Uzasadnienie
Decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071, ze zm.), art. 924 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16 poz. 93 ze zm.), § 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" Objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 i 2013 (Dz. U. Nr 48, poz. 390 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...], mocą której odmówiono E.W. (następca prawny J.Ż.) przyznania pomocy na zalesianie.
Z ustalonego stanu faktycznego wynika, co następuje.
W dniu [...] r. J.Ż. złożył wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie rok 2007 wraz z załącznikami.
Postanowieniem z dnia [...] r. (doręczonym [...] r.) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR potwierdził spełnienie przez wnioskodawcę J.Ż. niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie.
W dniu [...] r. wpłynęło do organu oświadczenie J.Ż. o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia wraz z zaświadczeniem nadleśniczego potwierdzającym jego wykonanie.
Decyzją z [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał J.Ż. płatność na zalesianie, w tym:
- - wsparcie na zalesianie w wysokości [...] zł,
- - premię pielęgnacyjną w wysokości [...] zł,
- - premię zalesieniową w wysokości [...] zł.
W związku z zamiarem przeprowadzenia kontroli, pracownik organu próbował skontaktować się telefonicznie z J.Ż.. Organ pierwszej instancji uzyskał w dniu [...] r. informację od E.W. że wnioskodawca J.Ż. zmarł. E.W. oświadczył nadto, że jest w posiadaniu aktu zgonu J.Ż. i będzie mógł go przesłać do organu dopiero po powrocie do swego miejsca zamieszkania w B., najwcześniej [...] r.
W dniu [...] r. wpłynął do organu sporządzony w języku niemieckim akt zgonu J.Ż. (z dnia [...] r.), z którego wynika, że J.Ż. zmarł [...] r.
E.W. złożył w dniu [...] r. (data nadania) wniosek o wypłatę pomocy na zalesianie wraz z potwierdzeniem nabycia spadku, wnosząc o przejęcie płatności zalesieniowych przyznanych J.Ż.
Z kolei w dniu [...] r. (data nadania) E.W. złożył wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie na rok [...].
Decyzją z [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił E.W. przyznania pomocy na zalesianie gruntów rolnych, powołując się na przepis § 16 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 48, poz. 390). Organ ten wyjaśnił, że wniosek E.W. odnoszący się do przejęcia zobowiązań dotyczących zalesiania gruntów rolnych J Ż został złożony z uchybieniem ustawowego terminu, który zgodnie z w/w przepisem, upływał [...] r.
W odwołaniu od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie, E.W. zarzucił naruszenie prawa. Odwołujący wyjaśnił, że dopiero od [...] r. posiadał postanowienie o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po zmarłym J.Ż. w tłumaczeniu na język polski. Dlatego też dopiero [...] r. mógł złożyć wniosek w ARiMR. Odwołujący się podał, że już [...] r. zamierzał złożyć wniosek, jednak wniosek ten, z uwagi na jego niekompletność, nie został, jak twierdzi, przyjęty.
Przywołując treść § 16 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 marca 2009 r., zgodnie z którym spadkobierca składa wniosek o pomoc w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku, E.W. wskazał, że, jego zdaniem, termin ten należy liczyć od dnia otwarcia testamentu, a nie, śmierci spadkodawcy.
Przywołując nadto § 16 ust. 4 w/w rozporządzenia, zgodnie z którym spadkobierca składa prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia, wskazał w odwołaniu, że postanowienie z dnia [...] r. uprawomocniło się [...] r., dlatego termin do składania wniosku upływał [...] r., a nie, jak wskazał organ, [...] r.
Organ odwoławczy, po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu przywołał treść przepisu § 16 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r., zgodnie z którym, w przypadku śmierci rolnika, który złożył wniosek o pomoc obejmujący grunty stanowiące jego własność lub współwłasność, płatność przysługuje rolnikowi, który nabył w wyniku dziedziczenia własność lub współwłasność wszystkich gruntów albo ich części objętego tym wnioskiem, jeżeli złoży wniosek o pomoc w zakresie objętym wnioskiem spadkodawcy oraz zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań złożonych przez spadkodawcę. Wskazał nadto, że zgodnie z §16 ust. 2 w/w rozporządzenia spadkobierca składa wniosek o pomoc w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku, do którego to wniosku dołącza m. in. prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku (§ 16 ust. 3 pkt 1).
Natomiast w przypadku gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzeniu nabycia praw do spadku, dołącza do wniosku zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku albo kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.
Powołując się dodatkowo na art. 924 Kodeksu cywilnego, organ wskazał, że spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. Organ nie podzielił poglądu odwołującego o liczeniu w/w 7 - miesięcznego terminu od dnia otwarcia testamentu. Wskazał dalej, że z odpisu aktu zgonu wynika, że J.Ż. zmarł [...] r., zatem termin do złożenia wniosku "transferowego" upływał [...] r.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że termin określony w § 16 ust. 4 rozporządzenia, odnoszący się do przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od jego uprawomocnienia się, nie warunkuje terminowości złożenia wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie. Podstawowym warunkiem skutecznego przejęcia płatności zalesieniowych jest złożenie wniosku o pomoc w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku, a nie w terminie 14 dni od uprawomocnienia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
W kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na wyżej opisaną decyzję, E.W. wniósł o jej uchylenie oraz o wyjaśnienie, czy wprowadzenie w treści § 16 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. zwrotu "otwarcie spadku" jest zgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżący wyjaśnił, że dopiero [...] r. Sąd Rejonowy w Berlinie wydał postanowienie o stwierdzeniu nabycia przez niego praw do spadku po zmarłym w dniu [...] r. w B., J.Ż.. Skarżący oświadczył, że odpis postanowienia z uzasadnieniem otrzymał [...] r., [...] r. dostarczył notariuszowi postanowienie celem potwierdzenia zgodności kopii z oryginałem, a dopiero [...] r. otrzymał postanowienie przetłumaczone na język polski. Dlatego też, zdaniem skarżącego, dopiero [...] r. mógł dostarczyć wniosek do ARiMR.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Po dokonaniu oceny legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest bowiem stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, jak również ustalenie, że decyzja organu dotknięta jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z takich przesłanek.
Przepisem art. 29 ust. 1 pkt 1 lit e ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64 poz. 427 ze zm.) ustawodawca upoważnił Ministra właściwego do spraw rozwoju wsi do określenia w drodze rozporządzenia, między innymi, szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach działań objętych programem, w szczególności działań i przypadków, w których następcy prawnemu beneficjenta może być przyznana pomoc oraz warunki i tryb przyznania tej pomocy – mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji programu oraz specyfikę poszczególnych działań.
W ramach tak określonego upoważnienia ustawowego, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozporządzeniem z dnia 19 marca 2009 r., (opubl. w Dz. U. z 2009 r. Nr 48, poz. 390 ze zm.) określił szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesienie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Zasady i tryb przejęcia płatności przez następcę prawnego beneficjenta określa § 16 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia.
I tak, zgodnie z § 16 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia, w przypadku śmierci rolnika, który złożył wniosek o pomoc obejmujący grunty stanowiące jego własność lub współwłasność, płatność przysługuje rolnikowi, który nabył w wyniku dziedziczenia własność lub współwłasność wszystkich gruntów albo ich części objętych tym wnioskiem, jeżeli:
- 1) złożył on do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o pomoc przez spadkodawcę, wniosek o pomoc w zakresie objętym wnioskiem spadkodawcy;
- 2) zobowiązał się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 i 3 albo § 5 ust. 1 pkt 2, złożonych przez spadkodawcę.
Spadkobierca składa wniosek o pomoc w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku (§ 16 ust. 2).
Do w/w wniosku dołącza się dokumenty określone w § 9 ust. 5 pkt 3-5 oraz:
- 1) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku - w przypadku, o którym mowa w ust. 2, albo
- 2) w przypadku gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku:
- a) zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku albo
- b) kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku (...)
- 3) zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza (§ 16 ust. 3).
- 4. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 2, spadkobierca składa prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia.
Z przepisów tych w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że warunkiem przejęcia płatności przez następcę prawnego beneficjenta płatności (rolnika, który nabył w drodze dziedziczenia własność gruntu) jest złożenie przez następcę prawnego wniosku o pomoc w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku.
Znaczenia pojęcia "otwarcie spadku" należy poszukiwać w prawie spadkowym. Księga czwarta kodeksu cywilnego "Prawo spadkowe" zawiera uregulowania dotyczące skutków prawnych śmierci osoby fizycznej, a ściślej rzecz ujmując następstwa prawnego po osobie zmarłej.
Regulacja przepisu art. 924 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), dalej: K.c., przewiduje, że spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.
Prawidłowo zatem organ wyznaczył określony w w/w przepisie termin na złożenie wniosku przez następcę J.Ż., podając, że upływał on [...] r., to jest z upływem 7 miesięcy od dni otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy), w dniu [...] r.
Odnosząc się do wyrażonej w skardze wątpliwości co do zgodności przytoczonej wyżej regulacji z przepisami Konstytucji RP, wskazać należy, że, zdaniem Sądu, przewidziana w § 16 ust. 2 regulacja uzależniająca skuteczność złożenia wniosku o pomoc od złożenia tego wniosku do organu w terminie 7 miesięcznym liczonym od dnia otwarcia spadku, jest zgodna z Konstytucją RP.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działający na mocy upoważnienia ustawowego, w ramach tego upoważnienia określił tryb przejęcia płatności na zalesianie, przewidując konieczność złożenia wniosku o przejęcie w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Minister nie naruszył zasad legislacyjnych – nie przekroczył zakresu upoważnienia ustawowego. Wprowadzone zasady i tryb przejęcia płatności po spadkobiercy w żaden sposób nie naruszają też prawa własności czy też prawa dziedziczenia, chronionych przez Rzeczpospolitą Polską na mocy art. 21 Konstytucji RP.
Przechodząc do oceny legalności wydanej na podstawie zgodnego z Konstytucją przepisu § 16 ust. 1 i 2 w/w rozporządzenia należy wskazać, że, zdaniem Sądu słusznie odmówiono E.W. prawa do przejęcia płatności po zmarłym J.Ż..
Skoro beneficjent płatności zmarł [...] r., to w tym dniu, stosownie do art. 924 K.c. nastąpiło otwarcie spadku i rozpoczął bieg 7 miesięczny termin do złożenia przez spadkobiercę wniosku o pomoc. Termin ten upłynął z dniem [...] r.
Jak wynika z akt sprawy, Skarżący wniosek o pomoc złożył dopiero [...]r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu.
Podnoszone przez Skarżącego okoliczności związane z przebiegiem czynności w ramach postępowania spadkowego, z przygotowywaniem dokumentów do złożenia wniosku w sprawie, które spowodowały uchybienie tego terminu, nie mogą mieć wpływu na ocenę zasadności wydanej decyzji w sprawie.
Prawidłowo wskazał też organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skuteczność przedmiotowego wniosku o płatność nie jest uzależniona od zachowania określonego w § 16 ust. 4 rozporządzenia 14-dniowego terminu do złożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku liczonego od dnia jego uprawomocnienia. Podstawowym warunkiem skutecznego przejęcia płatności po spadkodawcy jest złożenie wniosku o pomoc w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku, a nie w terminie 14 dni od dnia, w którym postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku stało się prawomocne. Słusznie też organ zauważył, że nawet w przypadku braku postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, ustawodawca przewidział możliwość dołączenia do wniosku o pomoc zaświadczenia sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku lub kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.
Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia skargi, nie stwierdzając przy tym, by zarzuty w niej podniesione zasadnie podważały trafność ustaleń i ocen dokonanych przez organ, Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)