Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 20 października 2022 r., nr 9009-2022-453 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr 0176-2022-001121 z dnia 28 lutego 2022 r., w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L..
Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. w dniu 28 lutego 2022 r. wydał decyzję, w której odmówił R. N. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021. Przedmiotowa decyzja o odmowie przyznania płatności bezpośrednich na rok 2021 została skutecznie doręczona w dniu 17 marca 2022 r., (doręczenie zastępcze). Od tego terminu rozpoczął się bieg czternastodniowego termin na wniesienie odwołania. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 31 marca 2022 r.
R. N. w dniu 26 września 2022 r., złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w L. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia 28 lutego 2022 r., wraz z odwołaniem od tej decyzji. We wniosku wskazał, że przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania był jego pobyt [...] w okresie od dnia 7 lutego 2022 r. do dnia 5 sierpnia 2022 r. o czym organ posiadał wiedzę ponieważ był o tym fakcie informowany.
Rozpoznając ten wniosek Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie uznał, że sam pobyt w [...] jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Stwierdził jednak, że skarżący nie spełnił innej z przesłanek przywrócenia terminu, bowiem nie dochował siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 28 lutego 2022 r., wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L.. Zdaniem organu odwoławczego od dnia 6 sierpnia 2022 r., a więc od dnia następnego po zakończeniu przez R. N. pobytu w [...] ustała przeszkoda dla dokonania czynności wniesienia odwołania, zatem to od tego dnia rozpoczął się bieg siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z wnioskiem o przywrócenie terminu R. N. wystąpił dopiero w dniu 26 września 2022 r., a zatem z uchybieniem wskazanego siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W skardze na to postanowienie R. N. zarzucił błąd w ustaleniach merytorycznych, faktycznych, formalnych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia. Wskazał, że podtrzymuje wszelkie zarzuty, treści zawarte w pismach z dnia 2 sierpnia 2021 r. i 26 września 2022 r. W dalszej części skargi podkreśla, że "[...]". W jego ocenie przyczyna naruszenia termitu leży po stronie organu, bowiem decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. została wydana w dniu 28 lutego 2022 r. i odebrana poprzez doręczenie zastępcze w dniu 17 marca 2022 r., czyli po upływie 11 miesięcy od dnia złożenia wniosku o dopłaty.
Skarżący wskazuje, że gdyby nie opieszałość organu taka sytuacja nie nastąpiłaby. Podnosi, że Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie błędnie wskazał datę ustania przyczyny na dzień 5 sierpnia 2022 r., czyli dzień zakończenia pobytu w [...]. Ponadto wskazuje, że siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu zaczął biec od dnia 17 września 2022 r., tj. od dnia ponownego otrzymania przez skarżącego decyzji z dnia 28 lutego 2022 r., dlatego też według skarżącego koniec tego terminu przypada na dzień 26 września 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Natomiast w myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w tak wyznaczonych granicach sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać na wstępie trzeba, że orzekanie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest możliwe tylko w przypadku, kiedy do uchybienia temu terminowi rzeczywiście doszło. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie występuje.
Mianowicie w ocenie organu, korespondencja skierowana do skarżącego została mu prawidłowo doręczona w trybie zastępczym (w dniu 17 marca 2022 r.), o którym mowa w art. 43 k.p.a. Sąd nie podziela jednak tego stanowiska. Jak to zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu do wyroku z dnia 24 listopada 2017 r. o sygn. akt II FSK 3121/15, Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje żadnych szczególnych rozwiązań w zakresie doręczania pism osobom pozbawionym wolności bądź przebywającym w areszcie śledczym. Niemniej jednak doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. możliwe jest wyłącznie w razie nieobecności adresata w mieszkaniu. Przez nieobecność należy jednak rozumieć sytuację przejściową, wynikającą ze zwyczajnych okoliczności życia codziennego. Przebywanie w zakładzie karnym taką okolicznością nie jest (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Kwestia doręczeń osobom pozbawionym wolności jest ugruntowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Podnosi się tam mianowicie, że jedynym dopuszczalnym sposobem doręczenia pisma osobie pozbawionej wolności jest uczynienie tego na adres zakładu (np. zakładu karnego, aresztu śledczego), w którym adresat przebywa, za pośrednictwem jego administracji. Doręczenie pisma w inny sposób jest nieskuteczne, niezależnie od wiedzy organu procesowego o fakcie pozbawienia adresata wolności (por. SN III KK 1/07, LEX nr 310195; SN III KK 257/02, LEX nr 82318; SA w Krakowie II AKz 347/04, KZS 2004, z. 10, poz. 21). Pismo wysłane pod ostatnio wskazanym przez stronę adresem nie może być uważane za doręczone, jeżeli strona została pozbawiona wolności i nie podała swego miejsca pobytu w czasie pozbawienia wolności do wiadomości organu, przed którym toczy się postępowanie (por. SN VI KZP 5/74, OSNKW 1974, nr 7-8, poz. 130).
Z samej istoty pozbawienia wolności wynika, że jest ono niezależne od woli osoby pozbawionej wolności zarówno co do czasu trwania, jak i miejsca pobytu, a ponadto, że niejednokrotnie może ono ograniczać swobodę w podaniu do wiadomości wspomnianego organu miejsca pobytu w czasie pozbawienia wolności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 marca 2012 r. o sygn. akt III SA/Wa 1869/11 i powołane tam orzecznictwo SN).
Przenosząc powyższe na realia kontrolowanej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że przesłanie przez organ na adres zamieszkania skarżącego w czasie kiedy był on pozbawiony wolności w zakładzie karnym nie mogło wywołać skutku w postaci doręczenia w trybie art. 43 k.p.a. Przede wszystkim nie można było bowiem uznać, że skarżący zamieszkiwał w tej dacie pod wskazanym adresem. Podkreślić przy tym raz jeszcze należy stanowisko wyrażone w zaprezentowanym wyżej orzecznictwie Sądu Najwyższego, że doręczenie pisma w taki sposób jest nieskuteczne, niezależnie od wiedzy organu procesowego o fakcie pozbawienia adresata wolności.
Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, zaś zgodnie z § 2 omawianego przepisu, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Z uwagi na brak prawidłowego doręczenia przez organ decyzji, w sprawie nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Bieg tego terminu nie rozpoczął się bowiem dnia 17 marca 2022 r. - jak przyjął organ a zaczął swój bieg z dniem 17 września 2022 r., czyli z dniem otrzymania przez skarżącego decyzji. Z tego też względu należało uznać, że brak było podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skoro odwołanie zostało wniesione w terminie tj. dnia 26 września 2022 r.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ powinien przyjąć, zgodnie z twierdzeniem skarżącego (chyba, że poczyni w tej kwestii odmienne ustalenia), że skuteczne doręczenie decyzji nastąpiło dnia 17 września 2022 r. a zatem odwołanie z dnia 26 września 2022 r. od decyzji z dnia 28 lutego 2022 r. zostało wniesione przez niego w terminie.
Z tego więc względu, kierując się art. 145 § 1 pkt 1 lit a, sąd uchylił zaskarżone postanowienie.