Uzasadnienie
SA/Rz 80/04
Postanowieniem z dnia (...) lutego 2004r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania J. K. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy z dnia (...) listopada 2003r. znak (...) w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Jako podstawę prawną postanowienia orzekający w sprawie organ powołał art. 138 § l pkt. l i art. 144 kpa w zw. z art. 17 § l, art. 18, art. 33, i art. 34 § l i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tekst jedn. Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm./. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że przedmiotem postępowania zażaleniowego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym jest postanowienie Wójta Gminy z dnia (..) listopada 2003r., znak (...) w przedmiocie wyrażenia stanowiska wierzyciela w stosunku do zarzutów zobowiązanego J. K. w zakresie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułów wykonawczych nr nr 393, 394, 395, 396 wystawionych przez wierzyciela na należność pieniężną wynikającą z decyzji Wójta Gminy z dnia (...)kwietnia 1997r., sygn. (...) w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 1997 rok w wysokości 5.922,00 zł, którego treść i moc dowodowa zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania wyrażoną w art.15 K.p.a., podlega badaniu i ocenie przez organ drugiej instancji, na tle całokształtu materiału dowodowego sprawy.
Stosownie do art.17 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.- Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz.968 ze zm.) "O ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia". Zgodnie zaś z art.18 powołanej wyżej ustawy "Jeżeli przepisy mniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeks postępowania administracyjnego." Oznacza to m.in., że wydanie prawidłowego postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym - w myśl przepisów art. 7 i 77 §1 K.p.a. -powinno być poprzedzone dokładnym ustaleniem zaistniałego w sprawie stanu faktycznego.
Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji mogą być wyłącznie przyczyny wskazane enumeratywnie w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którymi są:
- 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku,
- 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej,
- 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4,
- 4) błąd co do osoby zobowiązanego,
- 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,
- 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,
- 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa wart. 15 § l,
- 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,
- 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,
- 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.
Obowiązek podatkowy J. K. stał się zobowiązaniem podatkowym z dniem kiedy decyzja Wójta Gminy z dnia (...) kwietnia 1997r., sygn. (...) w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 1997 rok w wysokości 5.922,00zł stała się ostateczna.
Argumentacja podnoszona przez żalącego się, a odnosząca się do nie istnienia obowiązku podatkowego z uwagi na to, że jak twierdzi strona "działalność gospodarcza nie była prowadzona, a decyzję o wymiarze podatku odebrała córka wówczas niepełnoletnia," nie może być przedmiotem zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Kwestia powyższa mogła być wyłącznie przedmiotem postępowania przed organem podatkowym, którym dla podatków i opłat lokalnych jest w pierwszej instancji właściwy organ samorządowy (w przedmiotowej sprawie Wójt Gminy), a w drugiej instancji samorządowe kolegium odwoławcze. Jak wynika z akt sprawy J.K. nie zakwestionował odwołaniem decyzji Wójta Gminy z dnia (...) kwietnia 1997r., sygn. 80153/1997 w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 1997 rok w wysokości 5.922,00zł, wobec czego ww. decyzja stała się ostateczna.
Zgodnie z przepisem art. 29 § l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W tym względzie treść art.29 § l cytowanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest jednoznaczna.
Przedstawiony pogląd prawny znajduje pełne poparcie w orzecznictwie sądowym. Tytułem przykładu można wskazać chociażby na tezę wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2000r., sygn. akt SA/Sz 358/99 (opubl. w: LEX nr 41610), która brzmi następująco: "Zakaz badania przez organ egzekucyjny zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym określony w przepisie art. 29 § l ustawy z 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest jednoznaczny, albowiem organ egzekucyjny, wkraczając w merytoryczne badanie zasadności egzekwowanego obowiązku, podejmowałby się rozpatrywania sprawy statecznie rozstrzygniętej. To skutkowałoby, że organ egzekucyjny byłby jakby; trzecią instancją rozpatrującą sprawę, a postępowanie egzekucyjne byłoby kontynuacją postępowania merytorycznego, w trakcie którego obowiązki podlegające egzekucji zostały określone".
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut żalącego się zawarty w piśmie z dnia 3 listopada 2003r. skierowanym do wierzyciela, na które powołał się J.K. we wniesionym zażaleniu, dotyczący przedawnienia zobowiązania podatkowego, bowiem w przedmiotowej sprawie bieg terminu przedawnienia został przerwany poprzez wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego w dniu 10 grudnia 2002r. i wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 70 § l ustawy z dnia ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) "Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku; kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Stosownie zaś do § 4 powołanej wyżej ustawy "Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony".
Na postanowienie to J.K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc krzywdzący jego charakter. Podatek został wymierzony od lokalu w którym nie była prowadzona działalność gospodarcza. Decyzje podatkową odebrała jego nieletnia córka o czym powiadamiał orzekające organy.
W ocenie skarżącego sprawa przedawniła się z dniem 31 grudnia 2002r. ponieważ nie został on powiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego wniosło ojej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje i postanowienia w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega uwzględnieniu.
Z treści art. 34 § l ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tekst jedn. Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm./ wynika, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt. 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt. 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt. 1-5, wypowiedz wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Podnoszony przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym zarzut przedawnienia znajduje się w kręgu zarzutów' w których wypowiedz wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca - art. 33 pkt. l ustawy. Przepis ten pozostaje w związku z przepisem art. 29 ustawy, a który stanowi, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Zestawienie przytoczonych wyżej przepisów prowadzi zatem do wniosku, że skoro organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to oparcie zarzutów zobowiązanego na twierdzeniu że zobowiązanie uległo przedawnieniu, wywoła zamierzony skutek jedynie w razie przyznania tego faktu przez wierzyciela w trybie art. 34 § l ustawy o egzekucji w administracji.
W rozpoznawanej sprawie niezbędnym zatem jest prawidłowe ustalenie przez wierzyciela, czy zobowiązanie podatkowe, dla którego zostały wystawione tytuły wykonawcze uległo przedawnieniu.
Jak to wynika z treści przepisu art. 70 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm./ zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony - art. 70 § 4 cyt. wyżej ustawy. Taka treść tego przepisu nadana została ustawą z dnia z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. Nr 169, poz. 1387/, a na mocy art. 20 § l tej ustawy, do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. l w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprawę w okresie obowiązywania przepisu art. 70 § 4 Ordynacja podatkowa w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 12 września 2002r. nie dokonało analizy czy zobowiązanie uległo przedawnieniu, jak również czy został zastosowany środek egzekucyjny przerywający bieg terminu przedawnienia, o którym podatnik został zawiadomiony.
W tym stanie rzeczy Sąd nie może dokonać kontroli zaskarżonego postanowienia gdyż w aktach sprawy brak jest zarówno przedmiotowych tytułów wykonawczych, jak również innych dowodów wskazujących na ewentualne podjęcie czynności egzekucyjnych czy też środków egzekucyjnych a które to pojęcia nie są tożsame.
W świetle naprowadzonych wyżej uwag, Sąd działając na podstawie art. 132, art. 142 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152, art. 211 i art. 212 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1210/ orzekł jak w sentencji.