Uzasadnienie
Postanowieniem z 15 grudnia 2020 r. odrzucono skargę Spółki na opisaną w sentencji decyzję z uwagi na nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braku formalnego. Pomimo skutecznego doręczenia wezwania nie nadesłano bowiem dokumentu ukazującego sposób reprezentacji w Spółce.
Po doręczeniu ww. postanowienia Spółka wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia ww. braku. Odrębnie wniosła także zażalenie na ww. orzeczenie.
We wniosku podniosła, że prowadzenie sprawy powierzono profesjonalnej kancelarii prawnej, w której na skutek sytuacji pandemicznej i ludzkich błędów związanej z przygotowaniem wewnętrznej korespondencji elektronicznej doszło do uchybienia terminu. Jednak błąd ludzki nie powinien zaważyć na życiowych interesach Spółki, która do czasu otrzymania postanowienia nie miała świadomości braku formalnego skargi.
W odrębnym piśmie procesowym wniesionym przez pełnomocnika Spółki podano z kolei, że zarówno Spółka, jak i pełnomocnik, nie ponoszą winy w uchybieniu terminu. Z uwagi na sytuację pandemiczną obieg korespondencji w kancelarii odbywał się za pośrednictwem poczty elektronicznej. Wezwanie doręczono do kancelarii wraz z wielostronicową odpowiedzią na skargę. Pomimo instrukcji co do sposobu opisu i skanowania dokumentów personel sekretariatu wykonał jeden skan wszystkich znajdujących się w jednej kopercie dokumentów w taki sposób, że wezwanie znajdowało się w jednym pliku i było oddzielone w nim pustą stroną sugerującą koniec pliku.
Również opis pliku nie zawierał jakiejkolwiek informacji o wezwaniu. Skany korespondencji przygotowała nowa osoba. Jednak w analogicznej sprawie (sygn. I SA/Rz 597/20) skan dokumentów został przez innego pracownika przygotowany zgodnie z wewnętrznie obowiązującymi procedurami, a dokument z wezwaniem został zeskanowany na początku pliku lub w odrębnym pliku. Przez wzgląd na tę drugą sprawę osoby odpowiedzialne za obieg korespondencji po zapoznaniu się z początkową częścią odpowiedzi na skargę uznały, że jest ona niemal identyczna jak ta, którą niedawno szczegółowo analizowano. Po "dojściu do końca" pustej zeskanowanej strony błędnie uznały, że to koniec pliku. Gdyby nie sytuacja pandemiczna i konieczność pracy zdalnej osoby odpowiedzialne za korespondencję miałyby zapewne jeszcze możliwość fizycznego zapoznania się z korespondencją. Sytuacja pandemiczna wymusiła stosowanie w kancelarii na szerszą niż dotychczas skalę obiegu elektronicznego dokumentów i doprowadziła do pechowego zbiegu okoliczności. Do pisma pełnomocnika dołączono kopie oświadczeń złożonych przez pracowników kancelarii informujących o czynnościach związanych ze skanowaniem dokumentów oraz ich odczytywaniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
W myśl art. 85 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) dalej określanej skrótem: "p.p.s.a.", czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W myśl jednak przepisów art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, jeżeli zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Aby możliwe było merytoryczne rozpoznanie przez Sąd wniosku konieczne jest jego zgłoszenie w określonym w ustawie terminie. Ten, zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., wynosi 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
Nie ulega wątpliwości, że Spółka nie uzupełniła braku formalnego skargi w przepisanym terminie. Sąd przyjął, że wniosek o przywrócenie terminu zgłoszono z zachowaniem ustawowego terminu, tj. w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu postanowienia z 15 grudnia 2020 r., z którego dowiedziała się o przyczynie uchybienia terminu. W terminie uzupełniono też jego braki formalne. Niemniej, wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Nie wykazano bowiem, aby Spółka nie ponosiła winy w uchybieniu terminu.
Z akt sprawy wynika, że Spółka korzysta z pomocy zawodowego pełnomocnika, któremu powierzyła reprezentowanie jej w postępowaniu sądowym. W takim przypadku, mając na względzie przepisy art. 36, 39 i 41 p.p.s.a., działania pełnomocnika (czynności i zaniechania) wywierają skutek dla zastępowanej strony, chyba że mocodawca stawający jednocześnie z pełnomocnikiem sprostuje lub odwoła oświadczenie pełnomocnika. Przyczyną odrzucenia skargi było zaś niewykonanie wezwania w zakresie braku formalnego skargi, które nastąpiło – jak wyjaśnił pełnomocnik – na skutek błędów popełnionych przez pracowników kancelarii.
Przesyłkę sądową dostarczono do kancelarii w prawidłowy sposób. Z wyjaśnień pełnomocnika wynika, że została ona odebrana i przekazana do wewnętrznego obiegu dokumentów, w tym zeskanowania i przekazania innej osobie z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej. Jednak to, w jaki sposób pełnomocnik od strony organizacyjno-kancelaryjnej zorganizował pracę wewnątrz kancelarii nie ma istotnego wpływu na ocenę staranności przy realizacji wezwania Sądu. Odpowiedzialność za te kwestie ponosi tylko pełnomocnik, a w dalszej kolejności strona postępowania sądowego korzystająca, na zasadzie dobrowolności, z jego usług.
Z opisanego sposobu postępowania wynika, że niewykonanie wezwania było efektem niedopatrzenia, brakiem należytej staranności pracowników kancelarii, które w postępowaniu sądowym nie pełnią żadnej procesowej roli. Nie można więc stopnia ich staranności bezpośrednio przekładać na tok postępowania sądowego, ponieważ odpowiedzialność za nich ponosi pełnomocnik. Wszak dopuścili się oni tylko pewnego niedbalstwa, ale nie czynu zabronionego, który należałoby rozpatrywać w innym świetle. Opisywana niefrasobliwość pracowników miała wystąpić zarówno podczas samej czynności skanowania dokumentów, ale i podczas ich odczytywania.
Nie można jednak przy tym nie zauważyć, że skoro zawodowy pełnomocnik zdecydował o elektronicznym obiegu dokumentów w kancelarii, to mógł również wystąpić do Sądu z wnioskiem o dokonywanie doręczeń elektronicznych w trybie określnym w art. 74a p.p.s.a., co niewątpliwie pozwoliłoby uniknąć ww. sytuacji, ponieważ dokumenty przekazywane byłyby do kancelarii środkami komunikacji elektronicznej bezpośrednio z Sądu. Przedstawione wyjaśnienie wskazują też, że również ograniczenia związane z COVID-19 nie wpłynęły bezpośrednio na niewykonanie wezwania Sądu. To nie praca zdalna była wynikiem popełnionego niedopatrzenia, które miało mieć miejsce nie tyle na etapie skanowania dokumentów, co dopiero nadawania nazwy powstałemu plikowi elektronicznemu, a przede wszystkim jego odczytywania. Wszak z Sądu dokumenty wyekspediowano w innej postaci, niż ta, do której przekształcono ją w kancelarii, a wśród nich znajdowało się wezwanie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ocena przesłanki braku winy w okolicznościach takich, jak przedstawione we wniosku, są pojmowane jednolicie. Pojęcie winy obejmuje swym zakresem nie tylko działania bądź zaniechania pełnomocnika, ale również działania osób trzecich upoważnionych przez pełnomocnika do dokonywania poszczególnych czynności, włącznie z czynnościami o charakterze czysto technicznym (wyrok NSA z 2.10.2015 r. II OSK 148/14). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem (postanowienie NSA z 21.01.2015 r. II GZ 896/14 oraz z 12.02.2015 r. I OZ 91/15). Istotnym jest, aby strona składająca wniosek uprawdopodobniła, że istniały obiektywnie niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiające jej dochowanie terminu (postanowienie NSA z 9.10.2014 r. I OZ 757/14).
Na pełnomocniku spoczywa odpowiedzialność za działanie osób, którymi posłużył się w wypełnianiu swoich obowiązków (postanowienie NSA z 6.10.2014 r. I FZ 328/14). W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, sąd musi mieć na uwadze działania pełnomocnika (postanowienie NSA z 23.09.2014 r. II GZ 523/14). Fakt istnienia określonych, ścisłych procedur w ramach struktur organizacyjnych organu czy jakiejkolwiek innej jednostki organizacyjnej bądź osoby prawnej, nie ma jakiegokolwiek wpływu dla oceny braku winy (postanowienie NSA z 25.11.2014 r. I GZ 517/14).
Z podanych wyżej względów wniosek oceniono jako niezasadny, wobec czego oddalono go na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.
Na koniec Sąd zauważa, że w świetle art. 58 § 1 pkt 3 i art. 29 oraz art. 3 § 2 p.p.s.a., zasób materiałów aktowych w sprawie I SA/Rz 597/20, a także sposób wykonania wezwań w tamtej sprawie, nie mogły wywrzeć wpływu na ocenę przesłanki braku winy w niniejszej sprawie. Dotyczą one kontroli innych aktów, skargi wniesiono w różnym czasie i są one procedowane odrębnie.