Uzasadnienie
Skarżący M. S., wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie stać go na poniesienie kosztów sądowych w związku z koniecznością ponoszenia kosztów opłat za czynsz i opłat dodatkowych w miejscu zamieszkania oraz spłatą kredytów, których raty miesięcznie wynoszą około [...] zł.
Skarżący nie wypełnił rubryki formularza dotyczącej stanu rodzinnego, zaś w oświadczeniu o stanie majątkowym, odnośnie posiadanych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, zasobów pieniężnych wpisał "brak". Odnośnie dochodów wnioskodawca podał, że uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie.
Skarżący wykonując wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów obrazujących jego sytuację finansową i rodzinną przedłożył:
- 1. oświadczenie o sytuacji rodzinnej, w którym wskazał, że nie pozostaje w związku małżeńskim, mieszka w mieszkaniu dziewczyny E. M. i jej matki I. M.; w mieszkaniu tym mieszka także mąż I. M.; skarżący nie ma na utrzymaniu dzieci; wszystkie mieszkające wspólnie osoby partycypują w kosztach opłat za mieszkanie; skarżący z tytułu kosztów opłat (czynsz, rachunki za energię elektryczną, gaz, opłaty za kablówkę i internet), a także z tytułu wyżywienia przekazuje właścicielce mieszkania kwotę [...] zł miesięcznie (strona dołączyła oświadczenie I. M. w tym zakresie z dnia 5 marca 2015 r.);
- 2. kopię zaświadczenia pracodawcy potwierdzającego wysokość miesięcznych dochodów netto z ostatnich 6 miesięcy, z którego wynika, że zasadnicze wynagrodzenie skarżącego w okresie od sierpnia 2014 r. do stycznia 2015 r. wynosiło [...] zł brutto, a także, że skarżący uzyskuje premie uznaniowe, a także dodatkowe wynagrodzenie za nadgodziny z tego tytułu otrzymał łączne wynagrodzenie za sierpień 2014 r. w kwocie [...] zł brutto, za wrzesień 2014 r. w kwocie [...] zł, za październik 2014 r. [...] zł, za listopad 2014 r. w kwocie [...] zł, za grudzień 2014 r. w kwocie [...] zł, za styczeń 2015 r. w kwocie [...] zł;
- 3. kopie zaświadczenia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia 5 marca 2015 r. oraz zeznania podatkowego PIT-37 za 2013 r., z których wynika, że skarżący za 2013 r. zadeklarował przychody ze stosunku pracy w kwocie [...] zł, dochód w kwocie [...] zł, podatek należny w kwocie [...] zł;
- 4. wyciągi z rachunku bankowego w Banku [...], za okres od listopada 2014 r. do 12 lutego 2015 r. z których wynika saldo końcowe na dzień 12 lutego 2015 r. w kwocie [...] zł, a także, że na rachunek ten wpływa wynagrodzenie za pracę oraz regulowane są raty pożyczek;
- 5. oświadczenie skarżącego odnośnie zaciągniętych kredytów, w którym wykazał, że spłaca [...] kredytów: 1 w Banku [..] Bank Polska S.A. (skarżący dołączył wynik symulacji spłaty i harmonogram spłat, z których wynika zadłużenie w kwocie [...] zł i kwota raty [...] zł), 4 w [...] Banku; kredyty zaciągane były w celu spłaty zobowiązań i na bieżące koszty utrzymania;
- 6. zaświadczenie z [...] Banku o obsłudze kredytów z 5 marca 2015 r., zaświadczające, że skarżący zaciągnął [...] pożyczki, które spłaca terminowo; na dzień 3 marca 2015 r. zadłużenie z tych tytułów wynosiło łącznie [...] zł, zaś miesięczne kwoty rat to suma [...] zł.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o którego przyznanie ubiega się skarżący w niniejszej sprawie, jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych.
Każdy zatem, kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia, a wydatki z tym związane traktować na równi z innymi zobowiązaniami.
Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Wykazanie okoliczności, uzasadniających przyznanie prawa pomocy, należy do obowiązku osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa.
Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie ma żadnych środków pieniężnych ani także realnych możliwości zdobycia takich środków wobec braku zdolności zarobkowych i braku możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, spowodowanych takimi nadzwyczajnymi okolicznościami jak przykładowo podeszły wiek, zły stan zdrowia, wyjątkowo trudna sytuacja rodzinna, czy osobista.
W orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że prawo pomocy przyznawane jest zwykle osobom, których dochód na rodzinę, często kilkuosobową, kształtuje się na poziomie ok. [...] zł brutto lub mniejszym.
W świetle powyższych rozważań, wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony, nie wykazał on bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego swojego utrzymania.
Z przedstawionych dokumentów i oświadczeń wynika bowiem, że jest on w młodym wieku ([...] lat), uzyskuje stałe dochody z pracy, mieszka z dziewczyną i jej rodziną, nie ma innych osób na utrzymaniu, regularnie wywiązuje się ze swoim zobowiązań kredytowych, partycypuje w kosztach opłat za mieszkanie, przekazując co miesiąc kwotę [...] zł na te opłaty i wyżywienie. Jednocześnie nie powołał żadnych nadzwyczajnych okoliczności (przykładowo wyżej wymienionych) świadczących, że faktycznie nie jest w stanie zdobyć jakichkolwiek środków pieniężnych, czy poczynić najmniejszych oszczędności poprzez ograniczenie swoich wydatków.
Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożonych dokumentów, wynika, że wynagrodzenie za pracę skarżącego – w kwocie podstawowej to [...] zł brutto, które jednak ulega zwiększeniu o nadgodziny oraz premie uznaniowe. I tak w sierpniu 2014 r. wyniosło [...] zł brutto, we wrześniu 2014 r. – [...] zł brutto, w październiku 2014 r. – [...] zł brutto, w listopadzie 2014 r. – [...] zł brutto, w grudniu 2014 r. – [...] zł brutto, w styczniu 2015 r. – [...] zł brutto. Po opłaceniu podstawowych kosztów utrzymania, do których należy zaliczyć opłaty związane z utrzymaniem mieszkania oraz zaspokojeniem codziennych potrzeb skarżącego wykazanych w kwocie [...] zł, a także po zapłaceniu rat pożyczek w kwocie ok. [...] zł, skarżącemu pozostają środki, które mógłby zaoszczędzić i przeznaczyć na inne cele.
W ocenie referendarza sądowego, istnieją uzasadnione przesłanki, żeby sądzić, że skoro skarżący, jest osobą w młodym wieku, jest zatrudniony, nie ma innych osób na utrzymaniu, jak dotychczas wywiązuje się ze swoich zobowiązań (choćby spłaty comiesięcznie rat pożyczek), nie wykazał istnienia żadnych zaległości, podejmuje działania w celu wywiązania się ze swoich zobowiązań (nadgodziny) to podejmie też odpowiednie czynności aby wywiązać się również z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Dlatego zwolnienie wnioskodawcy z tego obowiązku na tym etapie postępowania byłoby przedwczesne.
Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.