Uzasadnienie
Zaskarżonymi decyzjami nr 9009-2023-002300 i nr 9009-2023-002301 z dnia 19 grudnia 2023 r. Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (dalej: Dyrektor ARiMR/organ odwoławczy), utrzymał w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Lubaczowie (dalej: Kierownik ARiMR/organ I instancji) z dnia 2 października 2023r. nr 0176-2023- 005373 i dnia 3 października 2023r. nr 0176-2023- 005374 w sprawie odmowy przyznania Gminie [...] (dalej: Beneficjent/Skarżący/Gmina) wsparcia na zwiększenie bioróżnorodności lasów prywatnych w ramach interwencji Zwiększanie bioróżnorodności lasów prywatnych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023- 2027.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 27 lipca 2023 r., do Biura Powiatowego ARiMR w Lubaczowie wpłynęły wnioski Gminy [...] o przyznanie pomocy dla inwestycji leśnych lub zadrzewieniowych w zakresie wsparcia na zwiększenie bioróżnorodności lasów prywatnych, na inwestycje polegające na wykonaniu cięć pielęgnacyjnych oraz na wykonaniu przebudowy składu gatunkowego drzewostanu przez dolesienie luk lub odnowienie drzewostanu uszkodzonego. Do przedmiotowych wniosków dołączono dokumenty mające potwierdzać spełnienie warunków przyznania pomocy.
Decyzjami z 2 października 2023 r. i 3 października 2023r,. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lubaczowie odmówił przyznania Beneficjentowi wsparcia na zwiększanie bioróżnorodności lasów prywatnych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 - z uwagi na brak uprawnień Gminy do wnioskowanego wsparcia.
Organ stwierdził, że wsparcie przyznawane jest na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 kwietnia 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznania i wypłaty pomocy finansowej w ramach wsparcia inwestycji leśnych lub zadrzewieniowych oraz w formie premii z tytułu zalesień, zadrzewień lub systemów rolno-leśnych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r. poz. 737 dalej: Rozporządzenie w sprawie wsparcia inwestycji leśnych/Rozporządzenie). Warunki przyznania wnioskowanego wsparcia na zwiększenie bioróżnorodności lasów prywatnych określa § 6 ww. Rozporządzenia, lecz gmina jako jednostka samorządu terytorialnego nie została wymieniona w tym przepisie jako podmiot uprawniony do otrzymania tego rodzaju wsparcia. Jest ona uprawniona natomiast do otrzymania wsparcia na zalesianie i wsparcia na zadrzewienie, zgodnie z innymi przepisami ww. Rozporządzenia.
W odwołaniach od powyższych decyzji Beneficjent zakwestionował to stanowisko podnosząc, że wśród podmiotów uprawnionych do wsparcia, o którym mowa w § 6 Rozporządzenia, wymienia się m.in. osoby prawne, a zatem gmina jako osoba prawna może otrzymać wsparcie na zwiększenie bioróżnorodności lasów prywatnych.
Dyrektor ARiMR W Rzeszowie utrzymał w mocy decyzje Kierownika BP ARiMR w Lubaczowie, podzielając stanowisko organu I instancji
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem § 3 pkt 1 lit a Rozporządzenia, wsparcie na zalesienie jest przyznawane jednorazowo podmiotowi ubiegającemu się o przyznanie tego wsparcia, który jest rolnikiem albo jednostką samorządu terytorialnego i jednostką organizacyjną gmin, powiatów oraz województw, zwanymi dalej "jednostką terytorialną". Natomiast w przepisie § 6 ust. 1 pkt. 1 ww. Rozporządzenia, przy wyliczaniu podmiotów uprawnionych do przyznania wsparcia na zwiększenie bioróżnorodności lasów prywatnych, nie została wymieniona "jednostka terytorialna", za którą uznaje się gminę, która jest jednostką samorządu terytorialnego, jako podmiot, który jest uprawniony do otrzymania ww. wsparcia. Z powyższego przepisu zatem jednoznacznie wynika, że gmina jako jednostka samorządu terytorialnego nie jest uprawniona do otrzymania wsparcia na zwiększenie bioróżnorodności lasów prywatnych.
Obowiązujące przepisy nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu prawa do otrzymania wsparcia na zwiększenie bioróżnorodności lasów prywatnych, a wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść, jak i niekorzyść producenta rolnego, są niedopuszczalne.
Na powyższe decyzje Beneficjent złożył skargi do tut. Sądu, wnosząc o ich uchylenie i uchylenie decyzji podjętych w I instancji, zarzucając naruszenie:
- 1. § 1 pkt 1) lit a) w zw. z § 6 ust. 1 pkt 1) Rozporządzenia w sprawie wsparcia inwestycji leśnych w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z dnia 2023 r., poz.
- 40) w zw. z art. 30 § 1 k.p.a. w zw. z art. 33 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r., poz. 1610) - przez jego błędną wykładnię i uznanie, że wnioski o przyznanie wsparcia inwestycji leśnych lub zadrzewieniowych zostały wniesione przez stronę nieuprawnioną do otrzymania wsparcia na zwiększenie bioróżnorodności lasów prywatnych, tj. przez gminę będącą jednostką samorządu terytorialnego, która nie mieści się w katalogu podmiotów uprawnionych do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem i otrzymania wsparcia z uwagi na fakt, iż § 6 ust. 1 pkt 1 ww. Rozporządzenia nie wymienia "jednostki terenowej" jaką jest gmina, która jest jednostką samorządu terytorialnego, jako podmiot uprawniony do otrzymania wnioskowanego wsparcia, podczas gdy przepis ten wskazuje, iż wnioskowane wsparcie jest przyznawane: osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Zgodnie zatem z powyższymi regulacjami prawnymi, osobami prawnymi są jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną, a gminie wprost ustawodawca taką osobowość prawną przyznał. Oznacza to. że gmina jako osoba prawna jest podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku inicjującego niniejsze postępowanie.
- 2. art. 6, 7, 8 i 107 § 3 k.p.a. - przez brak wnikliwej analizy przepisów prawa mających zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym sprawy i brak wyjaśnienia dlaczego organ w uzasadnieniu decyzji nie odwołał się do przepisów kodeksu cywilnego i nie uznał gminy za podmiot posiadający osobowość prawną, a w konsekwencji za osobę prawną, nie wskazał kto według organu posiada przymiot osoby prawnej, lecz odwołał się wyłącznie do definicji "jednostki terenowej" zawartej w rozporządzeniu, która to określenie nie ma zastosowania do przedmiotowego stanu faktycznego.
W odpowiedziach na skargi organ odwoławczy wzniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: P.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonych decyzji wykazało, że skargi są zasadne.
Materialnoprawne przesłanki przyznania wsparcia inwestycji leśnych lub zadrzewieniowych realizowanych w ramach art. 69 lit. d rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 1, ze zm.), określają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 kwietnia 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznania i wypłaty pomocy finansowej w ramach wsparcia inwestycji leśnych lub zadrzewieniowych oraz w formie premii z tytułu zalesień, zadrzewień lub systemów rolno-leśnych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r. poz. 737 dalej: Rozporządzenie w sprawie wsparcia inwestycji leśnych/Rozporządzenie).
W myśl § 1 tego Rozporządzenia, wsparcie inwestycji leśnych i zadrzewieniowych przyznawane jest na:
- - zalesianie gruntów rolnych,
- - tworzenie zadrzewień śródpolnych,
- - zakładanie systemów rolno-leśnych,
- - zwiększanie bioróżnorodności lasów prywatnych.
Każda z powyższych form wsparcia wymaga spełnienia odrębnych przesłanek, uregulowanych w dalszych przepisach Rozporządzenia (§ 3 - § 6), dla każdej z form wsparcia przewidziano innych krąg podmiotów uprawnionych i odrębne warunki przyznania pomocy. Natomiast ogólne zasady wsparcia wszystkich inwestycji leśnych i zadrzewieniowych określa § 2 Rozporządzenia, stanowiąc, że jest ono przyznawane:
- 1) podmiotowi ubiegającemu się o przyznanie tego wsparcia, z wyłączeniem jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej reprezentujących Skarb Państwa w zakresie zarządzania mieniem;
- 2) do powierzchni nie większej niż 40 ha w jednym roku w ramach poszczególnych interwencji, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. a;
- 3) do gruntów stanowiących własność podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego wsparcia albo małżonka tego podmiotu, a w przypadku wsparcia na zwiększanie bioróżnorodności lasów prywatnych - także do gruntów wchodzących w skład wspólnoty gruntowej, dla której utworzono spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 140), zwanej dalej "ustawą o wspólnotach gruntowych";
- 4) do limitu określonego w Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 dla poszczególnych interwencji, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. a.
Jeśli natomiast chodzi o wnioskowane w niniejszej sprawie wsparcie na zwiększanie bioróżnorodności lasów prywatnych, to zgodnie z § 6 Rozporządzenia, jest ono przyznawane jednorazowo:
- 1) osobie fizycznej, osobie prawnej, stowarzyszeniu lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli zobowiązały się do wykonania inwestycji, o których mowa w ust. 2, zgodnie z wymogami planu inwestycji zwiększających bioróżnorodność lasów prywatnych, o którym mowa w art. 35 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, zwanego dalej "planem inwestycji", sporządzonego przez nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, zwanego dalej "nadleśniczym"; do gruntów wymienionych w pkt 2, na inwestycje szczegółowo określone w ust.2.
Z powyższych przepisów wynika, że przesłanki przyznania pomocy z tytułu wsparcia na zwiększanie bioróżnorodności lasów prywatnych zostały ustanowione w treści § 2 i § 6 Rozporządzenia.
Regulacja ta jest zupełna jeśli chodzi o ten rodzaj wsparcia i nie ma potrzeby sięgania do innych przepisów szczególnych dotyczących innych form pomocy, w tym przepisu § 3 Rozporządzenia, który określa warunki przyznania wsparcia na zalesianie gruntów rolnych.
W ocenie Sądu nie można wyłączyć gminy z kręgu podmiotów uprawnionych do wsparcia z powodów podanych w zaskarżonych decyzjach, bo gmina niewątpliwie jest osobą prawną, a wsparcie z § 6 Rozporządzenia adresowane jest m.in. do osób prawnych, bez żadnych wyłączeń. Posiadanie przez gminy przymiotu osobowości prawnej nie budzi wątpliwości w świetle przepisów art. 33 kodeksu cywilnego i art. 2 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.
Definicja "jednostki terytorialnej", na którą powołują się organy w swoich decyzjach, odnosi się tyko do tych rodzajów wsparcia, o których mowa w § 3 i § 4 Rozporządzenia, a nie do wszystkich form pomocy, dlatego nie można odnosić jej do całego Rozporządzenia. Gdyby bowiem prawodawca zamierzał tak uczynić, to definicję taką zamieściłby w przepisach ogólnych, a nie jedynie w przepisach odnoszących się do niektórych działań, albo wyłączyłby wprost gminę z kręgu uprawnionych.
Zdaniem Sądu, kwestię ewentualnego wyłączenia gminy jako podmiotu publicznoprawnego, z kręgu podmiotów uprawnionych do wsparcia na zwiększenie bioróżnorodności lasów prywatnych, można by rozważać raczej ze względu na możliwość uznania, że lasy gminne nie są lasami prywatnymi, a wsparcie z § 6 Rozporządzenia takich właśnie lasów dotyczy. Jednakże obowiązujące przepisy rozróżniają jedynie lasy państwowe oraz pozostałe (np., art. 4, art.5, art.24 ust.1, art.28 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach), nie wyróżniając odrębnej kategorii - lasów gminnych. Z tego względu uznać należy, że nie można takiego rozróżnienia wprowadzać na użytek niniejszego postępowania, a pod pojęciem "lasów prywatnych", o którym mowa w § 6 Rozporządzenia, należy rozumieć wszystkie inne lasy nie będące lasami państwowymi. Potwierdza to brzmienie § 2 Rozporządzenia, które wyłącza z kręgu pomocy tego rodzaju wyłącznie jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej reprezentujące Skarb Państwa w zakresie zarządzania mieniem. Zatem w odniesieniu do pomocy regulowanej przedmiotowym Rozporządzeniem, lasy stanowiące własność gminy powinny zostać uznane za lasy prywatne.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że wykluczenie skarżącej Gminy z kręgu podmiotów uprawnionych do wsparcia przewidzianego w § 6 Rozporządzenia i odmowa przyznania wsparcia z tego powodu, było bezpodstawne.
W tym stanie sprawy, uznając, że zaskarżone decyzje naruszają przepisy prawa materialnego, tj. § 6 ust. 1 pkt 1) Rozporządzenia w zw. z art.2 ust.2 ustawy o samorządzie gminnym, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art.135 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono po myśli art.200 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę kosztów składają się uiszczone od skarg wpisy w łącznej kwocie 400zł.