ II instancji/ odmówił powyższemu wnioskowi w przedmiocie przywrócenia terminu z powołaniem się na art. 163 § 2 i art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. z 2012r. poz. 749 z późn. zm./.
W uzasadnieniu podał, że termin do wniesienia odwołania od decyzji doręczonej w dniu 12 listopada 2013r. upłynął w dniu 26 listopada 2013r. Przywrócenie terminu może nastąpić wówczas, gdy strona uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminu a wniosek w tym przedmiocie złoży w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia oraz dopełni uchybionej czynności. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy a także nie wykazał, że wniosek o przywrócenie terminu złożył w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. Okoliczności wskazane we wniosku na uprawdopodobnienie braku winy tj. choroba oczu, mają swój początek w maju 2013r. ale wtedy wnioskodawca aktywnie uczestniczył w postępowaniu podatkowym. Mianowicie w dniu 7 maja 2013r. odebrał osobiście postanowienie organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2013r. a także inne pisma w postępowaniu podatkowym, podpisał też pisma do organu I instancji z dnia 19 czerwca 2013r. i z dnia 13 lipca 2013r.
W aktach brak jest jakichkolwiek dokumentów z których wynikałoby, że wnioskodawca informował organ I instancji o kłopotach zdrowotnych lub trudnościach z zapoznaniem się z treścią pism urzędowych. Z akt sprawy nie wynika też aby w okresie od otrzymania decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2013r. do dnia złożenia wniosku, po stronie wnioskodawcy wystąpiły okoliczności uniemożliwiające złożenie odwołania. Ponadto wnioskodawca nie wykazał, by dochował terminu 7 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu tj. nie wykazał, że wniosek ten złożył w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Organ II instancji podniósł też, że choroba wnioskodawcy nie wystąpiła nagle, bo już od maja 2013r. był – jak twierdzi – pod opieką lekarską i w okresie do wniesienia odwołania nie wystąpiła nagła okoliczność co do jego stanu zdrowia. Skoro więc wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu i nie wykazał, że wniosek o przywrócenie terminu złożył we właściwym terminie, to organ II instancji odmówił temu wnioskowi.
J. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na powyższe postanowienie organu II instancji wnosząc o jego uchylenie jako wydanego z naruszeniem art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej.
W skardze podniesiono, że potwierdzenie przez skarżącego odbioru korespondencji w toku postępowania podatkowego nie może być uznane za aktywne uczestnictwo w tym postępowaniu, bo jest to czynność automatyczna, zaś inną kwestią jest możliwość zapoznania się z treścią odebranego dokumentu. Skarżący od maja 2013r. pozostawał w leczeniu w związku z poważnym schorzeniem oczu, miał upośledzone widzenie, przebył zabieg operacyjny prawego oka a w okresie oczekiwania na zabieg oka lewego, miał poważne trudności z wiedzeniem tymże okiem. Ze względu na rodzaj schorzenia skarżącego tj. stopniowe pogarszanie się możliwości widzenia oraz konieczność przeprowadzenia rekonwalescencji po zabiegu na prawym oku i stan chorobowy oka lewego, trudno jest określić do kiedy trwała przeszkoda do wniesienia odwołania, ale skarżący podjął stosowne działanie od razu, kiedy stan zdrowia mu na to pozwolił.
Skarżący podniósł także, iż przywrócenie terminu nie zależy od uznania organu, lecz w przypadku uprawdopodobnienia przesłanek co do braku winy w uchybieniu terminu, organ ma obowiązek przywrócenia tegoż terminu.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje
Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania podatkowego, od decyzji organu I instancji służy stronie odwołanie, które wnosi się do organu II instancji ale za pośrednictwem organu I instancji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji organu I instancji /art. 127, art.220, art.223 §, § 2pkt.1 cyt. Ordynacji podatkowej/.
W niniejszej sprawie opisana wyżej decyzja organu I instancji z dnia [...] listopada 2013r. odebrana została przez skarżącego osobiście, co potwierdził własnoręcznym podpisem i wprawdzie nie wpisał daty odbioru /przesyłka z przedmiotową decyzją była awizowana/, ale zarówno w datowniku poczty oddawczej, jak i przy podpisie doręczyciela widnieje data 12 listopada 2013r., którą organ II instancji przyjął jako datę doręczenia i stanowisko to, w ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości. Termin do wniesienia odwołania upływał więc z dniem 26 listopada 2013r., natomiast odwołanie wniesiono w dniu 4 marca 2014r. /data nadania/, a więc niewątpliwie po terminie, a kwestią sporną w niniejszej sprawie jest kwestia, czy istnieją przesłanki do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, czy też przesłanki takie nie istnieją. Możliwość przywrócenia terminu przewidziano w art. 162 cyt. Ordynacji podatkowej, a mianowicie termin ten należy przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni on, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy /§ 1/, przy czym podanie – wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i równocześnie dopełnić uchybionej czynności /§ 2/; istotną regulacją jest, że przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne /§ 3/.
Z powyższych unormowań wynika, że dla przywrócenia terminu konieczną przesłanką jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu tegoż terminu, co oznacza, że strona nie ma obowiązku bezspornego wykazania określonymi dowodami okoliczności, które uniemożliwiły jej dokonanie czynności w terminie i tym samym uzasadniają przywrócenie tegoż terminu, lecz wystarczy uprawdopodobnienie wystąpienia takich okoliczności. Zaznaczyć jednak należy, że uprawdopodobnienie wymaga przedstawienia takich okoliczności, które przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego, uzasadniają przyjęcie braku winy strony. Jak zasadnie stwierdził organ II instancji, dla dokonania oceny tej kwestii koniecznym jest dokładne ustalenie przyczyny niedochowania terminu, przy czym chodzi tu o przyczynę – przeszkodę obiektywną, o trudności, których strona nie mogła pokonać, mimo dołożenia odpowiedniej staranności.
W niniejszej sprawie skarżący jako okoliczność uniemożliwiającą dochowanie terminu, wskazał swój stan zdrowia a mianowicie zaćmę obu oczu i pozostawanie pod specjalistyczną okulistyczną opieką lekarską od maja 2013r., przebycie operacji jednego oka w styczniu 2014r. i oczekiwanie na operację drugiego oka. Ten stan zdrowia – jak twierdzi – uniemożliwił mu zapoznanie się z treścią odebranej decyzji, na skutek czego nie zdawał sobie sprawy z powagi sytuacji.
Według przytoczonej wyżej treści zaświadczenia lekarskiego Samodzielnego Publicznego Klinicznego Szpitala Okulistycznego w Warszawie /przedłożonego w postaci niepotwierdzonej kserokopii/, skarżący pozostawał pod opieką tej placówki od maja 2013r. z powodu zaćmy obu oczu, przebył w styczniu 2014r.zabieg co do oka prawego, oczekiwał na zabieg co do oka lewego, wystąpiło u niego istotne upośledzenia widzenia obu oczu, stan okulistyczny określono jako nierokujący poprawy.
Niewątpliwie schorzenie skarżącego jest schorzeniem poważnym, co najmniej utrudniającym " normalne" funkcjonowanie, niemniej jednak nie uniemożliwiającym wykonywanie czynności związanych z codziennym życiem i czynności urzędowych. Z akt sprawy nie wynika, by skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim, chociaż ta okoliczność nie przesądza sama przez się o niemożliwości działania. Jeśli skarżący przebywał pod opieką lekarską z powodu zaćmy od maja 2013r., zaś zabieg na jednym oku wykonano mu wiele miesięcy później, bo w styczniu 2014r. a równocześnie brak danych, by w tym okresie tj. od maja 2013r. do stycznia 2013r.a następnie do dnia 4 marca 2014r. tj. udzielenia pełnomocnictwa do wniesienia odwołania i złożenia wniosku o przywrócenie terminu, skarżący był szczególnie ograniczony w możliwości podejmowania działań, to w ocenie Sądu, nie można odmówić zasadności stanowisku organu co do braku uprawdopodobnienia niemożności działania przez skarżącego w listopadzie 2013r. kiedy to mijał termin do wniesienia odwołania.
Było to jeszcze przed operacją oka prawego i to w tym okresie tj, od czasu pozostawania pod opieką lekarską czyli od maja 2013r. podejmował czynności urzędowe, które, w ocenie Sądu, nie mogą być traktowane jako automatyczne / jak twierdzi skarżący/ a mianowicie przykładowo: w dniu 20 czerwca 2013r. potwierdził odbiór postanowienia organu I instancji o wszczęciu postępowania co do jego odpowiedzialności, potwierdził też odbiór postanowień organu I instancji z dnia 4 września 2013r., 2 i 4 października 2013r., pismo Wyższej Szkoły Ekonomicznej w S. do organu I instancji z dnia 19 czerwca 2013r. jest firmowane jego podpisem. Skoro skarżący potwierdził odbiór decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2013r. przed zabiegiem na prawym oku, który został wykonany za około dwa miesiące, to istotna przeszkoda do wniesienia od niej odwołania musiałaby powstać akurat w tym okresie /tj. od dnia 12 listopada 2013r./, a w ocenie Sądu, taka okoliczność nie została wykazana.
Jeśli bowiem skarżący - jak wykazuje - już od maja 2013r. miał poważne kłopoty ze wzrokiem, ale równocześnie wykonywał pewne czynności urzędowe a zabieg na oku prawnym przeszedł dopiero kilka miesięcy później, to trwał u niego pewien stan chorobowy, ale nie uniemożliwiający mu funkcjonowanie w "obrocie" prawnym, bo skoro uzyskał zaświadczenie lekarskie w lutym 2014r. i udzielił pełnomocnictwa w dniu 4 marca 2014r. to znaczy, że był w stanie podejmować określone działanie, a wcześniej odbierał i co najmniej podpisywał (jeśli nie sporządzał) pisma urzędowe, to w ocenie Sądu brak podstaw do przyjęcia, że od 12 listopada 2013r. (tj. od odbioru decyzji organu I instancji jego stan był wyraźnie inny, uniemożliwiający mu podejmowanie czynności.
Ostatecznie bowiem skarżący skorzystał z pomocy pełnomocnika podpisując stosowne pełnomocnictwo i w ocenie Sądu, skarżący niczym nie uprawdopodobnił, aby w listopadzie 2013r. nie mógł poznać treści decyzji (skoro ją odebrał) na przykład przy pomocy osoby trzeciej i by nie mógł udzielić pełnomocnictwa, skoro takiego pełnomocnictwa udzielił już po zabiegu na oku prawym.
Istotnie, skoro stan skarżącego, był jednakowy od maja 2013r. do co najmniej 18 lutego 2014r. kiedy to uzyskał powołane wyżej zaświadczenie lekarskie, to organ II instancji zasadnie stwierdził, że skarżący nie wykazał kiedy ustała wskazywana przez niego przyczyna uchybienia terminu tj. że wniesienie w dniu 4 marca 2014r. odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, nastąpiło w ciągu 7 dni od ustania przyczyny, która spowodowała uchybienie terminu. W konsekwencji nie jest w zasadzie możliwe dokonanie oceny zachowania przez skarżącego tego terminu, niemniej jednak rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu mimo braku wykazania terminu 7 dni do jego złożenia, formalnie dokonane zostało na korzyść skarżącego ale w sytuacji, gdy w ocenie Sądu, skarżący w istocie nie wykazał tj. nie uprawdopodobnił zaistnienia przeszkody do zachowania terminu, kwestia ta nie ma istotnego znaczenia prawnego.
Skoro bowiem stan zdrowia skarżącego od maja 2013r. do - co najmniej - 18 lutego 2014r. czyli do daty wystawienia opisanego wyżej zaświadczenia, a następnie do dnia 4 marca 2014r. czyli do daty udzielenia pełnomocnictwa, był w istocie jednakowy a skarżący podejmował jednak w tym czasie czynności urzędowe (odbiór pism i postanowień, sporządzania a co najmniej podpisywanie pism), to w ocenie Sądu zasadne jest stanowisko organu II instancji co do braku uprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu.
Biorąc pod uwagę naprowadzone wyżej okoliczności, Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania zaskarżonego postanowienia i skargę jako nieuzasadnioną oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm.).