Uzasadnienie
Skarżący R.S. wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej, w sprawie opisanej w sentencji niniejszego postanowienia, na druku PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten został poprzedzony pismem skarżącego z dnia 28 kwietnia 2010 r. o zwolnienie z ustalonego wpisu od skargi kasacyjnej i załączonym oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby fizycznej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym. Skarżący uzasadnił wniosek tym, że jest rolnikiem, nie pracuje zawodowo, ma na utrzymaniu dwoje dzieci. Dochód z gospodarstwa to jak podał niespełna 200 zł miesięcznie, żona uzyskuje dochody z zasiłku w kwocie 500 zł, zatem dochody rodziny to łącznie 700 zł brutto. Jako majątek skarżący zadeklarował mieszkanie o pow. 66 m² i gospodarstwo rolne – 2 ha, zaś jako informacje dodatkowe (rubryka nr 9 formularza PPF) podano, że gospodarstwo, w skład którego wchodzi nieruchomość w D., nie przynosi dochodu. Według oświadczenia skarżący nie posiada lokat ani gotówki.
Wezwanie o dodatkowe oświadczenie o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych, skierowane w ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- zwanej dalej P.p.s.a., skarżący przemilczał.
Rozpoznając przedmiotowy wniosek zważono, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że wniosek skarżącego jest ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy po prawomocnym oddaleniu poprzedniego z 13 lipca 2009 r. Sytuacja materialna skarżącego była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. I SA/Rz 682/09 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. II FZ 483/09 oddalił zażalenie na to orzeczenie. Ponowny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, złożony po prawomocnym oddaleniu poprzedniego, podlega rozpoznaniu i ocenie w kontekście zmiany sytuacji materialnej skarżącego.
Dodać także należy, iż w sprawie skarżący jest zobowiązany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek strony i wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej w kwocie 456 zł. Z akt sprawy wynika, że w czasie procedowania w kwestii prawa pomocy, skarżący uiścił należną opłatę sądową od skargi kasacyjnej. To jednak nie czyni bezprzedmiotowym wniosku skarżącego w tym zakresie i tym samym nie uprawnia do umorzenia postępowania.
Skarżący domaga się zastosowania w jego sprawie instytucji prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie następuje, gdy strona wnioskująca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Aby wyeliminować wszelkie wątpliwości co do faktycznej sytuacji finansowej wnioskodawcy, które dla rozpoznającego wniosek referendarza pojawiły się po analizie akt sprawy, w szczególności danych o sytuacji majątkowej zadeklarowanych w niewłaściwym formularzu, tj. używanym w przypadku zwalniania od kosztów sądowych w procedurze cywilnej a nadesłanym na wezwanie formularzu PPF, skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Miały one dotyczyć wypowiedzenia się o wydatkach rodziny skarżącego związanych z codziennym utrzymaniem i źródłach ich pokrywania oraz ewentualnej pomocy osób lub instytucji, ponieważ skarżący zadeklarował dochód w wysokości tylko 700 zł miesięcznie brutto.
Został on także zobowiązany do przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych i odpisów zeznań podatkowych obojga małżonków za 2008 i 2009 rok (alternatywnie zaświadczenie organu podatkowego), udzielenia informacji o ewentualnych dopłatach do gospodarstwa, posiadanych środkach transportu, udokumentowania rodzaju i kwoty pobieranego przez żonę zasiłku, wyjaśnienia, czy skarżący uzyskuje inne dochody poza zadeklarowanymi z gospodarstwa (200 zł miesięcznie), np. z pracy dorywczej. Wezwanie dotyczyło również wyjaśnienia różnic stanu posiadania, tj. co do powierzchni gospodarstwa rolnego.
W tym miejscu warto wskazać na wspomniane różnice w oświadczeniu złożonym na druku używanym w procedurze cywilnej złożonym w Sądzie 29 kwietnia 2010r. i formularzu PPF z 13 maja 2010 r. W tym pierwszym jako majątek skarżący zadeklarował gospodarstwo rolne o pow. 1,54 ha, mieszkanie własnościowe o pow. 54 m², z przedmiotów wartościowych samochód osobowy Opel Astra, a dochody określił na 2000 zł miesięcznie: 1000 zł dochód z gospodarstwa i 1000 zł urlop wychowawczy żony. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (formularz PPF) podał zaś, że na majątek jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym składa się mieszkanie o pow. 66 m² i gospodarstwo rolne o pow. 2,0 ha, zaś dochody to łącznie 700 zł brutto: 500 zł zasiłek żony i 200 zł dochód z gospodarstwa. Te fakty należy uzupełnić o ocenę Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w powołanym już postanowieniu oddalającym zażalenie skarżącego, który analizując deklarowane dochody gospodarstwa domowego skarżącego i treść wyjaśnień oraz samego zażalenia, zwrócił uwagę na wyjątkowo duże rozbieżności co do deklarowanych dochodów, rodzące wątpliwości samego Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z kolei dokonując porównania z poprzednim wnioskiem z 2009 r., w którym skarżący zadeklarował dochody żony na poziomie 600 zł miesięcznie i dochody z gospodarstwa w wysokości 400 zł (kwoty brutto), to sytuacja skarżącego uległa pogorszeniu. Możliwość uwiarygodnienia takiego stanu rzeczy została skarżącemu dana, a to poprzez złożenie dodatkowego oświadczenia, na które skarżący nie odpowiedział. Warunkiem uzyskania prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie, co pozostaje bezspornym zarówno w orzecznictwie sądowym jak również literaturze przedmiotu, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Wynika to z użycia w przepisach określenia: "gdy wykaże", co tym samym oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na ubiegającym się o taki rodzaj preferencji. Referendarz sądowy /także sąd/ nie ma obowiązku prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy, nie są mu znane wobec uchylania się strony od złożenia stosownych dokumentów i wyjaśnień.
Zatem taki brak współpracy musi spowodować niekorzystne konsekwencje dla wnioskodawcy w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Rozpoznający wniosek referendarz nie jest w stanie stwierdzić zmiany okoliczności sprawy, które świadczyłyby o spełnieniu przez skarżącego przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
W tym stanie sprawy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.