Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., odmawiającą K. Y. umorzenia zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2012 i 2013 rok w łącznej wysokości 19.720zł.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze (powoływane dalej jako organ II instancji) wskazało, że K.Y. (powoływana dalej jako podatniczka lub skarżąca) w oświadczeniu podała kwotę 1.063 zł jako miesięczne dochody jej pięcioosobowej rodziny.
Stałe opłaty ponoszone przez nią wynoszą 8.110 zł tj. za energię elektryczną - 600 zł, za paliwo - 300 zł, za wyżywienie - 1.900 zł, za gaz - 700 zł, za abonament telewizyjny - 85 zł, za abonamenty telefoniczne - 300 zł, za podatki - 900 zł, składkę na KRUS – 125 zł i za czesne - 1.800 zł.
Podatniczka przedłożyła także rachunki (faktury): za prąd na 1.145,98 zł z terminem płatności do dnia 17 marca 2014 r., za usługi telekomunikacyjne z dnia 6 kwietnia 2014 r. w kwocie 140,40 zł, i z 7 kwietnia 2014 r. w kwocie 134,35 zł, wezwanie do zapłaty za gaz w kwocie 1.570,14 zł i za użytkowanie wieczyste, dowód ubezpieczenia samochodu na kwotę 431 zł.
W okresie od dnia 1 października 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. podatniczka pobierała z pomocy społecznej zasiłek okresowy w kwocie 912 zł, decyzją z dnia 29 listopada 2013 r. przyznano jej stałą pomoc w formie posiłku dla córki A.Y. w kwocie 3,80 zł dziennej stawki żywieniowej, w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 30 kwietnia 2014 r. przyznano jej zasiłek okresowy w kwocie 761 zł miesięcznie.
Córka podatniczki A. Y. w roku szkolnym 2013/2014 uczęszczała do Zespołu Szkół E. we W., czesne wynosiło 1.800 zł miesięcznie.
Podatniczka jest posiadaczką gruntów rolnych o powierzchni 0,4420 ha i gruntów o powierzchni 13.062 m2 z budynkami (domkami letniskowymi) o powierzchni 755 m2, jest właścicielką samochodu osobowego marki Fiat Punto rok produkcji 2010, obciążonego zastawem zabezpieczającym pożyczkę w kwocie 14.000 zł.
Mąż podatniczki prowadził dotychczas działalność gospodarczą (wynajem domków letniskowych) i w 2012r. osiągnął dochód w kwocie 32.165 zł, a w 2013 r. poniósł stratę w kwocie 8.147 zł.
Przywołując treść art. 67 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm. – powoływanej dalej jako Ordynacja podatkowa), organ II instancji wskazał, że decyzje w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych mają charakter uznaniowy, bo umorzenie takie może być dokonane w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.
Z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że u podatniczki występują znaczne różnice między dochodami (1.063 zł miesięcznie) a wydatkami (8.110 zł miesięcznie), ponadto korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej ale ponosi znaczne wydatki, co wskazuje na to, że musi posiadać jeszcze inne źródła dochodów, na tę ostatnią okoliczność wskazuje także fakt opłacenia przez podatniczkę części zaległości tj. podatku za 2011 rok i I raty za 2012 rok.
W ocenie organu w niniejszej sprawie nie zaistniały żadne wyjątkowe okoliczności lub niekorzystne zdarzenia losowe, powodujące trudności finansowe podatniczki, uniemożliwiające zapłatę przedmiotowej zaległości, które uzasadniałyby umorzenie zaległości.
Podatniczka K.Y. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na opisaną wyżej decyzję organu II instancji uzasadniając, że decyzja ta została wydana na skutek niesprawiedliwego dyskryminowania.
W dodatkowym piśmie z dnia 5 września 2014r. podała, że jest w takiej samej sytuacji, jak inne osoby, którym w Gminie udzielono ulgi podatkowej – i dołączyła wykazy podmiotów którym umorzono bądź rozłożono na raty zaległość podatkową.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Podstawą prawną rozstrzygnięcia organów w niniejszej sprawie jest art. 67a § 1 pkt 3 cyt. Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Zastrzeżenie dotyczące art. 67b nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, ponieważ dotyczy podatników prowadzących działalność gospodarczą, a skarżąca – jak wynika z akt sprawy – takiej działalności nie prowadzi.
Niewątpliwie przytoczona wyżej regulacja zawiera treść ogólnie sformułowaną i nieostre sformułowanie tj. "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" i w związku z tym pozytywne zastosowanie tego przepisu wymaga ustalenia dokładnych okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej podatnika – wnioskodawcy i na ich podstawie dokonanie oceny, czy zasadne, lub nie, jest umorzenie zaległości podatkowej i w jakim zakresie tj. w całości lub w części.
Ważny interes podatnika powinien być wskazany przez niego, gdyż brak jego zdefiniowania w ustawie oznacza, że chodzi tu o wszelkie okoliczności dotyczące ogólnej sytuacji podatnika w relacji do jego zobowiązań podatkowych, a w tym jego sytuacji finansowej, rodzinnej, zdrowotnej i wszelkie inne okoliczności mające wpływ na jego realne możliwości płatnicze. Istnienie dalszej przesłanki wskazanej w tym przepisie a mianowicie interesu publicznego, przyjmowane jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i w piśmiennictwie prawniczym w sytuacji, gdy ewentualna zapłata przez podatnika zaległości podatkowych miałaby wpływ – chociażby w trudnym do wyliczenia kwotowego zakresie – na sytuację innych podatników, a więc gdy na skutek dokonania takiej zapłaty podatnik (i jego rodzina) musiałby korzystać ze środków publicznych czyli ze środków pomocy społecznej lub innych form pomocy publicznej. Koniecznym jest także uwzględnienie sytuacji podatnika w nawiązaniu do innych podatników znajdujących się w podobnej, takiej samej sytuacji w zakresie możliwości płatniczych i zobowiązań finansowych.
Jednakże – jak wynika z treści powołanego wyżej przepisu – ustalenie przez organ podatkowy istnienia w danej sprawie albo ważnego interesu podatnika, albo interesu publicznego, czy też zaistnienie obu tych przesłanek, nie obliguje organu do umorzenia zaległości podatkowych. Skoro bowiem organ podatkowy "może" umorzyć zaległość podatkową, to może ale nie musi tego uczynić, z tym tylko, że możliwość taka istnieje przy zaistnieniu co najmniej jednego z wymienionych wyżej interesów: publicznego lub prywatnego, a ocena tej "możliwości" podlega jednak kontroli co do oparcia jej o materiał dowodowy.
W niniejszej sprawie organ I instancji uznał, że nie występuje ważny interes podatniczki, bo nie zaszły żadne nadzwyczajne okoliczności mające wpływ na jej sytuację ekonomiczną ale zaistniałe niezależnie od jej działań, nie zaistniała też przesłanka ważnego interesu publicznego tj. okoliczności o charakterze obiektywnym, wyjątkowym i trwałym, które uzasadniałyby pozbawienie budżetu gminy należnych środków na skutek udzielenia podatniczce ulgi podatkowej.
Organ I instancji wskazując na wykluczające się, sprzeczne dane dotyczące podatnika (dochody miesięczne w wysokości 1063zł – wydatki w kwocie 8.110zł), czesne w kwocie 1.800 zł za kształcenie córki wykazane w oświadczeniach majątkowych jako ponoszone przez siebie a w toku przesłuchania jako ponoszone przez swoją matkę, istnienie ryzyka gospodarczego w prowadzeniu działalności gospodarczej, regulowanie przez podatniczkę innych zobowiązań, uznał, że brak jest podstaw do zastosowania ulgi. Organ II instancji wskazując na swoje ograniczone kompetencje co do kontroli decyzji uznaniowych organu I instancji uznał, że organ ten (tj. organ I instancji) prawidłowo przeprowadził postępowanie, zgromadził i prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i wobec tego nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organu I instancji, wskazując przy tym na istnienie po stronie podatniczki możliwości płatniczych, skoro zapłaciła kwotę zaległości podatkowych za 2011 rok i I ratę za 2012 rok i posiada nieruchomości mogące być przedmiotem najmu.
Niewątpliwie – jak wskazują orzekające w sprawie organy - decyzja w przedmiocie umorzenia (odmowy umorzenia) zaległości podatkowych jest decyzją uznaniową, niemniej jednak musi być oparta na prawidłowo zebranym i ocenionym materiale dowodowym. W niniejszej sprawie organ I instancji przytacza dane dotyczące dochodów skarżącej – oraz wysokości wydatków – tymi dochodami są w istocie środki pochodzące z opieki społecznej, ale nie dokonuje bliższej analizy, oceny tej sytuacji tj. pokrywania, przynajmniej w części, kosztów utrzymania skarżącej i jej rodziny z tych właśnie środków, jeśli zaś chodzi o różnicę między wysokością tych środków a wysokością wydatków, to skarżąca wskazuje źródła ich pokrycia, do czego w decyzjach brak jest odniesienia. Podobnie też brak jest odniesienia do sytuacji dotyczącej nieruchomości skarżącej a mianowicie stanu domków letniskowych, ewentualnego ich remontu, wyburzenia itd.
Ponadto jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy w dniu [...] grudnia 2013r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] na wniosek K. Y. i w decyzji tej umorzył wnioskodawczyni zaległości podatkowe z tytułu IV raty za 2011 rok w kwocie 184zł oraz 50% zaległości za 2012 rok w kwocie 4.317 zł, natomiast odmówił umorzenia 50% zaległości na 2012 rok (4.317zł) i umorzenia zaległości za 2013 rok (I, II, III i IV rata – 11.086zł) – przy czym z decyzji tej nie wynika w jakiej dacie podatniczka składała wniosek o umorzenie.
W aktach znajduje się kserokopia odwołania K. Y. od powyższej decyzji w części dotyczącej odmowy umorzenia ale brak jest jakiejkolwiek informacji, co do rozpatrzenia i sposobu rozpatrzenia tego odwołania. Porównanie treści decyzji wymienionej bezpośrednio wyżej z decyzją organu I instancji z dnia 6 czerwca 2014r. utrzymanej w mocy decyzją zaskarżoną, budzi zasadnicze wątpliwości co do prawidłowości tejże decyzji z 6 czerwca 2014r. odmawiającej umorzenia zaległości – między innymi – za 2012 rok bez wymieniania kwoty, z podaniem numeru karty a nie wiadomo do jakiego dokumentu i gdzie się znajdującego, ten numer karty się odnosi, z kolei organ II instancji utrzymując tę decyzję w mocy podaje łączne kwoty zaległości za 2012 i 2013 rok, a w uzasadnieniu wskazuje na zapłatę I raty za 2012 rok.
Niezależnie od tego, że umorzenia dotyczą podatków płatnych w ratach w określonych terminach, co ma wpływ na okresy naliczenia odsetek i w związku z tym umorzenie lub odmowa umorzenia powinny być jasno sformułowanie, to w niniejszych sprawach nie jest jasny zakres decyzji organu I instancji wymienionych wyżej – a to co do zaległości za 2012 rok.
W nawiązaniu do przytoczonych wyżej okoliczności uzasadniających zarzut naruszenia przez organ I instancji zasad postępowania tj. w szczególności zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 w związku z art. 191, art. 121 § 1 cyt. Ordynacji podatkowej), Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, o niewykonywaniu uchylonych decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy powołanej wyżej.