Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w R. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] września 2011 r., Nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów J. D. H. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] marca 2011 r., Nr [...]
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.).
Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że w dniu 23 listopada 2010 r. Prokuratura Okręgowa w R. działając na podstawie art. 291 § 1, 292 § 1 i 2 oraz 293 § 1 i 2 Kodeksu postępowania karnego (Dz.U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ze zm.) wydała postanowienie sygn. akt [...] o zabezpieczeniu na mieniu podejrzanego J. D. H. grożącej mu kary grzywny w wysokości 3000 stawek dziennych oraz przepadku osiągniętej korzyści majątkowej w kwocie 120.542.654,68 zł, poprzez zajęcie rachunku bankowego.
Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w C. III Wydział Karny nadał powyższemu postanowieniu klauzulę wykonalności.
W dniu [...] marca 2011 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. wydał zarządzenie zabezpieczenia.
W ustawowo przewidzianym do tego terminie zobowiązany, działając na podstawie art. 33 pkt 10 w związku z art. 166b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego. Zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 292 § 1 Kodeksu postępowania karnego oraz w związku z art. 743 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r., Nr 43, poz. 296 ze zm.), przez wszczęcie i prowadzenie postępowania zabezpieczającego pomimo, iż zarządzenie zabezpieczenia nie zawierało informacji, że postanowieniu Prokuratury Okręgowej w R. została nadana klauzula wykonalności. Na podstawie wniesionego zarzutu wniósł o umorzenie postępowania zabezpieczającego i uchylenie dokonanych zajęć rachunku bankowego, zwrócenie wierzycielowi przedmiotowego zarządzenia zabezpieczającego oraz wstrzymanie postępowania zabezpieczającego do czasu rozpatrzenia podnoszonego zarzutu.
Wierzyciel, Prokuratura Okręgowa w R., uznała zarzuty za nieuzasadnione. Wskazał, iż w przypadku przekazania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym do wykonania urzędowi skarbowemu w trybie art. 195a § 1 Kodeksu karnego wykonawczego (Dz. U. z 1997 r., Nr 90, poz. 557 ze zm.), nie zachodzi konieczność nadania przedmiotowemu postanowieniu klauzuli wykonalności, a jedynie zamieszczenia wzmianki o wykonalności, na podstawie art. 11 § 1 w związku z art. 27 Kodeksu karnego wyknawczego. Powołując się na art. 462 § 1 w związku z art. 465 § 1 Kodeksu postępowania karnego wskazano, iż postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym staje się wykonalne w dniu jego wydania. Niezależnie od tego wskazano, że postanowieniu o zabezpieczeniu majątkowym została nadana klauzula wykonalności przez Sąd Rejonowy w C. postanowieniem z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt [...].
Stanowisko wierzyciela zostało utrzymane w mocy postanowieniem Prokuratury Apelacyjnej w R. z dnia [...] czerwca 2011 r., sygn. akt [...], którym nie uwzględniono wniesionego zażalenia.
Po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w R., działając na podstawie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznał zarzut egzekucyjny za nieuzasadniony.
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w R. domagając się stwierdzenia jego nieważności ewentualnie uchylenia. We wniesionym przez siebie środku odwoławczym powtórzył zarzuty zgłoszone do stanowiska wierzyciela, a to naruszenie art. 33 pkt 9, art. 22 § 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 156 § 1 pkt 1 tego Kodeksu w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazując, że postępowanie zabezpieczające prowadzone jest przez niewłaściwy organ.
Dyrektor Izby Skarbowej w R. wspomnianym na wstępie postanowieniem utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu naruszenia właściwości organu w pierwszej kolejności uznał ten zarzut za wniesiony po upływie przewidzianego do tego terminu. Wskazał również, że wbrew podniesionemu zarzutowi zarządzenie zabezpieczenia spełnia wymogi formalne o jakich mowa w art. 156 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zamieszczono w nim podstawę prawną zarządzenia, zaś brak wzmianki o nadaniu klauzuli wykonalności nie stanowi braku formalnego, na który powołuje się zobowiązany.
Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organów, powodem czego stała się wniesiona do tutejszego Sądu skarga.
Ponownie podniósł w niej zarzut prowadzenia czynności zabezpieczających przez organ niewłaściwy miejscowo powodujący nieważność postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Przedmiotem skargi jest akceptowane przez organ odwoławczy stanowisko organu I instancji w przedmiocie zgłoszonego przez skarżącego, jako zobowiązanego w postępowaniu zabezpieczającym, zarzutu w sprawie prowadzenia przeciwko niemu postępowania zabezpieczającego, opartego na przepisie art. 33 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm.) – zwanej dalej: u.p.e.a. a polegającego na niezamieszczeniu informacji o nadaniu klauzuli wykonalności.
W nawiązaniu do tak określonego przedmiotu skargi należy zauważyć, że będąc powołanym do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne orzekają również w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie, a więc także na postanowienie wydane w sprawie zarzutów egzekucyjnych (art. 3 § 2 pkt ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) i jakkolwiek obowiązane są rozstrzygać w granicach danej sprawy, to jednak nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 tej ustawy).
Przedmiotem rozpatrywanej sprawy, wyznaczającym granice w jakich winno zapaść jej rozstrzygnięcie, jest więc ocena zgodności z prawem wydanego przez Dyrektora Izby Skarbowej w R. postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] września 2011 r., Nr [...], wydane na podstawie art. 33 pkt 10 u.p.e.a., w którym zajął on stanowisko o bezzasadności zarzutu braku wskazania pełnej podstawy prawnej zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] marca 2011 r., sygn. akt [...].
Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że zarzuty składane w postępowaniu egzekucyjnym czy zabezpieczającym stanowią swoisty środek zaskarżenia spełniający podobną rolę jak odwołanie w postępowaniu administracyjnym. Odznaczają się jednak pewnymi odrębnościami. Przepis art. 33 w zw. z art. 166b u.p.e.a. w sposób enumeratywny określa podstawy wniesienia zarzutów. Z kolei art. 156 § 1 pkt 8 u.p.e.a. określając 7 dniowy termin składania tych zarzutów stanowi pewnego rodzaju prekluzję i oznacza, że po upływie tego terminu inne zarzuty nie mogą być składane.
Tym samym upływ wyżej wymienionego terminu i zgłoszone w jego trakcie zarzuty zakreślać będą granice sprawy i to zarówno przed organami egzekucyjnymi jak i w postępowaniu sądowo administracyjnym. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 709/10 opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Oddział Zamiejscowy w Lublinie z dnia 3 grudnia 1997 r., sygn. akt I SA/Lu 1246/96, opublikowane w komputerowej bazie orzeczeń LexPolonica nr 340373)
W niniejszej sprawie przedmiotem pierwotnie złożonego przez skarżącego zarzutu do zarządzenia zabezpieczenia było naruszenie art. 33 pkt 10 w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 u.p.e.a. polegające na niespełnieniu wymogów formalnych zarządzenia zabezpieczenia poprzez niewskazanie podstawy prawnej. Dopiero w zażaleniu złożonym do stanowiska wierzyciela a następnie w zażaleniu na postanowienie Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione, skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących właściwości miejscowej organu prowadzącego postępowanie zabezpieczające.
Naruszenie przepisów dotyczących właściwości rzeczowej jak i miejscowej organu egzekucyjnego czy zabezpieczającego, uwzględniane jest, tak jak inne przewidziane ustawą uchybienia, na zarzut zobowiązanego. Naruszenie właściwości nie stanowi tak jak w postępowaniu administracyjnym czy też podatkowym bezwzględnej przesłanki nieważności postępowania, uwzględnianej przez organ z urzędu i dla skuteczności jego zgłoszenia konieczne jest zachowanie terminu.
W świetle tego co wyżej, stwierdzić należy, że organy obu instancji słusznie uznały później zgłoszony zarzut niewłaściwości organu za spóźniony, przedmiotem rozpoznania czyniąc jedynie zarzut polegający na niewskazaniu w zarządzeniu zabezpieczenia podstawy prawnej a dokładnie informacji o nadaniu klauzuli wykonalności orzeczeniu, na podstawie którego wszczęto postępowanie zabezpieczające.
W związku z powyższym przedmiotem dalszych rozważań Sąd uczynił jedynie pierwotnie podniesiony zarzut dotyczący niepełnej podstawy prawnej wskazanej w zarządzeniu zabezpieczenia, jako spóźniony uznając natomiast zarzut dotyczący naruszenia przepisów dotyczących właściwości organu egzekucyjnego zgłoszony dopiero w postępowaniu zażaleniowym a następnie powtórzony we wniesionej do tutejszego Sądu skardze.
Strona skarżąca wskazała, że zarządzenie zabezpieczenia wbrew obowiązkowi o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 4 nie zawiera pełnej podstawy prawnej do dokonania zabezpieczenia należności pieniężnych w nim określonych tzn. nie zawiera informacji, że postanowieniu Prokuratora Okręgowego z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt [...] o zabezpieczeniu majątkowym została nadana przez Sąd Rejonowy klauzula wykonalności.
Przepis art. 156 § 1 pk 4 u.p.e.a. jako wymóg formalny zarządzenia zabezpieczenia przewiduje wskazanie podstawy prawnej, nie ma w nim mowy o klauzuli wykonalności, której brak skarżący zarzuca. Przez podanie podstawy prawnej należy rozumieć podanie aktu prawnego, na podstawie którego dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji danego obowiązku. W tym przypadku aktem prawnym na podstawie, którego zostało wydane zarządzenie zabezpieczenia było postanowienie Prokuratury Okręgowej w R. o zabezpieczeniu majątkowym z dnia [...] listopada 2010 r., sygn. akt [...].
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. wydając sporne zarządzenie zabezpieczenia wskazał to postanowienie jako podstawę prawną czyniąc tym samym zadość wymogom formalnym zarządzenia zabezpieczenia.
Inną sprawą jest, że prowadzenie postępowania dopuszczalne jest tylko w przypadku stwierdzenia wymagalności obowiązku wynikającego z podstawy prawnej, czego potwierdzeniem jest niewątpliwie nadana przez Sąd klauzula wykonalności. Brak tej klauzuli a nie brak informacji o niej mógłby stanowić podstawę zarzutu formułowanego w oparciu o art. 33 pkt 2 u.p.e.a. polegający na braku wymagalności obowiązku.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. -