Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszego postępowania jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania ponaglenia za nieuzasadnione.
Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 22 października 2012 r., zatytułowanym "zażalenie na bezczynność Prezydenta Miasta" K. L., zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o "przymuszenie Prezydenta Manista do wydania postanowień o zwrocie lub odmowie zwrotu środków wpłaconych na poczet uchylonych decyzji oraz rozksięgowanie wpłaty 25.000 zł z dnia 23 grudnia 2011 r."
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniach 7 września 2005 r., 15 grudnia 2005 r., 2 kwietnia 2007 r., 25 sierpnia 2008 r., 2 września 2009 r. i 24 września 2012 r., po uchyleniu decyzji o wymiarze podatku, zwrócił się do Prezydenta Miasta o zwrot nadpłaty, lecz do dnia złożenia przedmiotowego wniosku nie otrzymał odpowiedzi.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, traktując powyższe pismo jako ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, wskazanym na wstępie postanowieniem, uznało ponaglenie za częściowo uzasadnione wyznaczając w tym zakresie termin do załatwienia sprawy, zarządziło wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy, a także stwierdziło, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W pozostałym zakresie w części dotyczącej zwrotu lub odmowy zwrotu środków wpłaconych na poczet uchylonych decyzji wymiarowych, uznało ponaglenie za nieuzasadnione.
Nie zgadzając się w tej części z postanowieniem organu, K. L. złożył do tutejszego Sądu skargę domagając się zobowiązania organu do wydania postanowienia o zwrocie środków lub o odmowie zwrotu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie względnie oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ wskazał, że zaskarżone postanowienie, na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) nie mieści się w kognicji sądów administracyjnych, nie przysługuje bowiem na nie zażalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa): na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 Ordynacji podatkowej stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia.
Organ podatkowy, uznając ponaglenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2).
Ponaglenie uregulowane wyżej wymienionym przepisem stanowi formę dyscyplinowania organów w terminowym załatwianiu spraw. Jest równocześnie warunkiem złożenia do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu. Przepisy prawa nie przewidują możliwości zaskarżenia, wydanego w wyniku rozpoznania ponaglenia, postanowienia. Należy bowiem przyjąć, że jest to postanowienie wpadkowe, incydentalne i niezaskarżalne w toku instancji, jak również w drodze skargi do sądu administracyjnego.
Za takim stanowiskiem przemawia zarówno wspomniany brak przepisów przewidujących możliwość jego zaskarżenia, a także cel, któremu służy instytucja ponaglenia. Jak już wspomniano ponaglenie jest warunkiem złożenia skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, której samodzielnym przedmiotem jest bezczynność organu, a nie wypowiedź w tym przedmiocie organu wyższego stopnia. Postępowanie związane z rozpoznaniem ponaglenia nie jest postępowaniem konkurencyjnym w odniesieniu do postępowania, w którym następuje rozstrzygnięcie sprawy w formie decyzji podatkowej (por. P. Pietrasz w: Dowgier R., Etel L., Kosikowski C., Pietrasz P., Popławski M., Presnarowicz S., Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX nr 100317).
Powyższe stanowisko znajduje również uzasadnienie w analogicznej instytucji jaka występuje na gruncie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.).
Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a.: na niezałatwienie sprawy w terminie (...) lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Organ, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2). Stwierdzić zatem należy, że przepis ten zawiera niemal identyczne brzmienie jak art. 141 Ordynacji podatkowej.
Na gruncie powyższego przepisu orzecznictwo wypracowało stanowisko, które w ocenie Sądu znajdzie zastosowanie w niniejszej sprawie, zgodnie z którym stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. ma charakter wpadkowy (incydentalny) i powinno mieć formę postanowienia. Postanowienie wydane w trybie art. 37 k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 872/12 (komputerowy system informacji prawniczej LEX nr 1145135).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że postanowienie wydane w związku z rozpoznaniem wniesionego przez stronę ponaglenia nie należy do postanowień kończących postępowanie w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., gdyż dotyczy kwestii wpadkowej, tj. bezczynności organu zaistniałej w toku postępowania. Nie można też uznać, że postanowienie wydane w oparciu o art. 141 Ordynacji podatkowej jest postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty, skoro jego celem jest spowodowanie jedynie, aby tego rodzaju rozstrzygnięcie zostało podjęte (postanowienie WSA w Lublinie z 25 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 650/11 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle powyższego wniesienie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o uznaniu ponaglenia za częściowo nieuzasadnione, które nie mieści się w katalogu postanowień wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., należało uznać za niedopuszczalne. W związku z powyższym, skarga na powyższe postanowienie, jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 P.p.s.a.