Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2022 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS) po rozpatrzeniu odwołania D. D. (dalej: skarżący), od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w P. (dalej: NPUCS) z [...] grudnia 2021 r., nr [...], nakładającej karę pieniężną w wysokości 10.000 zł, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Z akt sprawy wynika, że w dniach 2-3 listopada 2020r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Urzędu Celno-Skarbowego w P. przeprowadzili kontrolę zespołu pojazdów, tj. samochodu ciężarowego Volvo o nr rej. [...] oraz naczepy Schmitz typu chłodnia o nr rej. [...], przewożącego towary o zadeklarowanych kodach CN: 2710, 3403, 3814 i 3820, w łącznej ilości 9 734,99 kg, podlegające obowiązkowej rejestracji w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.
Transport ten był objęty zgłoszeniem przewozu o nr [...]. Przewoźnikiem była firma skarżącego – A. Kontrolę przeprowadzono pod kątem przestrzegania obowiązków wynikających z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 859 ze zm. – dalej: ustawa SENT).
W wyniku kontroli funkcjonariusze stwierdzili naruszenie przepisów ustawy SENT polegające na tym, że w trakcie przewozu nastąpiły dwie, trwające dłużej niż godzinę, przerwy w przekazywaniu danych z lokalizatora [...] przypisanego do zgłoszenia[...] tj. w dniu 31 października 2020 r. od godz. 1:23 do godz. 4:22 (tj. 2 godz. 59 min) oraz od dnia 31 października 2020 r. od godz. 18:01 do dnia 2 listopada 2020 r. do godz. 14:44 (tj. 44 godz. 43 min.).
Opis ujawnionych nieprawidłowości kontrolujący zamieścili w protokole z kontroli z 3 listopada 2020 r., nr [...], dokumentującym przebieg i wyniki kontroli, który został podpisany przez kontrolujących funkcjonariuszy oraz kierowcę pojazdu.
W piśmie z 10 listopada 2020 r. strona wyjaśniła, że przerwa w odbiorze sygnału GPS z mobilnego urządzenia lokalizacyjnego w dniu 31 października 2020 r. od godz. 01:23 do godz. 04:22 zbiegła się z postojem pojazdu w A., podczas czasu odpoczynku kierowcy. Natomiast podczas przerwy trwającej od godz. 18:01 w dniu 31 października 2020 r. do godz. 14:44 dnia 2 listopada 2020 r. pojazd znajdował się w B., w siedzibie przewoźnika. Oznacza to, że nierejestrowany czas przewozu odbywał się w znacznej części w miejscach postoju, natomiast samo przemieszczanie przesyłki było widoczne dla systemu PUESC. Według twierdzeń zarówno strony, urządzenie działało przez cały czas wykonywanego przewozu, bez awarii i przerw. Przyczyna przerw w odbiorze sygnału nie jest stronie znana. Z protokołu wynika, że kierowcę wyposażono w urządzenie, które miało zainstalowany program dostarczany przez organy celno-skarbowe.
Urządzenie było włączone przez cały czas przejazdu przez terytorium RP, jak i w chwili kontroli, nie stwierdzono bowiem niewłączenia lub braku tego urządzenia. Przejazd był monitorowany przez pokładowe urządzenia geolokalizacyjne. Mogło zatem dojść do zawieszenia systemu dostarczonego przez służby celno-skarbowe lub awarii globalnej - wobec powyższego potrzebne jest sprawdzenie czy doszło do awarii. Zaznaczono także, że przyczyną wadliwego działania aplikacji mógł być brak aktualizacji oprogramowania, co mogło spowodować braku sygnału. W ocenie strony nałożenie z tej przyczyny kary w oparciu o art. 10a ust. 1 ustawy SENT naruszałoby ten przepis. Zdaniem strony, do nałożenia sankcji prawnej konieczne jest stwierdzenie naruszenia obowiązku, samo stwierdzenie braku sygnału GPS, niezależnie od przyczyny tego stanu rzeczy, nie rodzi odpowiedzialności przewoźnika. Zapatrywanie przeciwne obciążające przewoźnika za sam skutek (brak sygnału) jest niemożliwe do przyjęcia, bowiem odwołuje się do odpowiedzialności typu absolutnego i nie ma to podstaw w ustawie SENT.
Zdaniem strony, powyższe względy, nawet jeśli w ocenie organu, nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika, to powinny stanowić przyczynę odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na interes publiczny, rozumiany jako sprawiedliwość i ochrona zaufania podmiotów do organów państwa.
Zaznaczono także, że strona nie ma możliwości sprawdzenia poprawności działania systemu PUESC, nie jest też wiadome na ile organ jest w stanie dokonać weryfikacji poprawności działania własnego systemu i na ile ta weryfikacja jest miarodajna. Zdaniem strony interes Skarbu Państwa nie został tu zagrożony. Celem przepisów ustawy SENT jest zapobieganie wprowadzaniu do obrotu towarów bez zapłaty podatków. Zagrożenie taką praktyką jest możliwe w razie niedokonywania zgłoszeń i nieużywania geolokalizatorów. W niniejszej sprawie o zagrożeniu takim mowy być nie może. W związku z powyższym, w razie uznania popełnienia deliktu, strona wniosła o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT.
Postanowieniem z 27 lipca 2021 r. NPUCS wszczął z urzędu postępowanie w stosunku do przewoźnika (skarżącego) w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów ustawy SENT w odniesieniu do zgłoszenia [...].
Organ poinformował skarżącego o możliwości odstąpienia od nałożenia kary, wskazując stosowne przepisy prawa to umożliwiające.
W piśmie z 30 lipca 2021 r. strona potrzymała dotychczasowe stanowisko oraz dodatkowo podniosła, że na mocy art. 26 ust. 5 ustawy SENT w związku z art. 165b §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 1540 ze zm.- dalej: O.p.) ściganie w przedmiotowej sprawie uległo przedawnieniu.
Centrum Informatyki Resortu Finansów poinformowało, że lokalizator nr [...] przypisany do przedmiotowego zgłoszenia rozpoczął przesyłanie danych do systemu na terenie kraju w dniu 30 października 2020 r. o godz. 16:08 z lokalizacji okolic przejścia granicznego w B. i zakończył 3 listopada 2020 r. o godz. 12:33 w lokalizacji okolic przejścia granicznego w B. Odnotowane zostały dwie wynoszące ponad godzinę przerwy w przekazywaniu danych związane z przemieszczeniem lokalizatora: 31 października 2020 r. w godz. 01:23 - 04:22, pomiędzy lokalizacjami na odcinku DK8 w okolicy A., odległymi od siebie drogą o ok. 11 km oraz w okresie od 31 października 2020r. godz. 18:01 do 2 listopada 2020 r. godz. 14:44, pomiędzy lokalizacjami miejscowości B. i B., odległymi od siebie drogą o długości ok. 260 km.
Ponadto Centrum Informatyki Resortu Finansów poinformowało, że w okresie od 31 października 2020 r. do 2 listopada 2020 r. nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych od operatorów ZSL lub lokalizatorów Mobilnych Aplikacji Kierowcy. W okresie przed 2 listopada 2020r. nie wprowadzano aktualizacji oprogramowania Aplikacji Mobilnych Kierowcy.
W odpowiedzi na zapytanie organu I instancji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z 1 września 2021 r. poinformował, że skarżący nie posiada zaległości z tytułu nieopłaconych składek.
Natomiast w piśmie z 7 września 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. poinformował, że skarżący nie posiada zaległości podatkowych oraz nie jest objęty postępowaniem egzekucyjnym. Jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny i podatnik VAT UE (przedsiębiorca i rolnik rozliczający podatek od towarów i usług na zasadach ogólnych), podatek od osób fizycznych wg stawki 19% liniowy. Posiada on majątek w postaci: budynki wraz z utwardzonym placem, maszyny rolnicze i pojazdy samochodowe. W związku z prowadzonymi czynnościami dotyczącymi zeznania PIT 36L za 2020 rok nie podano wysokości uzyskanych przez podatnika dochodów.
Organ I instancji uwzględnił wniosek strony o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka W. S. - kierowcy zatrudnionego w firmie skarżącego jako kierowca. Przesłuchanie przeprowadził w ramach pomocy prawnej Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. Decyzją z [...] grudnia 2021 r. organ I instancji nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za niezapewnienie przekazywania aktualnych danych [...] w trakcie przewozu towaru objętego zgłoszeniem [...], tj. w związku z niewykonaniem obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT.
Od decyzji organu I instancji skarżący wniósł odwołanie.
W toku postępowania odwoławczego, organ odwoławczy poinformował przewoźnika o możliwości przedstawienia aktualnej dokumentacji wskazującej na zaistnienie ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego. Strona nie skorzystała z tego uprawnienia.
Dodatkowo w odpowiedzi na zapytanie organu II instancji, Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. poinformował, że skarżący nie posiada zaległości w podatkach oraz innych należnościach publicznoprawnych oraz nie jest wobec niego prowadzone postępowanie egzekucyjne. Ponadto, poinformowano, że skarżący w 2019 r. osiągnął dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 391 232,19 zł oraz przychód z najmu/dzierżawy w kwocie 13 050 zł, w 2020 r., zaś dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 1 360 520,13 zł, przychód z najmu/dzierżawy w kwocie 37 600 zł oraz dochód z innych źródeł w wys. 1 179,22 zł, a w 2021 r. przychód z najmu/dzierżawy w kwocie 50 280 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania, DIAS powołaną na wstępie decyzją z [...] sierpnia 2022r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną stanowią przepisy ustawy SENT z dnia kontroli. Następnie DIAS przytoczył brzmienie art. 2 - 4 i art. 7 ustawy SENT oraz podniósł, że na podstawie art. 10a tej ustawy przewoźnik w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem, a także wyposażyć środek transportu w lokalizator, chyba że dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 10b ustawy SENT, w przypadku gdy środek transportu jest wyposażony w lokalizator, kierujący jest obowiązany włączyć lokalizator w momencie wskazanym w tym przepisie. Natomiast w przypadku stwierdzenia trwającej dłużej niż godzinę niesprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji, kierujący, jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej (art. 10c ustawy SENT). Przewóz towaru może być kontynuowany – zgodnie z art. 10c ust. 3 pkt 1-4 ww. ustawy - po: przywróceniu sprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji albo przeładunku towaru na środek transportu wyposażony w sprawny lokalizator albo którego dane geolokalizacyjne są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji, albo wyposażeniu środka transportu w sprawny lokalizator, albo nałożeniu zamknięć urzędowych na środek transportu lub towar albo zarządzeniu konwoju, o którym mowa w art. 67 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, z późn. zm.).
W przypadku niewywiązania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł (art. 22 ust. 2a ustawy SENT.
Organ II instancji stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przewoźnik wjechał na terytorium Polski w miejscu B. [...], z kolei terytorium kraju opuścił w miejscu B. [...]. Wobec czego przewóz stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy SENT podlegał systemowi monitorowania na trasie z B. do B. i na tym też odcinku przewoźnik obowiązany był do przekazywania danych geolokalizacyjnych. W sprawie ustalono jednak, że pomimo zgłoszenia do rejestru monitorowania przewozów drogowych numeru urządzenia lokalizatora GPS nr [...] w trakcie przewozu towaru stwierdzono dwie trwające dłużej niż godzinę przerwy w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych do systemu SENT GEO o aktualnym położeniu środka transportu tj. 31 października 2020r. od godz. 1:23 do godz. 4:22 oraz w okresie od 31 października 2020 r. od godz. 18:01 do dnia 2 listopada 2020 r. do godz. 14:44. Lokalizator GPS nie zarejestrował części trasy w okolicy A. (około 11 km) i od miejscowości B. do miejscowości B. (około 260 km).
DIAS stwierdził, że okoliczność ta wyczerpuje przesłankę określoną w art. 22 ust. 2a ustawy SENT, co skutkuje nałożeniem na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł.
Zdaniem organu II instancji, w sprawie nie ma zastosowania art. 22 ust. 2b ustawy SENT, zgodnie z którym odstępuje się od nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, jeżeli jego niedopełnienie wynikało z niedostępności rejestru, ponieważ taka sytuacja nie wystąpiła.
Ustalono, że pierwsza przerwa w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych została odnotowana 31 października 2020 r. pomiędzy godz. 1:23 a godz. 4:22 i w znacznej części pokrywała się z czasem, w którym kierowca odbywał obowiązkową pauzę na odpoczynek.
Organ podkreślił, że w czasie korzystania z obowiązkowej przerwy, wynikającej z odrębnych przepisów prawa, nie ma obowiązku zapewniania ciągłości przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych, z zastrzeżeniem, że wznowienie przekazywania danych nie może rozpocząć się z innego miejsca niż miejsce ostatniego postoju drogowego środka transportu. W przedmiotowej sprawie wprawdzie sygnał z lokalizatora został utracony podczas postoju w czasie trwania przerwy na odpoczynek kierowcy (o godz. 1:23), jednakże jego przywrócenie nastąpiło dopiero po przebyciu około 11 km od miejsca ostatniego postoju (o godz. 4:22). W wyniku powyższego nie zapewniono ciągłości przekazywania aktualnych danych lokalizacyjnych do systemu SENT GEO.
Natomiast druga przerwa w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych uwzględnia czas przeznaczony na odpoczynek kierowcy w przedziale od godz. 18:01 dnia 31 października 2020 r. do godz. 10:00 dnia 2 października 2020 r. (postój w B.) oraz od godz. 14:05 do godz. 14:44 dnia 2 listopada 2020 r. (postój na parkingu w B.). W pozostałym czasie, od godz. 10.00 do godz. 14:05 dnia 2 listopada 2020 r., przez ponad 4 godziny, podczas przejazdu z miejscowości B. do miejscowości B., tj. na odcinku trasy wynoszącym 260 km dane geolokalizacyjne nie były przekazywane do systemu SENT GEO.
Organ zaznaczył, że podając czas wykonywania pracy kierowcy, skarżący nie uwzględnił faktu, że w systemie tachografów stosowanych w Unii Europejskiej wykorzystywany jest format czasu UTC (czas uniwersalny). Dlatego w okresie zimowym do czasu podanego w tachografie należało dodać jedną godzinę.
W ocenie organu odwoławczego, Mobilna Aplikacja Kierowcy SENT GEO, dostępną na stronie PUESC, jest nieskomplikowana a komunikaty prezentowane są w sposób przejrzysty i zrozumiały. Przewoźnik jako podmiot profesjonalny jest obowiązany zaznajomić osoby działające w jego imieniu i świadczące na jego rzecz pracę wiążącą się z wypełnianiem konkretnych wymagań ustawowych - z tymi wymaganiami oraz umożliwić im ich wypełnienie.
Organ II instancji zaznaczył, że przewoźnik jest odpowiedzialny za przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT w trakcie całej trasy przejazdu, a jego odpowiedzialność za nieprzekazywanie tych danych wyłącza tylko niesprawność systemu. W postępowaniu ustalono, że system działał prawidłowo, a lokalizator przypisany przez stronę do skontrolowanego zgłoszenia SENT nie przekazywał danych w sposób prawidłowy – skarżący dwukrotnie nie zapewnił przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem w trakcie całej trasy przewozu towaru. Zarówno przewoźnik, jak i kierowca mają możliwość sprawdzenia prawidłowości działania systemu SENT w zakresie poprawności przesyłania danych geolokalizacyjnych. Kierowca po odbyciu wymaganego przepisami prawa odpoczynku, powinien nie tylko sprawdzić, czy kontrolki pulsują na zielono, lecz także ostatnio odnotowaną pozycję GPS.
Zdaniem DIAS, odpowiedzialności strony za powstałe nieprawidłowości nie mogą wyłączać twierdzenia, że nierejestrowany czas przewozu odbywał się w znacznej części w miejscach postoju, ponieważ wznowienie przesyłu danych geolokalizacyjnych nastąpiło z innego miejsca niż miejsce ostatniego postoju pojazdu, zarówno w odniesieniu do pierwszej, jak i drugiej wykazanej przerwy.
W ocenie organu odwoławczego stwierdzone naruszenie jest oczywiste i wynikało z zaniedbania, a więc nie może być uznane za usprawiedliwione.
W ocenie DIAS, przedłożone wydruki z pokładowego systemu GPS obrazujące historię przejazdu środka transportu nie mogą stanowić przesłanki, by usprawiedliwić niedopełnienie obowiązków ustawowych. Zainstalowanie dodatkowych systemów geolokalizacyjnych w celu śledzenia pojazdu przez przewoźnika nie zwalnia go z obowiązków wynikających z ustawy SENT. Przewoźnik jest obowiązany zapewnić przekazywanie danych geolokalizacyjnych do systemu SENT GEO, służącego do monitorowania przez organy kontrolne drogowego przewozu towarów. Rejestrowanie transportu przez pokładowe urządzenie GPS nie oznacza wykonania tego obowiązku.
Z wydruków systemu SENT GEO wynika, że sygnał nie był odbierany przez ten system w trakcie całej trasy przewozu, tym samym kontrolujący nie mieli możliwości śledzenia przesyłki w czasie rzeczywistym i sprawowania należytej kontroli nad przewozem towarów podlegających obowiązkowi monitorowania.
Wobec tego organ I instancji obowiązany był do zastosowania sankcji wobec przewoźnika, wynikającej z art. 22 ust. 2a ustawy SENT w związku z niewywiązaniem się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT.
Odnosząc się do spornej kwestii możliwości odstąpienia od nałożenia kary DIAS wskazał, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 22 ust. 3 ustawy SENT oparte jest na uznaniu administracyjnym, które ograniczone jest jedynie dyrektywami wyboru "interesem publicznym" oraz "ważnym interesem przewoźnika", które nie zostały zdefiniowane przez ustawodawcę.
Według organu odwoławczego, w świetle art. 24 ust. 3 ustawy SENT o istnieniu "ważnego interesu przewoźnika" uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na tenże interes. Ważny interes przewoźnika nie wyczerpuje się przy tym wyłącznie w wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, ale powinien uwzględniać również sytuację ekonomiczną uczestnika przewozu (wysokość uzyskiwanych dochodów, wydatków, ich wzajemne proporcje itp.).
Odnosząc się do sytuacji finansowej przewoźnika, organ odwoławczy uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że nałożona zaskarżoną decyzją kara pieniężna w wysokości 10 000 zł w znaczący sposób wpływa na obniżenie jego kondycji finansowej przewoźnika. Zaznaczył, że przewoźnik nie przedstawił dowodów pozwalających na ustalenie jakie negatywne skutki dla sytuacji finansowej przedsiębiorstwa mogą wyniknąć z wykonania decyzji o zapłacie kary pieniężnej. Ze gromadzonego materiału dowodowego wynika, skarżący w 2019 r. osiągnął dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 391 232,19 zł oraz przychód z najmu/dzierżawy w kwocie 13 050 zł, w 2020 r. zaś dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 1 360 520,13 zł, przychód z najmu/dzierżawy w kwocie 37 600 zł oraz dochód z innych źródeł w wys. 1 179,22 zł, a w 2021 r. przychód z najmu/dzierżawy w kwocie 50 280 zł. Dysponuje majątkiem w postaci budynków wraz z utwardzonym placem, maszyn rolniczych i pojazdów samochodowych.
Nie posiada zaległości w podatkach i innych należnościach publicznoprawnych, z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i nie były wobec niego prowadzone postępowania egzekucyjne. W ocenie DIAS, okoliczności te, w kontekście wysokości przedmiotowej kary pozwalają na stwierdzenie, że jej uiszczenie nie zachwieje podstawą działalności przewoźnika.
Organ odwoławczy podkreślił, że ważny interes przewoźnika powinien być postrzegany jako sytuacja nadzwyczajna, przypadek losowy i stwierdził, że taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Skarżący nie przedstawił żadnych nadzwyczajnych, losowych okoliczności, niemożliwych do uniknięcia przy zachowaniu należytej staranności, które mogłyby przemawiać za odstąpieniem od nałożenia kary.
Rozważając wystąpienie przesłanki interesu publicznego organ odwoławczy odwołał się do celów ustawy SENT tj. zapewnienia maksymalnie skutecznego monitoringu przewozu towarów określonych jako "wrażliwe" i należących do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów oraz negatywny wpływ na konkurencję. Wskazał, że skoro przewidziane w ustawie wymogi przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych należą do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie ich przestrzegania, w tym również przez stosowanie proporcjonalnych i odstraszających kar.
W ocenie DIAS, okoliczności niniejszej sprawy nie wypełniają przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" czy przesłanki "interesu publicznego" i nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia na zobowiązany podmiot kary pieniężnej w oparciu o przepis art. 22 ust. 3 ustawy SENT.
Zdaniem organu odwoławczego naruszenie art. 10a ust. 1 ustawy SENT było wynikiem braku dostatecznej staranności. Nie stwierdzono zaistnienia okoliczności nadzwyczajnych, szczególnych. Stwierdzone uchybienie nie powstało na skutek awarii systemu, działania siły wyższej, czy jakiejkolwiek innej okoliczności, na którą przewoźnik nie miał wpływu, zatem niedopełnienie obowiązku przekazywania danych geolokalizacyjnych nie było wynikiem przyczyn niezależnych od przewoźnika. Organ podkreślił, że skarżący jako podmiot zajmujący się profesjonalnie przewozem towarów powinien posiadać rozeznanie co do obowiązków wynikających z ustawy SENT.
Organ odwoławczy zważył również na zasadę proporcjonalności, wywodzącą się z art. 31 ust 3 Konstytucji RP, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celny. Celem ustawy SENT jest walka z fikcyjnym obrotem, realizowana poprzez zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu przewozu towarów m.in. poprzez weryfikację wskazań lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji. Z kolei, jak wynika z analizy przepisów ustawy SENT, wspomniana wyżej zasada proporcjonalności kary do stopnia przewinienia została uregulowania w samej ustawie. Przewidziane w ustawie SENT sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów - wymuszenie na przedsiębiorcy przestrzegania przepisów prawa. Jest więc zapowiedzią negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków, wynikających z dyrektyw administracyjnych.
Podkreślono, że w związku z niewypełnieniem przez przewoźnika obowiązku przekazywania danych geolokalizacyjnych, o którym mowa w art. 10a ust 1. ustawy SENT, organy pozbawione zostały możliwości weryfikacji i śledzenia wskazań lokalizatora na znacznej części trasy wynoszącej łącznie ponad 270 km, zarówno w rzeczywistym czasie przejazdu, jak i po jego zakończeniu. Tym samym uniemożliwiło to właściwy nadzór nad przewozem towarów "wrażliwych". W tym kontekście fakt dostarczenia towaru do odbiorcy, nie może stanowić przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary. Niezapewnienie przez przewoźnika przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu uniemożliwia prawidłowe monitorowanie w systemie tego przewozu, zatem postępowanie przewoźnika, który nie ujawnia trasy przewozu towaru "wrażliwego", nie może być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym. W interesie publicznym jest bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników przewozu towarów wrażliwych przepisów prawa.
Dlatego organ odwoławczy uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy naruszenie obowiązków ustawowych ciążących na przewoźniku nie przemawia za odstąpieniem od nałożenia kary w oparciu o interes publiczny. Przyjęcie odmiennego stanowiska skutkowałoby udzieleniem przywilejów z naruszeniem konstytucyjnej zasady równości i sprawiedliwości społecznej. Sam zaś fakt braku uszczuplenia należności podatkowych nie daje wystraczającej podstawy do odstąpienia od nałożenia kary.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art.165b § 1 O.p. poprzez wydanie decyzji nakładającej karę pieniężną w sytuacji, gdy doszło do przedawnienia prawa do wszczęcia i prowadzenia postępowania, DIAS powołując się na orzecznictwo stwierdził, że przepis ten nie znajduje zastosowania w sprawach dotyczących wymierzania kar pieniężnych w związku z naruszeniem obowiązków określonych w ustawie SENT. Uzasadniając swe stanowisko organ argumentował, że stosownie do art. 26 ust. 5 ustawy SENT w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy O.p. Organ uwzględniając istotę i cel tego postępowania, modyfikuje hipotezy wynikające z tych przepisów norm prawnych, tak aby nadawały się one do zastosowania.
W ocenie organu odwoławczego, treść przepisu art. 165b O.p. nie pozostawia żadnych wątpliwości, co do tego, że norma w nim zawarta odnosi się do wszczęcia postępowań wymiarowych w podatkach, w których zobowiązanie podatkowe powstaje w następstwie doręczenia decyzji, jak też związanych z weryfikacją samoobliczania podatku dokonanego przez podatnika, a także gdy mimo istnienia takiego obowiązku podatnik nie dokonał w ogóle samoobliczenia. Tymczasem zakres kontroli przeprowadzonej w sprawie nie obejmował wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego. Istotą niniejszego postępowania jest nałożenie kary pieniężnej, która nie jest podatkiem, lecz ma charakter sankcji administracyjnej. Z tego też względu przepis art. 165b O.p. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.
Na powyższą decyzję organu odwoławczego przewoźnik złożył skargę do tut. Sądu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie umorzenie postępowania i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- 1) art. 22 ust. 3 ustawy SENT, poprzez nie wzięcie pod uwagę przez organ I instancji innych okoliczności do zastosowania tego przepisu niż pogorszenie sytuacji ekonomicznej strony w wyniku nałożenia kary, podczas gdy zgodnie z obowiązującym obecnie orzecznictwem pojęcie ważnego interesu publicznego składa się także przywoływana przez stronę skarżącą kwestia proporcjonalności sankcji, względem naruszenia (zob. wyrok NSA z 18 maja 2020 r., sygn. akt ll GSK 220/20) i zważywszy na niewielką potencjalną skalę naruszenia organ powinien wziąć pod uwagę inne okoliczności niż wyłącznie znaczące pogorszenie sytuacji majątkowej strony w wyniku nałożenia kary, w szczególności w sytuacji gdy stwierdzono zaledwie dwie przerwy w nadawaniu sygnału GPS, niezawinione przez stronę, a to 31 października 2020 r.- 11 minut oraz 2 listopada 2020 r. 4 godziny i 5 min., w sytuacji gdy jak wynikało ze zeznań kierowcy po przeładowaniu telefonu, po uzyskaniu informacji od funkcjonariuszy UCS, urządzenie rozpoczęło emisję sygnału GPS. Przy czym interes publiczny przemawiający za odstąpieniem od nałożenia kary wynikał z obowiązku zastosowania zasady proporcjonalności, względem strony, która nie działała w złej wierze i brak nadawania sygnału wynikał wyłącznie z przyczyn technicznych, niezależnych od strony.
- 2) art. 26 ust.5 ustawy SENT w zw. z art. 165b § 1 O.p. poprzez pominięcie okoliczności, że wszczęcie postępowania podatkowego (o nałożenie kary) nastąpiło po upływie 6 miesięcy od dnia stwierdzonego naruszenia, co do którego sporządzono "30" listopada 2020 r. protokół kontroli nr [...] podczas gdy wszczęcie postępowania nastąpiło 27 lipca 2021 r. poprzez wydanie postanowienia z tej daty, a więc po okresie przedawnienia ścigania naruszenia przewidzianego w art. 165b O.p.
W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował uznanie, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Skarżący podniósł, że nie czuje się winny zaistniałej sytuacji, gdyż dochował staranności jakiej można było wymagać od przewoźnika: dokonał zgłoszenia, stawił się na kontrolę, a brak sygnału GPS mógł wynikać z "zawieszenia się oprogramowania", które zdarza się w urządzeniach elektronicznych, trasy nie zarejestrowano na niewielkim odcinku, a kontrola nie wykazała ubytku przewożonego towaru. Według skarżącego, nakładanie kary w tych okolicznościach, narusza poczucie sprawiedliwości i zasadę proporcjonalności. Zaznaczono, że organ rozpatrując możliwość odstąpienia od nałożenia kary nie może ograniczać się tylko do kontroli sytuacji ekonomicznej strony, a w interesie publicznym nie leży nagadanie wielotysięcznych kar na podmioty, które dopuściły się wyłącznie uchybień formalnych związanych z realizacją obowiązków przewidzianych w ustawie SENT.
Ponadto skarżący powołując się na orzecznictwo skarżący podniósł, że zawarte w art. 26 ust. 5 ustawy SENT odesłanie do odpowiedniego stosowania kar pieniężnych w zakresie nieuregulowanym w ustawie, przepisów O.p. oznacza, że przewiedziany w art. 165b O.p. termin przedawnienia prawa od wszczęcia postępowania podatkowego po przeprowadzonej kontroli podatkowej, jest w pełni wiążący dla postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie ustawy SENT, wszczynanego po przeprowadzeniu kontroli przewozu towaru.
Skarżący stwierdził, że organy powinny zastosować art. 165b O.p., który zawiera normę gwarancyjną bezwzględnie obowiązującą, o cechach właściwych instytucji przedawnienia ścigania deliktów administracyjno-skarbowych. Protokół z kontroli sporządzono 3 listopada 2020r., postępowanie wszczęto na mocy postanowienia z 27 lipca 2021 r., doręczono 29 lipca 2021 r., a więc ponad 8 miesięcy od dnia sporządzenia protokołu dotyczącego naruszenia. Według skarżącego karalność uległa przedawnieniu.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a sformułowane w niej zarzuty okazały się nietrafne.
Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania względem kontrolowanej decyzji środków określonych w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej: P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji mogłoby bowiem nastąpić w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Żadna z powyższych okoliczności w kontrolowanej sprawie jednak nie zaistniała.
Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie w przedmiocie nałożenia na skarżącego jako przewoźnika realizującego przewóz towarów wrażliwych kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł w związku z naruszeniem obowiązków przewoźnika wynikających z ustawy SENT.
Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy SENT obowiązujące w dniu dokonania kontroli (2-3 listopada 2020 r.).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd nie przychylił się do zarzutu skargi co do naruszenia art. 26 ust. 5 w zw. z art. 165b § 1 O.p. poprzez wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie po upływie 6 miesięcy od zakończenia kontroli. Należy zauważyć, że możliwość zastosowania art. 165b § 1 O.p. w odniesieniu do spraw dotyczących nałożenia kar pieniężnych, przewidzianych w ustawie SENT budził wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podzielił stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2021 r., sygn. II GSK 1203/21, w którym wskazano, że zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, przepisy O.p. stosuje się tylko w zakresie nieuregulowanym i tylko odpowiednio. Ustawa SENT w art. 28 zawiera unormowanie odnoszące się do kwestii przedawnienia. W przepisie tym ustawodawca wskazał okres, po upływie którego kara pieniężna nie może być nałożona oraz określił, po jakim czasie przedawnia się obowiązek zapłaty kary pieniężnej.
Zakładając racjonalność ustawodawcy, przepis ten zawierałby unormowanie odnoszące się do przedawnienia wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, gdyby taki był zamiar prawodawcy. Po drugie zaś, odpowiednie stosowanie przepisów polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu "odpowiedniego" stosowania przepisu powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany (zob.m.in. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 20 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5673/16). Co równie istotne, w świetle art. 165b § 1 O.p. obowiązek wszczęcia postępowania podatkowego uzależniony jest od łącznego wystąpienia dwóch przesłanek: 1) ujawnienia przez kontrolę podatkową nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego, 2) niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości.
Oznacza to, że przywołany przepis uzależnia wszczęcie postępowania podatkowego z urzędu od tego, czy kontrolowany - na skutek nieprawidłowości ujawnionych podczas kontroli podatkowej - złoży po zakończeniu tejże kontroli deklarację podatkową lub korektę deklaracji, przy czym złożenie takich deklaracji – o ile w całości uwzględnia ujawnione nieprawidłowości - w ogóle wyklucza możliwość wszczęcia postępowania podatkowego (por. P. Pietrasz (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2021, art. 165b). Powyższe wskazuje, że wszczęcie postępowania podatkowego w trybie art. 165b O.p. ma w istocie na celu usunięcie stwierdzonych w trakcie kontroli podatkowej nieprawidłowości, które zostały ujawnione w trakcie kontroli podatkowej, a których strona nie "naprawiła" przez późniejsze złożenie deklaracji lub korekty deklaracji.
Jak stwierdził NSA w powołanym wyżej wyroku, art. 165b § 1 O.p. nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym toczącym się w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT. Przepis ten ma bowiem zastosowanie wyłącznie do kontroli podatkowej, w wyniku której ujawniono nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości.
Natomiast czynności kontrolne przewozu wykonane na drodze nie stanowią czynności w ramach kontroli podatkowej. Każda z tych kontroli wywołuje bowiem inne skutki i wiąże się z innymi obowiązkami tak po stronie podmiotów kontrolowanych, jak i organów administracji. Skoro art. 165b O.p. określa skutek braku właściwej reakcji kontrolowanego na nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli podatkowej, a także realizuje inne cele niż ustawa SENT, to nie ma podstaw do zastosowania tego przepisu w postępowaniu dotyczącym wymierzenia kary pieniężnej na podstawie ww. ustawy. Wskazane różnice sprawiają, że określony w art. 26 ust. 5 ustawy SENT obowiązek odpowiedniego stosowania przepisów O.p. w przypadku art. 165b O.p. będzie się wyrażał brakiem zastosowania tego przepisu w sprawie dotyczącej nałożenia kary za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania.
Powyższy pogląd jest obecnie reprezentowany w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 13 stycznia 2023 r. sygn. akt II GSK 497/22).
Z przedstawionych względów, Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że postępowanie w sprawie wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej nastąpiło z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 165b § 1 O.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, tj. po upływie 6 miesięcy od zakończenia kontroli przewozu towaru, w trakcie której stwierdzono wskazane naruszenie.
Przechodząc zatem do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy należy zaznaczyć, że przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest zasadność wymierzenia skarżącemu jako przewoźnikowi kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT. Ustawa ta ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.
Ustawa SENT określa m.in. obowiązki poszczególnych podmiotów związanych z przewozem towarów z terytorium innego państwa.
W okolicznościach niniejszej sprawy w zakresie obowiązków przewoźnika istotny jest art. 10a ust. 1 i 2 ustawy SENT, zgodnie z którym przewoźnik w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem, a także wyposażyć środek transportu w lokalizator.
Na podstawie art. 22 ust. 2a ww. ustawy, w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.
W okolicznościach niniejszej sprawy jest poza sporem, że skarżący był przewoźnikiem towarów klasyfikowanych do pozycji CN 2710, CN 3403, CN 3814, CN 3820 o masie brutto przekraczającej 500 kg, których przewóz podlegał systemowi monitorowania i obrotu (art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c, f, h ustawy SENT).
Nie jest też kwestionowane, że w trakcie przewozu objętego kontrolowanym zgłoszeniem SENT, nastąpiły dwie trwające dłużej niż godzinę przerwy w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych do sytemu SENT GEO z lokalizatora GPS wskazanego w zgłoszeniu przewozu: 31 października 2020r. pomiędzy godz. 1:23 a godz. 4:22 oraz w okresie od 31 października 2020r. od godz. 18:01 do 2 listopada 2020 r. do godz. 14:44. Lokalizator GPS nie zarejestrował części trasy w okolicy A. na odcinku ok. 11 km oraz pomiędzy miejscowościami B. - B. ok. 260 km.
W zakresie pierwszej przerw ustalono, sygnał z lokalizatora został utracony podczas postoju w czasie trwania przerwy na odpoczynek kierowcy (o godz. 1:23), a jego przywrócenie nastąpiło dopiero po przebyciu około 11 km od miejsca ostatniego postoju (o godz. 4:22). W wyniku powyższego nie zapewniono ciągłości przekazywania aktualnych danych lokalizacyjnych do systemu SENT GEO. Natomiast druga przerwa w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych uwzględnia czas przeznaczony na odpoczynek kierowcy w przedziale od godz. 18:01 dnia 31 października 2020 r. do godz. 10:00 dnia 2 października 2020 r. (postój w B.) oraz od godz. 14:05 do godz. 14:44 dnia 2 listopada 2020 r. (postój na parkingu w B.). W pozostałym czasie, od godz. 10.00 do godz. 14:05 dnia 2 listopada 2020 r., przez ponad 4 godziny, podczas przejazdu z miejscowości B. do miejscowości B., tj. na odcinku trasy wynoszącym 260 km dane geolokalizacyjne nie były przekazywane do systemu SENT GEO.
Jednocześnie, wobec informacji Centrum Informatyki Resortu Finansów o braku odnotowania wadliwego działania systemu SENT GO – została wykluczona podstawa do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej w oparciu o art. 22 ust. 2b ustawy o SENT, na mocy którego odstępuje się od nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, jeżeli jego niedopełnienie wynikało z niedostępności rejestru.
Skarżący nie kwestionował, że doszło do przerw w przekazywaniu danych z lokalizatora, jednakże, jego zdaniem, interes publiczny przemawiał za odstąpieniem od nałożenia kary, ponieważ nie działał w złej wierze, a brak nadawania sygnału wynikał z przyczyn technicznych, od niego niezależnych. W postępowaniu skarżący podnosił, że urządzenie działało przez cały czas wykonywanego przewozu, bez awarii i przerw, a przyczyna przerw w odbiorze sygnału nie jest mu znana. Wskazywał, że mogło dojść do zawieszenia systemu dostarczonego przez służby celno-skarbowe lub awarii globalnej, bądź też przyczyną wadliwego działania aplikacji mógł być brak aktualizacji oprogramowania. W skardze skarżący stwierdził, że brak sygnału GPS mógł wynikać z "zawieszenia się oprogramowania" w tym urządzeniu. Stwierdził również, że z uwagi na zasadę proporcjonalności, organ winien uwzględnić, że stwierdzono zaledwie 2 przerwy nadawania sygnału GPS i nie zarejestrowano trasy jedynie w niewielkim zakresie. Po przeładowaniu telefonu przez kierowcę i uzyskaniu informacji od funkcjonariuszy, urządzenie rozpoczęło emisję sygnału GPS. Kontrola zaś nie wykazała ubytku przewożonych towarów.
W odniesieniu do stanowiska skarżącego należy wskazać, że obowiązki przewoźnika wynikające z art. 10a ustawy SENT nie budzą wątpliwości. Stosownie do tego przepisu, przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu objęty zgłoszeniem w lokalizator GPS oraz zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem.
Przewoźnik jest zatem zobowiązany do nadzoru nad wykonywanym transportem, w tym, czy wykonujący transport kierowca w sposób właściwy używa lokalizatora. Winien on upewnić się, że aplikacja prawidłowo odbiera dane lokalizacyjne z użyciem ikony stanu poziomu sygnału lokalizacyjnego oraz prawidłowo przesyła dane do serwera danych lokalizacyjnych Mobilnej Aplikacji Kierowcy z użyciem ikony stanu komunikacji z serwerem danych lokalizacyjnych.
Zatem przewoźnik ma nie tylko wyposażyć środek transportu w lokalizator bądź urządzenie zewnętrzne pozwalające na przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem do rejestru SENT, ale i zapewnić skuteczność przekazu tych danych (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2022 r. sygn. akt II GSK 317/22; 7 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 787/20).
W ocenie Sądu, w przypadku takim jak w niniejszej sprawie, gdy geolokalizator nie został ponownie uruchomiony przez kierowcę po odbyciu wymaganego okresu wypoczynku, a przewoźnik nie zareagował, to należy uznać, że nie dochował on należytej staranności. Niewłączenie przez kierowcę lokalizatora uniemożliwiło przekazywanie aktualnych danych globalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem, za co odpowiedzialność ponosi przewoźnik.
Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, to na przedsiębiorcy realizującym przewóz ciąży obowiązek zorganizowania przewozu i czuwania, aby nie doszło do naruszenia przepisów regulujących dany przewóz. Co do zasady odpowiedzialność przewoźnika jest niezależna od odpowiedzialności kierowcy. Wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy, w sytuacji gdy naruszenie wynika z zawinionego działania lub zaniedbania kierowcy, którym się on posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, prowadziłoby w istocie do każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze kierowców (por. wyrok NSA z 19 września 2019 r., II GSK 2686/17). W orzecznictwie podkreśla się też, że wpływ przedsiębiorcy na pracę kierowców, którymi się posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego nie polega tylko na odbieraniu oświadczeń od kierowców o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów itp., lecz przede wszystkim na doborze kadry i czuwaniu, aby do naruszeń tych nie dochodziło (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2016 r., II GSK 1251/15).
W związku z powyższym nie powinno budzić wątpliwości, że to skarżący ponosi odpowiedzialność za nieprzekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu.
Wobec zatem stwierdzonych przerw w przekazywaniu danych z lokalizatora wskazanego w zgłoszeniu przewozu i wykluczeniu przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w oparciu o art. 22 ust. 2b ustawy o SENT należało uznać, że zaskarżona decyzja, jak również decyzja organu I instancji znajdowała oparcie w treści art. 10a ust. 1 i art. 22 ust. 2a ustawy o SENT.
W odniesieniu natomiast do spornej kwestii czy organy prawidłowo rozważyły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określone w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, należy wskazać, że zgodnie z tym przepisem, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
Analiza treści w/w prowadzi do wniosku, że ustawodawca posłużył się instytucją opartą na tzw. uznaniu administracyjnym. Przepis ten zawiera odesłanie do pojęć niedookreślonych – "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jako materialnoprawnych przesłanek będących podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej powołanych dwóch dyrektyw wyboru ("ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego"), przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie przesłanki. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do w/w pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (por. wyroki NSA z dnia 8 grudnia 2020r., sygn. akt II GSK 1052/20, II GSK 855/20, z dnia 12 marca 2020r., sygn. akt II GSK 1464/19).
Pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Użycie słowa "ważny" akcentuje wyjątkowy charakter interesu przewoźnika i wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać, na co trafnie zwróciły uwagę organy obu instancji. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Ważny interes przewoźnika wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, mogą go uzasadniać także trudności finansowe, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego. W niniejszej sprawie skarżący poinformowany o treści art. 22 ust. 3 ustawy SENT i konieczności umotywowania konkretnych okoliczności, mieszczących się w zakresie tego przepisu nie przedstawił argumentacji, która przemawiałaby za zaistnieniem ważnego interesu przewoźnika w wyżej przedstawionym rozumieniu tej przesłanki.
Jeżeli zaś chodzi o zaistnienie przesłanki interesu publicznego, w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że jest to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. np. wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019r., sygn. akt II GSK 360/1, z dnia 13 lutego 2020r., sygn. akt II GSK 1498/19).
Pojęcie to obejmuje takie elementy jak: proporcjonalność danej kary, stosunek kar nałożonych za przewozy dokonywane w tym samym czasie tym samym transportem do dochodu przewoźnika z tych przewozów, ustalenie czy stwierdzone uchybienia stwarzają realne zagrożenia uszczuplenia przez dany podmiot dochodów podatkowych budżetu państwa, czy są dokonywane w ramach oszustwa, czy też innych przestępstw, czy nieprawidłowości te zdarzyły się jednokrotnie (sporadycznie) czy też występują na tyle często u tego przewoźnika, że świadczą o co najmniej niedbałości, nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów, czy nałożenie kary pieniężnej na przewoźnika ma charakter prewencyjny czy też dyscyplinujący w odniesieniu do kolejnych przewozów (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2020 r. o sygn. akt II GSK 220/20).
Sąd podziela stanowisko organów, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie zostały ujawnione przesłanki, przemawiające za zaistnieniem interesu publicznego w odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej. Brak przykazywania danych geolokalizacyjnych przez łączny czas ponad 4 godziny, w niniejszej sprawie spowodował, że w tym okresie czasu nie było możliwości weryfikacji rzeczywistego położenia pojazdu a zatem podstawowy cel ustawy SENT, jakim jest monitorowanie przewozu towarów wrażliwych nie został zrealizowany. Dane geolokalizacyjne nie były przekazywane do systemu SENT GEO na dwóch odcinkach trasy wynoszących łącznie ponad 270 km.
W ocenie Sądu, naruszenie, którego dopuścił się przewoźnik ma istotny charakter i jest kluczowe znaczenie dla systemu monitorowania. Brak informacji o bieżącym położeniu środka transportu uniemożliwia ciągłość monitorowania. Nie jest wykluczone, że w tym okresie gdy pojazd nie podlega monitoringowi, może dojść do naruszenia prawa mającego wpływ na kluczowe podatki. Może bowiem wystąpić obrót poza ewidencją a to ma bezpośredni wpływ na dochody budżetu. Natomiast okoliczność, że do takiego skutku nie doszło, bo odpowiednie służby zdołały stwierdzić uchybienie nie może być interpretowane jako okoliczność uzasadniająca odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. W tym kontekście fakt dostarczenia towaru do odbiorcy, nie może stanowić przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary.
Kierowca powinien sprawdzać, czy realizuje przewóz zgodnie z obowiązkami nałożonymi ustawą, a w razie potrzeby zatrzymać pojazd i zweryfikować z jakiego powodu sygnał nie jest transmitowany. Zarówno kierowca, jak i przewoźnik mają możliwość weryfikacji prawidłowości działania systemu SENT w zakresie poprawności przesyłania danych geolokalizacyjnych (na stronie internetowej PUESC oraz w Aplikacji Mobilnej Kierowcy). W niniejszej sprawie skarżący nie nadzorował wykonywanego przewozu, nie monitorował przewozu za pośrednictwem strony internetowej PUESC. Nie zapewnił zatem przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu co stanowi naruszenie obowiązku określonego w art.10a ust.1 ustawy o SENT.
W ocenie Sądu, słusznie organy uznały, że odpowiedzialności przewoźnika za powstałe nieprawidłowości nie mogą wyłączać jego twierdzenia, że nierejestrowany czas przewozu odbywał się w znacznej części w miejscach postoju, ponieważ w okolicznościach przedmiotowej sprawy wznowienie przesyłu danych geolokalizacyjnych nastąpiło z innego miejsca niż miejsce ostatniego postoju pojazdu, zarówno w odniesieniu do pierwszej, jak i drugiej wykazanej przerwy.
Za nieuzasadnione należy uznać również twierdzenia, że przyczyną wadliwego działania aplikacji mógł być brak aktualizacji oprogramowania, co mogło spowodować braku sygnału. Z informacji uzyskanych z Centrum Informatyki Resortu Finansów wynika, że w okresie poprzedzającym kontrolę nie wprowadzono aktualizacji oprogramowania, tym samym nie mogło dojść do jej niewłaściwego działania z tego powodu. W postępowaniu ustalono, też system działał prawidłowo.
Zdaniem Sądu podniesione w skardze twierdzenia o zawieszeniu się oprogramowania urządzenia nie zostały przez niego uwiarygodnione. Nie znajdują one także potwierdzenia w zeznaniach kierowcy. Ponadto istotne jest również, że brak sygnału wystąpił na odcinku trasy wynoszącym łącznie ponad 270 km.
W świetle zarzutów skargi należy dodać, że przepisy ustawy SENT przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów, a więc niezależnie od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Organy nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których mogą wystąpić naruszenia niezamierzone, będące skutkiem błędu czy działania przyczyn zewnętrznych. Podstawy do odstępstwa od nałożenia kary nie mogą też stanowić okoliczności związane z brakiem należytej staranności w realizacji obowiązków ustawowych.
Ponadto brak jest podstaw do uznania, że nałożenie kary pieniężnej może spowodować utratę płynności finansowej skarżącego. Sam skarżący również nie wskazywał na tę okoliczność. Jak wynika z akt sprawy, w roku dokonania kontroli (2020 r.) skarżący osiągnął dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 1 360 520,13 zł, przychód z najmu/dzierżawy w kwocie 37 600 zł oraz dochód z innych źródeł w wysokości 1 179,22 zł. W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy nałożona kara pieniężna stanowi zaledwie ułamek osiągniętego przez skarżącego dochodu, z tego punktu widzenia nie sposób dopatrywać się zaistnienia w jakimkolwiek zakresie przesłanki ważnego interesu strony, przemawiającej za ewentualnym odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.
Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasady proporcjonalności. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej winny podejmować działania proporcjonalne do zamierzonego celu. Nie powinny nakładać na stronę obowiązków niewspółmiernych do celu, który miałby być osiągnięty dzięki ich nałożeniu. Dotyczy to również podejmowania środków dyscyplinujących, czy też o charakterze sankcyjnym w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązku nałożonego w drodze ustawy. Według Sądu, w niniejszej sprawie kara pieniężna w wysokości 10.000 zł za stwierdzone naruszenie jest adekwatna do celów ustawy SENT i nie jest dla skarżącego dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałyby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego uwzględniającej treść zasady proporcjonalności.
Nie można tracić z pola widzenia, że w niniejszej sprawie stwierdzone uchybienie było istotne i mogło uniemożliwić osiągnięcie zamierzonych przez ustawodawcę celów. W konsekwencji w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że nałożona kara pieniężna doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego jak i indywidualnego, ani do sytuacji gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Dodać należy, że wysokość kary została ustalona przez ustawodawcę, a nie przez organ, w związku z tym nie można twierdzić, że jest ona nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do wagi naruszenia.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że zasada proporcjonalności sformowana w art. 31 ust. 3 Konstytucji, na poziomie normatywnym w ustawie SENT została uwzględniona przez ustawodawcę poprzez zróżnicowanie kar w zależności od rodzaju naruszenia (2.000 zł, 10.000 zł, 20.000zł, 100.000 zł). Zatem zasada proporcjonalności została w ustawie SENT zachowana, natomiast kara za naruszenie jej przepisów, aby mogła spełniać swa rolę prewencyjną nie może być zbyt niska.
Podsumowując, należy stwierdzić, że dokonana w zaskarżonej decyzji analiza przesłanek ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego i wywiedziony stąd wniosek o braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary nie naruszają przepisu art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Treść przepisu wskazuje na jego uznaniowy charakter i w ocenie Sądu organ nie przekroczył granic tego uznania. Organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji rozważyły argumentację strony poprzez pryzmat brzmienia art. 22 ust. 3 ustawy SENT, a zajęte przez nie stanowisko co do zasadności nałożenia na skarżącego kary pieniężnej i braku podstaw do odstąpienia od jej nałożenia zostało przekonująco uzasadnione. Według Sądu, organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i omówiły ich treść. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Z przedstawionych względów, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.