Uzasadnienie
Skarżąca "A" spółka z o.o. z siedzibą w W. złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2013r. znak [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2013r. znak [...] w sprawie zwrotu tytułów wykonawczych z dnia [...] listopada 2012r. o numerach [...] i [...].
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny. "A" sp. z o.o. w W. (zwana dalej Skarżącą) wystąpiła i skierowała do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego tytuły wykonawcze z dnia [...] grudnia 2012r. o numerze [...]wystawiony na zobowiązanego T.A.R. "A" R.T. oraz o numerze [...] wystawiony na zobowiązanego W.J.S. "A" S.W.J.
Tytuły obejmowały należności z tytułu pożyczki. W tytułach w polu 24 "Akt normatywny (stanowiący podstawę do wydania orzeczenia, sporządzenie deklaracji (zgłoszenia lub stanowiący, że należność powstaje z mocy prawa)" wpisano ustawę z dnia 12 sierpnia 2010r. o wspieraniu przedsiębiorców dotkniętych skutkami powodzi z 2010r. (Dz.U. Nr 148 poz. 992). Pole 42 tj. "inna podstawa prawna egzekucji administracyjnej (wpisał właściwy akt normatywny)" - nie zostało wypełnione.
Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012r. znak [...] zwrócił wierzycielce ww. tytuły wykonawcze opierając się na przepisie art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznając, że nie spełniają one wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 1 ww. ustawy.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła Skarżąca zarzucając naruszenie art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013r. znak [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W wyniku ponownego rozpoznania spawy Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013r. znak [...] ponownie zwrócił wierzycielowi tytuły wykonawcze z dnia [...] grudnia 2012r. W uzasadnieniu wskazał, że zarówno cywilnoprawny charakter zobowiązania łączącego fundusz pożyczkowy z pożyczkobiorcą jak również brak stosownych uregulowań prawnych w zakresie właściwości rzeczowej organu administracji publicznej i dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej w stosunku do roszczeń wynikających z tych zobowiązań powodują konieczność zwrotu tytułów wykonawczych wierzycielowi.
Pismem z dnia 23 kwietnia 2013r. Skarżąca wniosła zażalenie na wyżej wskazane postanowienie.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013r. znak [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła Skarżąca wnosząc o:
- 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2013r. znak [...], utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2013r. znak [...] w sprawie zwrotu tytułów wykonawczych z dnia [...] listopada 2012r. o nr [...] i [...] w całości jako naruszającego prawo;
- 2. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
- 1. naruszenie art. 2 § 1 pkt 1 pca poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż objęte przesłanymi w celu wszczęcia egzekucji tytułami wykonawczymi należności pieniężne, które mają charakter niepodatkowych należności budżetowych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157 poz. 1240) do których należy stosować odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, nie podlegają egzekucji administracyjnej.
- 2. naruszenie art. 4 pea poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że wierzyciel powinien w tytule wykonawczym wskazać przepis szczególny, na podstawie którego właściwy do tych obowiązków jest tryb egzekucji administracyjnej;
- 3. naruszenie art. 5 § 1 oraz 1a pkt 13 pea poprzez przyjęcie, że Skarżąca nie jest wierzycielem w znaczeniu tych przepisów, gdyż nie jest jednostką Skarbu Państwa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2005r. Nr 229 poz. 1954 z późn. zm. zwana dalej pea).
Zgodnie z treścią art. 26 § 1 pea organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.
W myśl art. 29 pea jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 pea organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi.
Regulacja zawarta w art. 2 pea ma decydujące znaczenie dla ustalenia, czy wykonanie konkretnego obowiązku winno być realizowane w trybie egzekucji administracyjnej. Katalog obowiązków wymieniony w art. 2 § 1 pea determinuje czy w trybie egzekucji administracyjnej będzie mógł być wykonany obowiązek, którego realizacji domaga się organ lub podmiot we wniosku o wszczęcie egzekucji.
Stosownie do treści art. 3 § 1 pea egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisów prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Natomiast art. 4 pea stanowi, ze do obowiązków, które wynikają z decyzji, postanowień lub innych orzeczeń niż określone w art. 3 i art. 3a, stosuje się egzekucję administracyjną tylko wówczas, gdy odrębne ustawy tak stanowią.
Wyżej wskazane unormowania jednoznacznie wskazują, że obowiązki poddane egzekucji administracyjnej muszą należeć do właściwości organów administracji rządowej lub organów jednostek samorządu terytorialnego albo muszą być przekazane do realizacji na drodze egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego lub być wprost wymienione w art. 2 § 1 pea.
Ustawa z dnia 12 sierpnia 2010r. o wspieraniu przedsiębiorców dotkniętych skutkami powodzi z 2010r. reguluje udzielenie pomocy przedsiębiorcom, w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. 2007r. Nr 155, poz. 1095 ze zmianami) którzy ponieśli szkodę w wyniku powodzi z 2010r. (art. 1 ust. 1 ww ustawy) a pomoc ta polega na udzielaniu pożyczki na zasadach określonych w ustawie (art. 2 ust. 1 ustawy). Zgodnie z art. 5 ww ustawy pożyczki udzielają wybrane fundusze pożyczkowe, a środki finansowe na realizację ustawy pochodzą ze środków rezerwy celowej budżetu państwa przeznaczonej na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych.
Przez fundusz pożyczkowy rozumie się osoby prawne, które:
- 1. nie działa w celu osiągnięcia zysku lub przeznaczą zysk na cele statutowe;
- 2. uchwałą właściwego organu utworzyła fundusz pożyczkowy przeznaczony wyłącznie na udzielanie pożyczek przedsiębiorcom (art. 16 ust. ww. ustawy).
Wybór funduszu pożyczkowego dokonuje się w drodze konkursu.
Z funduszem pożyczkowym, który wygrał konkurs minister właściwy do spraw gospodarki zawiera umowę określającą termin przekazania i rozliczenia dotacji oraz sposób i tryb informowania o wykorzystanych środkach dotacji (art. 19 ust. 1 ww. ustawy).
Zgodnie z art. 8 ww. ustawy fundusz pożyczkowy jest obowiązany do zawarcia umowy pożyczki z przedsiębiorcą spełniającym warunki, o których mowa w art. 3, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku o udzielenie pożyczki przez przedsiębiorcę, z zastrzeżeniem ust.
- 2. Przepis art. 11 ww. ustawy reguluje zasady umorzenia udzielonych pożyczek natomiast art. 13 ust. 2, 3 i 4 ww. ustawy przypadki w których przedsiębiorca zobowiązany jest do zwrotu pożyczki.
Jak wyżej wskazano środki finansowe na realizację ustawy pochodzą ze środków celowych budżetu państwa i są one przekazywane na rzecz funduszu pożyczkowego, wyłonionego w drodze konkursu, na podstawie umowy. Te środki fundusz pożyczkowy wykorzystuje do udzielania pożyczek przedsiębiorcą spełniającym ustawowe warunki. Następuje to w drodze zawarcia umowy pożyczki.
W ocenie Sądu wybór formy umowy w relacjach między właściwym ministrem i funduszem pożyczkowym z jednej strony, a funduszem pożyczkowym i przedsiębiorcą z drugiej strony wskazuje, że ustawodawca oparł się na regulacji zawartej w przepisach prawa cywilnego. Taka forma udzielania pożyczki wskazuje na równorzędną pozycję stron zawierających umowę. Dlatego też wszelkie kwestie sporne zaistniałe między funduszem pożyczkowym a przedsiębiorcą wynikające z zawartej umowy winny być rozstrzygane w oparciu o przepisy prawa cywilnego. Dotyczy to także sporu co do zwrotu udzielonej pożyczki. Oceny tej nie zmienia fakt, że zgodnie z § 9 ust. 2 Regulaminu udzielania pożyczek "Powódź 2010" od decyzji o odmowie umorzenia pożyczki przysługuje przedsiębiorcy, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia, odwołanie do ministra właściwego do spraw gospodarki.
Należy wskazać, że § 17 zatwierdzonej wzoru umowy pożyczki "Powódź 2010" określa, iż sądem właściwym dla rozstrzygania sporów mogących wyniknąć na tle niniejszej umowy jest sąd właściwy dla siedziby Funduszu Pożyczkowego. Świadczy to o tym, że na etapie zawierania umów Skarżąca należności z tytułu zawartych umów pożyczek traktowała jako należności o charakterze cywilnoprawnym.
W ocenie Sądu należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że dochodzone przez Skarżącą od przedsiębiorców należności z tytułu umów pożyczek nie mają charakteru należności publicznoprawnej, lecz mają charakter cywilnoprawny, ponieważ podmiot dochodzący roszczenia nie jest podmiotem publicznoprawnym, nie jest jednostką Skarbu Państwa, lecz podmiotem prawnym. Nie jest także organem administracji publicznej. Wydawanie decyzji w oparciu o ww. ustawę i stosowanie w tym zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie nadaje Skarżącej statusu organu administracji. Dlatego nie można uznać jej za wierzyciela w rozumieniu art. 1a pkt 15 pea i art. 5 pea.
Należy wskazać, że ustawa o wspieraniu przedsiębiorców dotkniętych skutkami powodzi nie przewiduje możliwości ściągania należności z tytułu zwrotu udzielonych pożyczek w drodze egzekucji administracyjnej. Dlatego zarówno cywilnoprawny charakter zobowiązania łączącego Skarżącą z pożyczkobiorcą, jak również brak uregulowań umożliwiających prowadzenie egzekucji administracyjnej w stosunku do roszczeń wynikających z tych zobowiązań skutkować koniecznością zwrotu tytułów wykonawczych.
Uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa sąd w oparciu o przepis art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.