Uzasadnienie
Dyrektor Izby Celnej zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] stwierdził uchybienie przez D. M. terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. nr [...].
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że po przeprowadzeniu postępowania celnego Naczelnik Urzędu Celnego ww. decyzją określił wartość celną samochodu używanego marki [...], zgłoszonego [...] r. przez D. M. do procedury dopuszczenia do obrotu, w kwocie [...] zł, należną kwotę cła w wysokości [...] zł oraz kwotę podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł. Rozstrzygnięcie doręczono stronie postępowania [...] r. w trybie art. 150 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W dniu [...] r. do organu wpłynął wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Do wniosku strona załączyła odwołanie z dnia [...] r. oraz pełnomocnictwo z dnia [...] r., upoważniające radcę prawnego M. A. do reprezentowania D. M.: "przed organami administracji publicznej (...), w tym do składania i przyjmowania oświadczeń, a także do odbioru korespondencji we wszelkich sprawach z zobowiązaniami celnymi i podatkowymi (...), a w szczególności w postępowaniu o sygn. akt [...], a także w sprawie przywrócenia terminu do zaskarżenia decyzji stwierdzającej zaległość w podatku akcyzowym i podatku od towaru i usług w związku z importem samochodu osobowego marki [...]". Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że wniosek wraz z odwołaniem został nadany w Urzędzie Pocztowym [...]r.
Dalej, wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z uwagi na niespełnienie przesłanki uprawdopodobnienia braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi, który upłynął w dniu [...] r. Postanowienie to zostało doręczone [...] r. pełnomocnikowi strony, który w dniu [...] r. wniósł na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Sąd, wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 92/12, oddalił skargę D. M. na postanowienie. Od wydanego wyroku strona skarżąca wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną, która nie została rozpoznana.
Dyrektor Izby Celnej uzasadniając także wydanie swojego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do złożenia odwołania i -powołując się na brzmienie przepisów art. 144, art. 148 § 1 i § 2 pkt pkt 1-3 oraz art. 150 Ordynacji podatkowej - wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż decyzja organu I instancji została wysłana do strony [...] r. za pośrednictwem Poczty Polskiej listem poleconym o nr [...] na adres: ul. [...],[...], co stwierdzono na podstawie pieczęci kancelarii Urzędu Celnego naniesionej na pierwszej stronie decyzji, jak również na podstawie stempla z datą: "[...]" umieszczonego na kopercie zawierającej decyzję. Adres zamieszkania strony organ ustalił na podstawie dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego nr [...]z dnia [...]r., a ponadto miejsce zamieszkania zostało potwierdzone [...]r., tj. w dniu odbioru przez dorosłego domownika postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]r. nr [...], na mocy którego wszczęto postępowanie w sprawie określenia podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług, a także ustalenia dla potrzeb podatków prawidłowej wartości celnej samochodu osobowego marki [...], ujętego w zgłoszeniu celnym.
Następnie, organ stwierdził, że [...] r. poczta zwróciła do organu celnego kopertę zawierającą decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. z adnotacją, że przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniach [...] r. i wobec tego - na podstawie art. 150 Ordynacji podatkowej - doręczenie zastępcze zostało prawidłowo dokonane pod właściwym adresem w dniu [...] r.
Odnosząc się następnie do kwestii terminowego złożenia odwołania, organ wskazał, że - zgodnie z brzmieniem art. 223 § 2 i art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej - warunkiem koniecznym dla dokonania skutecznej czynności procesowej, tj. wniesienia odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania, określonego w przepisach art. 12 § 1 i § 5 Ordynacji podatkowej. Skoro zatem, decyzję doręczono stronie [...] r., to termin do wniesienia odwołania rozpoczął się [...] r., a upłynął [...] r. Strona nadała przesyłkę w Urzędzie Pocztowym listem poleconym wysłanym [...] r., czyli po upływie terminu do wniesienia odwołania. Wobec tego, postanowieniem dnia [...] r. stwierdzono uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
D. M. postanowienie organu odwoławczego zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że postanowienie z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, a sprawa ze skargi na to postanowienie nie została jeszcze prawomocnie rozstrzygnięta. Wprawdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 92/12, skargę oddalił, jednakże skarżący wywiódł od tego wyroku skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie wyroku. Skarga kasacyjna nie została jeszcze rozpoznana. Zdaniem strony skarżącej, kwestia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie jest jeszcze ostateczna i wciąż istnieje prawdopodobieństwo uwzględnienia skargi, a co za tym idzie, przywrócenia uchybionego terminu i uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r.
Skarżący podniósł także, że skoro ustanowił pełnomocnika upoważnionego do występowania we wszelkich sprawach związanych z zobowiązaniami celnymi i podatkowymi przed Naczelnikiem Urzędu Celnego, to miał prawo oczekiwać, że wszelkie pisma wydane przez organ celny podczas jego nieobecności w kraju będą przekazywane na adres kancelarii radcy prawnego M. A. Według skarżącego, skoro dochował staranności, to mógł oczekiwać, że jego interes nie dozna żadnego uszczerbku w związku z wyjazdem za granicę.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W zakreślonej powyżej kognicji, sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Przedmiotem sporu jest zasadność orzeczenia organu odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.
Stosownie do brzmienia przepisu art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), dalej: "Ordynacja podatkowa", organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że organ odwoławczy, któremu przekazano odwołanie, jest zobowiązany do ustalenia, czy nie zachodzą przesłanki wyłączające możliwość orzekania w sprawie co do istoty. Jednym z powodów uniemożliwiających rozpoznanie sprawy merytorycznie jest wniesienie odwołania z naruszeniem terminu do jego złożenia. W takiej sytuacji, organ odwoławczy jest zobligowany wydać postanowienie, w którym stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
Ponadto, zgodnie z brzmieniem art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zasady liczenia terminów do wniesienia odwołania ustawodawca określił w art. 12 Ordynacji podatkowej. Na podstawie art. 12 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu.
Według składu orzekającego w sprawie, w rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy prawidłowo uznał, że skoro decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. doręczono skarżącemu [...] r., to 14-dniowy termin na wniesienie odwołania zaczął biec [...] r., a upłynął [...] r. (środa). Jednak, w rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma sposób doręczenia skarżącemu decyzji. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych, decyzję doręczono skarżącemu w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej (fikcja prawna doręczenia). Zgodnie z tym przepisem, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149, operator pocztowy (...) przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zgodnie zaś z przepisem § 1a Ordynacji podatkowej, adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni.
Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§2).
Warunkiem zastosowania trybu określonego w art. 150 Ordynacji podatkowej jest niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej (regulujący doręczanie pism osobom fizycznym w mieszkaniu adresata lub w miejscu pracy) lub art. 149 Ordynacji podatkowej (wprowadzający zastępczy sposobu doręczania pism pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy). Zatem, aby skutecznie doręczyć pismo - na podstawie art. 150 Ordynacji podatkowej - konieczne jest podjęcie próby doręczenia pisma w sposób określony w art. 148 § 1 lub art. 149 Ordynacji podatkowej, na prawidłowy adres osoby, do której pismo jest kierowane.
Ponadto, w przypadku doręczania korespondencji przez pocztę, ma ona obowiązek przechowywania pisma przez okres 14 dni w swojej placówce, jeżeli osoba doręczająca nie zastała adresata w miejscu zamieszkania. Adresat powinien być zawiadomiony o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej, przy czym zawiadomienia należy dokonać dwukrotnie. Pierwsze zawiadomienie ma miejsce w dniu, w którym podjęto pierwszą próbę doręczenia pisma. Drugie zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni od dnia jego złożenia w placówce pocztowej. Osoba doręczająca pismo ma także obowiązek pozostawienia zawiadomienia o pozostawaniu pisma na poczcie (m.in.) w oddawczej skrzynce pocztowej.
Mając na uwadze przedstawiony stan prawny oraz stan faktyczny ustalony w sprawie przez organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu, który za podstawę orzekania przyjmuje skład orzekający w sprawie, uznać należało, że doręczenie decyzji było prawidłowe i skuteczne, bowiem wobec braku możliwości doręczenia decyzji zgodnie z art. 148 § 1 i art. 149 Ordynacji podatkowej, decyzję doręczono w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji jednoznacznie wynika, że z powodu niemożności doręczenia przesyłki adresatowi lub pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, pismo pozostawiono w placówce pocztowej na 14 dni, a adresata prawidłowo, tj. dwukrotnie w dniach [...]r., zawiadomiono o przesyłce i miejscu, w którym można ją odebrać. Zawiadomienia za każdym razem umieszczano w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Wobec tego, należało uznać, że decyzja została skutecznie doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej.
Podkreślić należy, że doręczenie nastąpiło na adres zamieszkania, jaki skarżący podał [...]r. w zgłoszeniu celnym, tj. ul. [...],[...]. Adres ten skarżący podawał we wszystkich pismach kierowanych zarówno do organów celnych jak i do sądu jako adres zamieszkania. Nadto, z akt administracyjnych sprawy wynika, że ojciec skarżącego, który pokwitował odbiór postanowienia z dnia [...] r. o wszczęciu postępowania i zobowiązał się do jego przekazania synowi, nie informował o żadnej zmianie miejsca zamieszkania syna.
W tej sytuacji, odwołanie od decyzji, wysłane przez skarżącego w Urzędzie Pocztowym listem poleconym w dniu [...] r., zostało złożone po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia, tj. [...] r.
Wobec tego, skoro organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. odmówił skarżącemu także przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, zobowiązany był następnie - zgodnie z przepisem art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej - do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
Odnosząc się także do zarzutów skargi wskazać należy, że NSA w wyroku z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1765/10 stwierdził, że po negatywnym rozstrzygnięciu wniosku o przywrócenie terminu wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest konieczne, bowiem normujący to zagadnienie przepis art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej nie przewiduje wyjątku wynikającego ze złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd wskazał, że pogląd ten jest zasadniczo akceptowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, czego przykładem są wyroki NSA: z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 112/08; z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt I FSK 854/08; z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I FSK 214/10. Wyrażający odmienny pogląd wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2007 r., sygn. akt I GSK 1221/06 jest odosobniony.
Co do zarzutu nieuznania przez organ pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu M. A. w dniu [...] r., według składu orzekającego w sprawie, stanowisko organu należało uznać za prawidłowe, bowiem udzielenie pełnomocnictwa do działania w imieniu strony na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej jest sformalizowane. Art. 137 Ordynacji podatkowej nakłada obowiązek złożenia pełnomocnictwa do akt, co oznacza, że osoba zamierzająca działać w sprawie jako pełnomocnik, powinna złożyć do akt tej konkretnej sprawy pełnomocnictwo lub jego odpis. Pełnomocnik powinien zgłosić swój udział w postępowaniu poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt danego postępowania.
Zatem, tylko pełnomocnictwo sporządzone w wymaganej formie i przedłożone organowi po wszczęciu konkretnego postępowania może wywoływać skutki prawne (por.: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 431/10; wyrok NSA z dnia 23 września 2011 r., sygn. akt I FSK 1271/10). Wobec tego uznać należało, że organ prawidłowo skierował postanowienie o wszczęciu postępowania jak i decyzję z dnia [...] r. na adres skarżącego, a nie do pełnomocnika ustanowiono w odrębnym postępowaniu podatkowym. W tej sprawie natomiast, jako prawidłowo złożone pełnomocnictwo, należało uznać pełnomocnictwo z dnia [...] r. złożone do tej konkretnej sprawy.
Końcowo, odnosząc się także do argumentacji skarżącego, że skarga kasacyjna w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nie została jeszcze rozpoznana i wciąż istnieje prawdopodobieństwo uwzględnienia skargi kasacyjnej, a co za tym idzie, przywrócenia uchybionego terminu i uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r., należy wskazać, iż nieprawomocne rozstrzygnięcie sądu w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie stanowi przeszkody do rozpoznania przez sąd sprawy w przedmiocie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, gdyż ewentualne uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie wyroku sądu oraz postanowienia organu odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania będzie skutkowało bezprzedmiotowością zaskarżonego w tej sprawie postanowienia, tj. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
Wszystkie przywołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w sentencji orzeczenia.